Obišli smo srpski manastir u Jerusalimu: Osnovan je pre više od 700 godina, nalazi se blizu Hristovog groba

U srcu Jerusalima, nedaleko od mesta na kojem hrišćani iz celog sveta dolaze da se poklone Hristovom grobu, vekovima se čuva sećanje na srpske vladare, monahe i hodočasnike.

Jerusalim je grad u kojem se istorija ne nalazi samo u knjigama. Ona je utisnuta u kamene zidine, skrivene prolaze, stare manastirske kapije i bogomolje pred kojima se, vekovima, susreću ljudi različitih vera.

Preporučujemo

U njegovom Starom gradu, gde se na malom prostoru prepliću hrišćanstvo, judaizam i islam, nalaze se i tragovi srpske srednjovekovne istorije. Daleko od Srbije, u gradu koji za hrišćane predstavlja jedno od najsvetijih mesta na svetu, srpski vladari i monasi ostavili su nasleđe koje svedoči o vremenu kada su putovanja do Svete zemlje bila ozbiljni poduhvati.

U neposrednoj blizini Crkve Svetog groba, u spletovima ulica Starog grada, nalazi se svetinja čija je istorija neraskidivo povezana sa srpskim srednjovekovnim vladarima - manastir Svetih arhanđela Mihaila i Gavrila. Reporter Telegrafa, koji trenutno boravi u Jerusalimu, obišao je ovu srpsku svetinju.

Ovaj manastir je podigao, odnosno obnovio i razvio kao srpsko monaško središte, kralj Stefan Uroš II Milutin početkom 14. veka. Prema podacima Jerusalimske patrijaršije, srpski vladar Stefan Uroš kupio je manastir 1303. godine i namenio ga srpskim monasima, kako bi služio kao njihovo duhovno središte, ali i kao konačište za hodočasnike iz Srbije.

Za srpske putnike tog vremena, dolazak u Jerusalim nije bio običan put. Odlazak na poklonjenje mestima vezanim za život, stradanje i vaskrsenje Isusa Hrista predstavljao je jedan od najznačajnijih verskih poduhvata.

Putovalo se dugo, kroz krajeve u kojima su vrebale brojne opasnosti, a boravak u Svetoj zemlji zahtevao je mesto na kojem su hodočasnici mogli da pronađu utočište i duhovnu podršku. Upravo je tome služila Milutinova zadužbina.

Manastir je bio mnogo više od mesta za molitvu. Predstavljao je uporište srpskog monaštva u Jerusalimu, mesto okupljanja poklonika i dokaz da je srednjovekovna srpska država bila povezana sa najvažnijim hrišćanskim centrima svog vremena.

O značaju te veze govori i činjenica da su srpski vladari nastojali da obezbede sredstva za opstanak manastira, dok su srpski monasi vekovima pokušavali da sačuvaju svoje prisustvo u Svetoj zemlji.

Sveti Sava otvorio put srpskim hodočasnicima

Međutim, priča o Srbima u Jerusalimu starija je od Milutinove zadužbine.

Srpski hodočasnici počeli su da dolaze u Svetu zemlju još početkom 13. veka, u vreme kada je Sveti Sava uspostavljao veze sa istočnim hrišćanskim svetom. Njegova putovanja ostavila su dubok trag u istoriji Srpske pravoslavne crkve. Sveti Sava nije bio samo prvi srpski arhiepiskop i jedan od najznačajnijih duhovnih autoriteta srpskog naroda. Njegova hodočašća doprinela su povezivanju srpskih manastira sa svetinjama na Bliskom istoku i učvršćivanju veza sa tamošnjim monaškim zajednicama.

Za srednjovekovne Srbe, Jerusalim je bio mnogo više od udaljenog grada. Bio je mesto na kojem su se biblijska istorija i verska tradicija doživljavale kao neposredno iskustvo.

Odlazak na Hristov grob, obilazak mesta na kojima je Isus propovedao i stradanje na Golgoti, kao i susreti sa monasima koji su život posvetili molitvi, predstavljali su iskustvo koje se prenosilo s generacije na generaciju.

Zato je uspostavljanje srpskih manastirskih uporišta u Svetoj zemlji imalo i praktičan i duhovni značaj: omogućavalo je hodočasnicima da lakše putuju, ali je istovremeno čuvalo veze između srpskog naroda i jednog od najvažnijih središta hrišćanstva.

Sudbina srpskog manastira u Jerusalimu bila je povezana sa promenama koje su tokom vekova zahvatale Svetu zemlju.

Ratovi, politički prevrati, promene vlasti i finansijske teškoće uticali su na opstanak monaških zajednica. Ni srpski monasi nisu bili pošteđeni tih izazova.

Prema istorijskim podacima Jerusalimske patrijaršije, srpsko monaško prisustvo u Svetoj zemlji obuhvatalo je i čuvenu lavru Svetog Save Osvećenog, poznatu kao Mar Saba, u Judejskoj pustinji. Srpski monasi preuzeli su upravu nad tim manastirom početkom 16. veka, ali su ga, usled teškoća, napustili u prvoj polovini 17. veka.

Ta epizoda svedoči o širini srpskog prisustva u Svetoj zemlji. Ono nije bilo ograničeno samo na Jerusalim, već je obuhvatalo i udaljene pustinjske manastire, u kojima se monaški život odvijao u znatno drugačijim uslovima nego u gradskim sredinama.

Za srpske monahe, takva mesta bila su deo šire mreže pravoslavnih svetinja, povezanih zajedničkom verom, bogosluženjem i tradicijom.

Ipak, važno je razlikovati istorijsko srpsko zadužbinarstvo od današnje crkvene jurisdikcije. Manastir Svetih arhanđela u Jerusalimu danas pripada Jerusalimskoj pravoslavnoj patrijaršiji, a ne Srpskoj pravoslavnoj crkvi. Njegova veza sa srpskim vladarima ostaje deo istorijskog nasleđa koje svedoči o vekovnim odnosima dve crkve.

(Telegraf.rs)