Srbi su ovde lili suze radosnice: Sa ove crkve prvi put su se začula zvona, zvuk koji je narod vekovima čekao

Crkvena zvona bila su strogo zabranjena u vreme otomanske vladavine, a onda je na Badnje veče 1829. godine, srpskom prestonicom odjeknuo zvuk koji je označio kraj ropstva i početak jedne nove, slobodne Srbije. Zvona su se žačula upravo sa Stare crkve, zadužbine kneza Miloša Obrenovića, u srcu Srbije, u Kragujevcu.

Staru crkvu (Crkva Silaska Svetog duha na apostole) podigao je knez Miloš Obrenović 1818. godine, kada je Kragujevac proglasio prestonicom tek oslobođene Srbije.

Preporučujemo

Istorijski trenutak za pamćenje odigrao se u hladnoj zimskoj noći, uoči Božića 1829. godine kada je nakon dugih i iscrpljujućih diplomatskih borbi, u Kragujevac stigla vest da je turski sultan potpisao hatišerif, dokument kojim se Kneževini Srbiji garantuje politička i kulturna autonomija. Knez Miloš, svestan ogromnog značaja ovog trenutka, naredio je da se na Staru crkvu podignu i oglase zvona, prva u slobodnoj Srbiji nakon viševekovnog turskog mraka.

Ovo јe uјedno i prvo crkveno zvonjenje u Miloševoј Srbiјi. Zvonilo se na veliku radost i oduševljenje prestonice, i to zvonom iz Karađorđevog vremena, koјe јe zakopano u zemlji čekalo narodno oslobođenje. Njegov prvi zvuk razlegao se po Kraguјevcu i Šumadiјi i uz božićnu radost obјavio јoš važniјu vest, nestaјanje turske vlasti u Srbiјi.

Zvonjava koja je te noći odjeknula Kragujevcom oglasila je slobodu i označila da je Srbija konačno međunarodno priznata kao autonomna kneževina. Istoričari beleže da je narod, nenaviknut na ovaj zvuk, sa suzama radosnicama slušao odjek zvona koji je simbolizovao vaskrsnuće države i crkve.

Zašto je Stara crkva u Kragujevcu toliko bitna za našu istoriju?

Iako spolja građena bez raskošnih kupola, kako ne bi previše prkosila turskim vlastima, njena dvorišta i portici bili su pozornica na kojoj se stvarala moderna srpska država.  Tu su se odvijali važni sastanci i sva važna državna zasedanja Narodne skupštine tog vremena.

Na tačno obeleženom mestu pored crkve, u porti crkve 1830. godine narodu je zvanično pročitan čuveni Hatišerif kojim je potvrđena unutrašnja autonomija Srbije. Pet godina kasnije, upravo je na ovom istom mestu, na Sretenje 1835. godine, pročitan i usvojen prvi Ustav Kneževine Srbije (Sretenjski ustav), jedan od najdemokratskijih i najliberalnijih ustava tadašnje Evrope.

Oslikavanje crkve

Unutrašnjost Stare crkve u Kragujevcu predstavlja spoj dva različita istorijska perioda i umetnička poduhvata. Prelepe, stare ikone na drvenom ikonostasu oslikali su u periodu od 1818. do 1822. godine tadašnji najpoznatiji zografi i majstori u Srbiji - Janja Moler i Aleksije Lazović. Ikonostas se ističe posebnim umetničkim, ali i istorijskim vrednostima (na prestolu je ispisan i deo iz Svetog pisma koji se lično dopao knezu Milošu)

Zanimljivo je da crkva tokom puna dva veka svog postojanja uopšte nije imala živopis na zidovima. Te prelepe, šarene freske kojima se danas mnogi dive oslikane su i osveštane tek 2018. godine, povodom velikog jubileja - 200 godina postojanja crkve.

Danas, kada posetioci prođu pored ove crkve u Miloševom vencu, retko ko može da zamisli snagu emocija koje su preplavile Srbe te Badnjeg večeri.

(Telegraf.rs)