Ovo je prava istina o Gvozdenom puku, kom je i kralj Petar poverio život! Istoričar izneo neverovatne detalje

Srbija je tokom svoje istorije više puta ratovala i uglavnom na kraju izlazila kao pobednik. Čvrsta volja i čuveni inat predvodili su naše hrabre vojnike i seljake kroz nemilosrdne uslove ratovanja. Prvi svetski rat odneo je mnogo žrtava, svi su otpisali Srbiju, ali ona se digla iz pepela kao feniks i probila Solunski front, na taj način pokazala veličinu.

Jedan od najzaslužnijih jeste čuveni Drugi pešadijski puk „Knjaz Mihailo“, poznat široj javnosti kao Gvozdeni puk. Ovaj puk nije bio samo vojna jedinica – on je postao simbol nepokolebljivog duha, herojstva i borbe za slobodu, kako za Toplicu i Jablanicu, tako i za čitavu Srbiju.

Preporučujemo

Formiran je 7. oktobra 1912. godine u Prokuplju kao Drugi pešadijski puk „Knjaz Mihailo“, mobilisan uglavnom od ljudi starosti od 21 do 31 godine sa područja Prokuplja i okolnih opština. Iz ove varoši krenulo je oko 4.655 vojnika i 60 oficira u rat koji će promeniti istoriju Balkana. Njegov nadimak – Gvozdeni puk – nije dao kralj niti vrhovna komanda, već sami vojnici i saborci. Tokom Balkanskih ratova, naročito posle Bregalničke bitke protiv Bugara, puk je zbog svoje nesalomljive odbrane i silovitih juriša prozvan „gvozdenim“ – jedinicom koja uvek napada i nikad se ne povlači.

Ekipa Telegrafa posetila je Prokuplje i spomen sobu Gvozdenog puka. U samom srcu Toplice ugostio nas je istoričar Darko Žarić, koji je za naš portal govorio o ovim herojima.

- Sa ovog prostora Gvozdeni puk je 7. oktobra 1912. godine krenuo u Balkanske ratove. Međutim, sa ovog prostora krenuli su i drugi Topličani, nije samo Gvozdeni puk, njih 4.655. Bio je i Gvozdeni puk drugog i trećeg poziva, pa su se oni ujedinili i bilo ih je 12 hiljada i nazvao se Knjaz Mihailo. Osim toga, još 16 hiljada je bilo u Drugom prekomernom puku i u jednom bataljonu 16. puka, tu je dosta Topličana bilo, ali i u drugim pukovima, kako se ko gde zadesio – započeo je Darko.

Gvozdeni puk je pretrpeo velike gubitke.

- Kada se završio rat, posle Solunskog fronta, nakon oslobađanja zemlje, vratilo se nazad manje od 1.000, a krenulo je 12 hiljada. Na Krfu su se sjedinili svi pukovi, a od toga je ostalo njih 2.000. Drugi i treći poziv su išli preko Prokletija, iz Drugog poziva je ostalo 600, a iz Trećeg njih 200, toliko ih je došlo na Krf. Kada je bila velika bitka na Kajmakčalanu, u kanjon je krenulo njih 2.500, a preživelo je manje od 1.000. To je bila bitka kod Bitolja, to je bio prvi oslobođeni grad, tada je pao Solunski front 1916. godine – dodao je istoričar.

Uživao je veliko poverenje kralja Petra Karađorđevića.

- Gvozdeni puk je 1918. godine stigao čak do Banata i tamo sve oslobodio, a 1919. ostali su u Beogradu da čuvaju dvor i Skupštinu, a kralj Petar je imao veliko poverenje u te junake. Bili su tamo sve do potpisivanja i stvaranja zajedničke države Kraljevine Srba, Hrvata i Slovenaca, a onda je 1920. godine Gvozdeni puk demobilisan. Nakon rata, ratnici Puka su ostali u vojsci mahom, a neki su se pridružili žandarmeriji, dok je mali broj nastavio život kao i pre rata – zaključio je Darko Žarić.

Gvozdeni puk bio je najodlikovanija jedinica srpske vojske u ovim ratovima. Najviše srpsko vojno odlikovanje – Karađorđeva zvezda sa mačevima – dobilo je više od 200 njegovih boraca, a neki i više puta. Njihova ratna zastava ostala je zabeležena kao jedna od najodlikovanijih u istoriji srpske vojske. U redovima puka borile su se i dve žene – srpska heroina Milunka Savić i engleska dobrovoljka Flora Sands, koje su se istakle hrabrošću i odlikovanjima, potvrđujući da je Gvozdeni puk bio jedinstvena i prestižna vojna jedinica.

Danas se heroizam Gvozdenog puka čuva kroz izložbe, knjige i memorijale širom Srbije. U selu Igrište kod Kuršumlije podignut je pet metara visok spomenik posvećen ovom puku, sa urezanim imenima boraca koji su dali živote za slobodu otadžbine. U Prokuplju je otkriven i državni memorijalni kompleks, a najviše državne i vojne delegacije prisustvuju obeležavanjima godišnjica mobilizacije i oslobođenja, potvrđujući da se sećanje na Gvozdeni puk – „puk koji se nikad nije povlačio“ – nikada neće izbledeti iz kolektivne svesti naroda.

(Telegraf.rs)