Crkva Isusovog groba: Ovo niste znali o jednom od najvažnih hrišćanskih svetilišta i dve muslimanske porodice

U hrišćanskoj četvrti Starog grada u Jerusalimu smeštena je Crkva Isusovog groba, jedno od najsvetijih, najvažnijih i istorijski najsloženijih hrišćanskih svetilišta na svetu.

Po hrišćanskom predanju, ovo mesto obuhvata dve najznačajnije tačke vezane za život, stradanje i vaskrsenje Isusa Hrista: Golgotu (Kalvariju) - mesto gde je Isus raspet, te Hristov grob - pećinu u kojoj je Isusovo telo položeno i odakle je, po verovanju, vaskrsao.

Preporučujemo

Nakon raspeća, u 2. veku n.e. rimski car Hadrian dao da je da se mesto zatrpa zemljom i da se iznad njega podigne hram posvećen Veneri (ili Jupiteru) kako bi se sprečio dolazak hrišćanskih hodočasnika.

Car Konstantin Veliki je oko 325/326. godine, nakon što je milanskim ediktom legalizovao hrišćanstvo, naložio rušenje paganskog hrama. Tom prilikom su, prema predanju, otkriveni ostaci groba. Konstantinova majka, carica Jelena, imala je ključnu ulogu u pronalaženju Časnog krsta.

Prvobitni kompleks (osveštan 335. godine) bio je veličanstven i sastojao se od tri dela: atrijuma, velike bazilike (Martirijum) i rotonde (Anastasis) podignute iznad samog groba.

Crkva je tokom vekova delimično ili potpuno rušena i obnavljana nekoliko puta:

• 614. godina: Perzijanci su razorili i spalili crkvu, a relikviju Časnog krsta odneli (kasnije je vraćena).
• 1009. godina: Fatimidski kalif al-Hakim naredio je potpuno rušenje crkve do temelja (uključujući i pokušaj uništavanja kamena grobnice), što je šokiralo hrišćanski svet i kasnije poslužilo kao jedan od povoda za Prvi krstaški rat. Obnovljena je sredinom 11. veka.
• 12. vek (Krstaši): Krstaši su preuredili i ujedinili dotadašnje razdvojene objekte pod jedinstvenim romaničkim krovom, dajući joj u velikoj meri današnji arhitektonski oblik.

Veliki požar iz 1808. godine uništio je kupolu rotunde, koja je kasnije obnovljena u otomansko-baroknom stilu. Poslednjih decenija sprovedene su temeljne restauracije unutrašnjosti i same grobnice (Edikule).

Ključne tačke unutar crkve

Kamen pomazanja nalazi se odmah po ulasku u crkvu. Prema predanju, na ovoj ploči od crvenkastog krečnjaka pripremljeno je Isusovo telo za sahranu nakon skidanja sa krsta (očišćeno i namazano miomirisima). Hodočasnici ovde često trljaju svoje lične predmete, ikone i maramice da bi ih osveštali.

Golgota (Kalvarija) smeštena je uz desnu stranu ulaza, na uzvišenju do kojeg se dolazi stepenicama. Unutar nje nalaze se dva oltara (grčki pravoslavni i rimokatolički). Kroz stakleni pod ispod oltara može se videti prirodna stena Golgote, a u središtu oltara nalazi se srebrni disk sa otvorom koji, po tradiciji, označava mesto gde je bio zabadan Isusov krst.

Adamova kapela nalazi se direktno ispod Golgote. Prema predanju, tu je sahranjen Adam, a pukotina u steni koja se tu vidi navodno je nastala usled zemljotresa u trenutku Isusove smrti na krstu (kada je, po verovanju, krv kapala na Adamovu lobanju).

Edikula i Sveti grob se nalaze u centralnom delu hrama unutar velike rotonde (Anastasis). To je mala građevina-kapela koja prekriva samu grobnicu. Sastoji se od dve prostorije:

• Anđelova kapela - u kojoj se nalazi fragment kamena kojim je, prema verovanju, bio zapečaćen Isusov grob.
• Sama grobnica - minijaturna prostorija sa mermernom pločom koja pokriva originalnu kamenu klupu na kojoj je počivalo Isusovo telo. Prostor je skučen (prima svega nekoliko ljudi istovremeno), ispunjen mirisom tamjana i neprekidnim molitvama.

U donjem nivou hrama (u nadležnosti Jermenske crkve) smeštena je kapela posvećena carici Jeleni, a odatle se spušta u duboku, mračnu pećinu uklesanu u nekadašnji kamenolom, gde je, prema predanju, pronađen Časni krst.

"Status Quo"

Crkva Isusovog groba je podeljena između nekoliko hrišćanskih konfesija na osnovu strogo definisanog sistema koji se naziva Status Quo (utvrđen turskim fermanima iz 1852. godine).Glavne zajednice koje dele upravu su Grčka pravoslavna patrijaršija, Rimokatolička crkva (Franjevački red), Jermenska apostolska crkva, a u manjem obimu prostor i kapele dele i Koptska, Siriska (Jakobitska) i Etiopska pravoslavna crkva.

Odnosi između konfesija znaju biti vrlo strogi. Tačno se zna ko, kada i gde sme da čisti, pali kandila ili vrši bogosluženje. Čak je i najmanja teritorijalna promena ili pomeranje stolice predmet višedecenijskih dogovora.

Iznad glavnog ulaza u crkvu stoje obične drvene merdevine od kedrovog drveta. Zbog pravila Status Quo-a, pošto nijedna zajednica nema pravo da ih ukloni bez saglasnosti svih ostalih, one tu stoje nepromenjeno još od 18. veka (prvi put se pominju 1757. godine) kao jedinstven simbol podeljenosti i očuvanja zatečenog stanja.

Ključeve ulaznih vrata crkve tradicionalno čuva lokalna muslimanska porodica (porodica Nuseibeh) još od srednjeg veka, dok vrata svakog jutra i večeri otvara i zatvara druga muslimanska porodica (Džudeh), služeći kao neutralna strana i garant mira među zavađenim hrišćanskim frakcijama.

(Telegraf.rs)