Od spasavanja života do negovanja identiteta: Kako se ogleda pomoć američkih organizacija srpskim Jevrejima

Jevreji širom sveta poznati su po neverovatnoj solidarnosti u najtežim trenucima – pre, tokom i nakon strašnog Drugog svetskog rata, zajednicu su i na našim prostorima podržavale organizacije iz sigurne zone, sa američkog kontinenta.

Preporučujemo

Ovog meseca je u prostorijama Američkog istraživačkog centra u Ložionici (ARC), u saradnji sa organizacijom Haver Srbija, održan niz predavanja i tribina, a jedno se ticalo upravo pomoći prekookeanskih jevrejskih organizacija. Ova predavanja su organizovana povodom Nedelje sećanja na Holokaust, a prezentaciju o ulozi američkih jevrejskih organizacija u pružanju pomoći Jevrejima sa prostora bivše Jugoslavije tokom i nakon Holokausta vodila je istoričarka Tamara Stojanović, koordinatorka projekta u organizaciji Haver Srbija.

Nije to bila samo novčana pomoć, iako je svaki materijalni resurs često bio presudan za spas neke porodice ili pojedinca ili za unapređenje zajednice. Bilo je potrebno obezbediti i edukacije, stručni kadar i, što je najvažnije, oslušnuti potrebe Jevreja u teškim vremenima, kada ni sami nisu znali šta ih zapravo čeka na našim prostorima.

Fokus predavanja bio je na humanitarnim, finansijskim i logističkim naporima kojima su ove organizacije spasavale živote, omogućavale emigraciju, pružale medicinsku i materijalnu pomoć, kao i podršku u obnovi zajednica nakon rata.

O tome koliko je ova pomoć u posleratnom periodu značila jugoslovenskim i evropskim Jevrejima i kako se konkretno realizovala, pričao nam je David Salom, čovek koji je ovo predavanje pomno pratio i preneo nam svoja iskustva. Salom je po vokaciji turistički vodič, ali je posvećen jevrejskoj zajednici, edukaciji i očuvanju identiteta.

"Jedan deo svog života proveo sam u svojoj ličnoj edukaciji rada s mladima, uz podršku američkog Džointa (JDC – Joint Distribution Committee), organizacije koja je boravila ovde pre rata, tokom rata i posle rata, a ja je prepoznajem posle rata. Džoint je prepoznao potrebu da nas podrži u našem edukativnom radu, jer problem je bio nedostatak kadrova. Jedno je socijalna pomoć, jedno je pomoć u izgradnji, ali bilo je potrebno edukovati ljude za rad u zajednici", ispričao nam je Salom, koji je proveo dve godine na postdiplomskim studijama u Izraelu.

"Džoint nije podržavao samo Jevreje u Jugoslaviji, on je radio dosta s Jevrejima i jevrejskim organizacijama u Istočnoj Evropi, pogotovo u našem okruženju – Mađarska, Češka, Bugarska. Jevrejska deca iz tih zemalja dolazila su kod nas u kamp, kamp koji je organizovan od strane jevrejske zajednice, podržan od strane Džointa i koji je slao svoje instruktore u edukaciji. Kada se govori o edukaciji, misli se na običaje. Veliki broj Jevreja koji danas žive u Srbiji su poreklom Jevreji, njihove kuće imaju neke jevrejske simbole, ali dnevni život je daleko od toga da je po nekim propisima, pogotovo verskim propisima. Veliki je problem asimilacija. I sad, ta edukacija – to se uči. Govorimo o istoriji, identitet jedne osobe se stvara kroz edukaciju o svom poreklu, a ona je vezana i za jezik i za kulturu i za religiju i, nažalost, za politička kretanja", ispričao nam je Salom.

Osim nama najpoznatije organizacije Džoint, Salom je sarađivao i sa organizacijom American Jewish Committee.

Brojne organizacije spomenute su tokom ovog predavanja i njihov rad kontinuirano prati život jevrejske zajednice, naročito u područjima gde je ona bila drastično ugrožena, pa pružaju i vredan istorijski materijal.

(Telegraf.rs)