PARTIZANI BILI KULTURNA VOJSKA: Nemačke generale razmenjivali za pesnike! (FOTO)

5. udarni korpus NOVJ zarobio je u borbama za Banjaluku nemačkog generala fon Devica. Tito naređuje da se on razmeni za slovenačkog pesnika Otona Župančiča. Evo zašto je tako nešto bilo moguće i normalno za partizansku vojsku!

Drugi svetski rat je bio najstrašniji konflikt u istoriji sveta, ili barem u istoriji Evrope, a u narodima Balkana probudio je najskrivenije đavole. Ne postoji vojska, ni među pobednicima ni među gubitnicima, koja je iz njega izašla čistog obraza. Pa čak ni partizani.

Ipak, da nije sve tako crno, dokazuju nam upravo oni. Dokument pred vama možda je najbolje svedočanstvo zbog čega su partizani na koncu bili prihvaćeni od strane saveznika kao jedina sila koja se na teritoriji Jugoslavije bez kalkulacija borila protiv sila Osovine.

U pitanju je dokument broj 248. iz "Zbornika dokumenata i podataka o narodnooslobodilačkom ratu naroda Jugoslavije", koji se nalazi u Tomu II, Knjizi 14, koji je izdao Vojnoistorijski institut.

Paraskeva, igumanija manastira Svetog Stefana kod Aleksinca, sa partizankom Milkom Petrović 1941. godine.  Foto: Facebook.com/slike.partizana

Paraskeva, igumanija manastira Svetog Stefana kod Aleksinca, sa partizankom Milkom Petrović 1941. godine. Foto: Facebook.com/slike.partizana

U njemu, vrhovni komandant Narodnooslobodilačke vojske i Partizanskih odreda Jugoslavije, odnosno Josip Broz Tito, 6. oktobra 1944. godine, dakle pre oslobođenja Beograda, šalje naređenje Vrhovnom štabu sledeće sadržine:

"Otona Župančiča zamenite za nemačkog generala koji se nalazi kod 5. korpusa".

Za one koji ne znaju, Oton Župančič je čuveni slovenački pesnik koji je za života smatran za najvećeg posle Francea Prešerna.

Ratna romansa na oslobođenom Hvaru 1943. godine. Foto: Facebook.com/slike.partizana

Ratna romansa na oslobođenom Hvaru 1943. godine. Foto: Facebook.com/slike.partizana

Nemački general o kome je reč je general-major Karl Vilhelm fon Devic zvani fon Krebs (u prevodu sa nemačkog: Rak) koji je zajedno sa svojim ađutantom zarobljen u borbama za Banjaluku. Do pada u zatočeništvo bio je komandant borbene grupe "Devic" i komandant trupnog poligona u Slavonskom Brodu.

Nešto kasnije, Vrhovna komanda u dokumentu br. 348. istog zbornika nalaže štabu 5. udarnog korpusa NOVJ da se izvršenje odluke odloži a fon Devic zadrži u logoru, ali je do nje na kraju ipak došlo, u martu 1945. godine.

Jedno od objašnjenja ovakve odluke leži u shvatanju važnosti kulture od strane vrhuške Komunističke partije Jugoslavije, nešto što nijedna srpska vlast nakon sloma zajedničke države nije uspela da pojmi, zbog čega kultura danas i jeste na tako niskim granama. Uostalom, redovi glavešina NOP su bili krcati umetnicima; dovoljan je primer Koče Popovića, filozofa i nadrealiste, i utemeljitelja JSD Partizan.

Partizanski plakat iz vremena Drugog svetskog rata sa moćnom porukom. Foto: Facebook.com/slike.partizana

Partizanski plakat iz vremena Drugog svetskog rata sa moćnom porukom. Foto: Facebook.com/slike.partizana

Da ovakvo ponašanje nije bilo neobično za partizane u tim ratnim vremenima, pokazuje i depeša koju je četnički major Petar Baćović, inače komandant operativnih jedinica JVuO za istočnu Bosnu i Hercegovinu, uputio đeneralu Dragoljubu Mihailoviću 28. marta 1943. godine a glede partizanskog zauzimanja Nevesinja. U njoj se kaže:

"Karakteristično je da komunisti nisu nikome pa ni našim najsigurnijim porodicama apsolutno ništa uradili, niti su koga ubili. Razvili su bili odmah ogromnu propagandu, sastanke, pozorišne predstave, letke. Bilo bi vrlo užasno da su ostali duže".

Dimitrije Ljotić je o ranom partizanskom pokretu takođe napisao nešto što ukazuje na takvu njegovu prirodu, mada verovatno nije bio svestan da će se to naći u jednom ovakvom kontekstu.

Kazalište narodnog oslobođenja drži predstavu za borce na frontu. Foto: Facebook.com/slike.partizana

Kazalište narodnog oslobođenja drži predstavu za borce na frontu. Foto: Facebook.com/slike.partizana

Naime, u člancima u "Našoj borbi" od 23. i 30. novembra 1941. godine, on - nakon što iznosi niz spektakularnih tvrdnji o organizaciji života na teritoriji Užičke republike koju naziva Srpskom sovjetskom socijalističkom republikom - iznosi i potpuno pogrešan podatak da srpskih seljaka nema u partizanskim jedinicama, već da su od Srba tu samo intelektualci, a ostali su "Cigani, Jevreji, Madžari, Bugari, Arnauti, Hrvati".

Inače, mala digresija, Ljotić u istim tekstovima pominje i "četiri misteriozna stranca" koja vladaju iz Hotela Palas u Užicu.

