Očišćena sramota na Kalemegdanu: Nema više kukastih krstova, ali ne i obraz izgrednika

Spomenici narodnim herojima na Kalemegdanu koji su u noći između subote i nedelje išarani nacističkim simbolima, očišćeni su, ali sramota nakon ovog strašnog vandalskog čina ostaje. Počinioci, za kojima se još traga, belom bojom nacrtali su kukaste krstove na bistama narodnih heroja, kao i na mermernim pločama, odnosno njihovim grobnicama.

Reporter Telegrafa danas je otišao na lice mesta i zatekao bolju sliku. Grobnica naših velikana očišćena je od sramote, ali je gorak ukus nakon ovakvog nepoštovanje velike srpske istorije i časti, ostao u svima nama. 

To su spomenici narodnih heroja Moše Pijade, Lole Ribara, Đure Đakovića i Ivana Milutinovića, na njima stoji natpis "Smrt fašizmu - sloboda narodu" i oni su 1983. godine proglašeni za spomenik kulture.

Inače, ovi spomenici su i u decembru 2019. godine bili oskrnavljeni kada su bili išarani crvenom bojom i na njima napisano "Smrt komuni" i "Samo sloga Srbina spasava".

Ko su bili heroji čiji spomenici su vandalizovani?

Na kultnom mestu na Kalemegdanu, odmah ispod bedema Beogradske tvrđave, nalazi se Grobnica narodnih heroja, izgrađena 1948. godine. Tu počivaju četvorica istaknutih vođa jugoslovenskog revolucionarnog pokreta i partizanske borbe.

Moše Pijade (1890–1957) je bio mozak revolucije, intelektualac, slikar i novinar. Zvali su ga "Čiča Janko". Tokom rata bio je jedan od glavnih stratega i tvoraca "Fočanskih propisa" (osnova nove narodne vlasti). Posle rata bio je predsednik Skupštine FNRJ. On je jedini od četvorice koji nije poginuo tokom rata ili neposredno pre njega, već je u grobnicu prenet 1957. godine.

Ivo Lola Ribar (1916–1943) je simbol omladinskog pokreta i jedan od najbližih Titovih saradnika. Bio je predsednik Saveza komunističke omladine Jugoslavije (SKOJ). Obrazovan, harizmatičan i sin poznatog političara Ivana Ribara.

Stradao je 1943. godine na Glamočkom polju, baš u trenutku kada je trebalo da poleti avionom za Kairo kao šef prve vojne misije partizana. Poginuo je od bombe iz nemačkog aviona.

Đuro Đaković (1886–1929) bio je borac za prava radnika mnogo pre Drugog svetskog rata.

Bio je organizacioni sekretar Komunističke partije Jugoslavije (KPJ). Ubijen je tokom Šestojanuarske diktature kralja Aleksandra 1929. godine. Policija ga je uhapsila u Zagrebu, mučila i ubila na jugoslovensko-austrijskoj granici pod izgovorom da je pokušao da pobegne. Njegovi posmrtni ostaci preneti su na Kalemegdan tek 1948. godine, na dvadesetogodišnjicu njegove pogibije.

Ivan Milutinović (1901–1944) bio je istaknuti vojni strateg, rodom iz Crne Gore.

Bio je član Vrhovnog štaba i stručnjak za ekonomska pitanja u novoj vlasti. Važio je za izuzetno hrabrog komandanta.

Stradao je u oktobru 1944. godine, neposredno pred oslobođenje Beograda. Nastradao je nesrećnim slučajem kada je brod kojim je plovio Dunavom kod Višnjice naleteo na zaostalu nemačku minu.

Sva četvorica su proglašena za narodne heroje, a njihova grobnica na Kalemegdanu često je bila meta političkih debata u novije vreme, ali i dalje stoji kao spomenik jednoj epohi.

(Telegraf.rs)