Ovakva loša obaveštenost ide u korak sa onim što je đeneral Draža Mihailović u Divcima 11. novembra 1941. godine rekao predstavnicima nemačkog Vermahta potpukovniku Kogardu, vojnom upravnom savetniku dr Kiselu, kapetanu Matlu, oberšturmfireru Vinikeu i štandartenfireru Maternu, pominjući da komuniste vode stranci: "Bugarin Janković, Jevrejin Lindemajer, Mađar Borota, dva muslimana čija mi imena nisu poznata, pripadnik ustaša major Boganić. To je sve što znam o komunističkom vođstvu".

Partizanski plakat iz ratnog vremena snažnog umetničkog izraza. Foto: Facebook.com/slike.partizana

Partizanski plakat iz ratnog vremena snažnog umetničkog izraza. Foto: Facebook.com/slike.partizana

Sa izuzetkom Borote, koji uopšte nije bio Mađar, svi ostali su u potpunosti izmišljeni i nemaju veze sa vezom.

Vratimo se na Otona Župančiča.

Činjenica da je ovaj pesnik do 1941. godine bio jugoslovenski nacionalista i monarhista očito nije smetala Titu. Župančič je u međuratnom periodu podržavao politiku integralnog jugoslovenstva koju je forsirala Kruna, kao i centralističku diktaturu kralja Aleksandra I Karađorđevića.

Pozorišna predstava za partizane tokom Drugog svetskog rata. Foto: Facebook.com/slike.partizana

Pozorišna predstava za partizane tokom Drugog svetskog rata. Foto: Facebook.com/slike.partizana

Poznat je i po tome što je u žurnalu "Ljubljanski zvon" napisao članak u kome je podržao prelazak na srpsko-hrvatski i poručio svojim Slovencima da se ne uzbuđuju mnogo jer neće izgubiti identitet čak i ako izgube jezik.

Tokom Drugog svetskog rata, ovaj je pesnik zdušno podržavao slovenačke partizane koji su se na teritoriji Trećeg rajha, kome je njegova domovina bila anektirana, hrabro borili protiv okupatora.

Jajce, novembar 1943. Priredba Kazališta narodnog oslobođenja povodom Drugog zasedanja AVNOJ-a. Na slici: Mira Sanjina i Žorž Skrigin. Foto: Facebook.com/slike.partizana

Jajce, novembar 1943. Priredba Kazališta narodnog oslobođenja povodom Drugog zasedanja AVNOJ-a. Na slici: Mira Sanjina i Žorž Skrigin. Foto: Facebook.com/slike.partizana

Pesmu "Zlato jabolko", odnosno "Zlatna jabuka", koju je napisao i izdao 1943. godine u ilegalnim antifašističkim novinama, danas mnogi vide kao poziv na nemilosrdni obračun sa Slovenačkim domobranima, pro-nacističkom milicijom koja se svirepo borila protiv partizana i njihovih simpatizera.

Do ovog obračuna je došlo na Blajburgu, kada su partizani streljali neutvrđeni broj zarobljenih ustaša i slovenačkih domobrana (u pitanju je "nekoliko desetina hiljada ljudi", neke sumanute procene idu i do 100.000), ali i neke četničke jedinice koje su se povlačile zajedno sa njima, u želji da se kao i ostale oružane snage predaju zapadnim saveznicima.

(S. D.)

Telegraf.rs zadržava sva prava nad sadržajem. Za preuzimanje sadržaja pogledajte uputstva na stranici Uslovi korišćenja.

Komentari

  • Jugosloven

    Zemlju su vam iz pepela izgradili a vidim kakve komentare pišete!!! I ne zaslužujete bolje nego u kakvoj zemlji danas živite. Bednici. Uvek sam pričao nije naš narod vredan trunke znoja ovakav kakav je a kamoli jedne kapi krvi što se proliše za njega u tolikim ratovima!!! Uvek će na kraju pacovi da izmile iz nekih rupa i da zavladaju sa svojom kugom. Možete danas ponosno da nosite to obeležje.

  • Marko

    Kulturna partizanska vojska koja je streljala vozace tramvaja kad je usla u Bg, koja je silovala beogradske zene, unistavala crkve, ubijala neistomisljenike.. Dzaba vam ova sad jna kampanja, kasno je drugovi! Draza zivi i zivece zanavek, a Srbija je vecna dok su joj deca verna!

  • mirko

    Nemogu a da i ovo ne iznesen, bio sam na jednoj slavi Sv. Nikola 1975/76god. U Gornjem Milanovcu i počela je priča o partizanima, prisutan gosp. Carevic (da napominjem ime) iz jednog okolnog sela Verelec, tada bivši član KPJ ispricao je sledeće: 1948/49 grupa tadasnjih komunista iz G. Milanovca u kojoj je bio i gosp. Carecic dobili su od KP Gor. Mil. obavestenje na kom nestu da sacekaju i likvidiraju jednu grupu nekadasnjih partizana i komunista a tada 1948/49 simpatizere informbiroa, sto su i izvrsili, po njegovim recima sve tadasnje novine su sutradan objavile: sa zaljenjem izvestavamo, da su neprijatelji i ostatci Cetnickih bandi nocas krvavo likvidirali drugove i navode imena.

Preporuka sa Weba

by Content Exchange

Google preporuke

Najnovije vesti

Dozvoljavam da mi Telegraf.rs šalje obaveštenja o najnovijim vestima