0

POGLEDAJTE: Sve tajne beogradskih murala (FOTO)

Prvi poznati mural u Beogradu oslikao je 1970. godine Lazar Vujaklija na fasadi male zanatske radnje u Bulevaru kralja Aleksandra. Iako uništen, on je pokrenuo istoriju beogradskih murala

Beogradski murali
Foto: udruzenjekurs.org

Fasade i zidovi u Beogradu dobili su od 1970. godine do danas više od 50 murala, počev od rada Lazara Vujaklije na Bulevaru kralja Aleksandra.

Među autorima oslikanih beogradskih fasada su poznati domaći, ali i strani umetnici, a mnogi njihovi radovi su u međuvremenu uništeni ili oštećeni, što ukazuje na neupućenost i nezainteresovanost zajednice - pokazuje istraživanje organizacije KURS.

Istorijski tok sprovođenjа аkcijа slikanja murala može se grupisаti u nekoliko celinа, a jednu od prvih inicirao je profesor Fakulteta likovnih umetnosti (FLU) Čedomir Vаsić, u saradnji sa Kulturnim centrom Beograda, na čijem je čelu u to vreme bila Gorica Mojović, danas poslanica Demokratske stranke.

Druga značajnija inicijativa oslikаvаnja murala bila je vezana je za IX Sаmit nesvrstаnih, održаn u Beogrаdu 1989. Među poslednjim su inicijative u okviru Beogradskog letnjeg festivala (BELEF) i projekta "Kаrаkterom protiv nаsiljа", kao i u organizaciji Kiosk - platforme za savremenu umetnost.

Foto:  udruzenjekurs.org

Foto: udruzenjekurs.org

Većina murala finansirana je od gradskih ili opštinskih uprava, uz pomoć privatnih kompanija, uglavnom onih koje se bave proizvodnjom i distribucijom boja.

Prvi poznati mural u Beogradu oslikao je 1970. godine Lazar Vujaklija na fasadi male zanatske radnje u Bulevaru kralja Aleksandra. Taj mural je uništen. Vujaklija je 1979. godine uradio još jednu zidnu sliku na fasadi Zapadne kapije Beograda (Genex) na Novom Beogradu, a ona je očuvana.

Foto:  udruzenjekurs.org

Foto: udruzenjekurs.org

Prethodno je 1977. godine, u okviru manifestacije "Nedelja Latinske Amerike", umetnička brigada "Salvador Aljende" iz Čilea oslikala sa studentima FLU mural na Studentskom kulturnom centru (SKC) pod nazivom "Solidarnost jugoslovenskih naroda sa narodima Latinske Amerike". Umetnica Darinka Pop Mitić radila je pre nekoliko godina rekonstrukciju tog murala.

Nekoliko događaja je uticalo na popularizaciju murala u Beogradu.

U organizaciji Centra za planiranje urbanog razvoja Beograda (CEP), 1982. godine održan je skup "Komunikacije" na kojem je prvi put pokrenuto pitanje murala kao načina uređenja fasada u Beogradu. Već 1983. godine prof. Čedomir Vasić je s grupom studenata predao mapu sa 50 idejnih rešenja za oslikavanje murala tadašnjem gradonačelniku Bogdanu Bogdanoviću, a Savet Skupštine Beograda 1989. godine usvojio je Operativni plan o uređenju grada, u kojem je prvi put u nekom zvaničnom gradskom dokumentu pomenuto oslikavanje fasada kao način uređenja grada.

Nakon toga, murali više nisu bili "ilegalni".

Foto:  udruzenjekurs.org

Foto: udruzenjekurs.org

Tokom 1984. godine nastala su dva murala - prvi je oslikao Fransoa Morle na fasadi bioskopa "20. oktobar" u Balkanskoj ulici, povodom posete predsednika Francuske Fransoa Miterana. Taj mural, poklon Francuske Beogradu, danas nije vidljiv, nakon izgradnje zgrade B2. Drugi mural je izveden u Rajićevoj ulici povodom obeležavanja 25. maja, u organizaciji Saveza studenata Beograda. To je bio prvi u nizu murala koje je oslikao prof. Vasić sa grupom tadašnjih studenata FLU.

U periodu od 1984. do 1997. godine prof. Vasić je realizovao više murala u Beogradu, uglavnom u saradnji sa drugim umetnicima: Vesnom Knežević, Radomirom Kneževićem, Mirkom Ognjenovićem, Pericom Donkovim, Igorom Stepančićem, Brajanom Vasićem i drugim. Većina Vasićevih saradnika bili su njegovi bivši studenti, koji su od početka sa njim radili na popularizaciji oslikavanja murala.

Prva veća akcija "uređenja" grada sprovedena je 1989. godine, povodom IX Samita nesvrstanih zemalja u Beogradu. Tom prilikom finasirana je izrada nekoliko umetničkih projekata u javnom prostoru, među kojima i pet murala. Jedan od njih je mural Vladimira Veličkovića na fasadi Filozofskog fakulteta, kao i mural Miodraga B. Protića na Terazijama.

Foto:  udruzenjekurs.org

Foto: udruzenjekurs.org

U organizaciji su učestvovali tadašnja Stalna konferencija gradova i opština SFRJ i Zavod za zaštitu spomenika. Sva umetnička dela su bila finasirana od različitih gradova i okruga tadašnje Jugoslavije i darovana su kao poklon Beogradu. Samu izradu murala je vodio Slobodan Jeftić Pulika sa timom saradnika. Većina originalne dokumentacije o tim događajima, nažalost, nije sačuvana.

Krajem 80-ih pojavili su se prvi murali finansirani od privatnih kompanija: mural u Skadarliji i oslikavanje u novom bloku zgrada na Senjaku. Tokom 90-ih je urađeno nekoliko murala, ali znatno manje nego u prethodnom periodu.

Značajnije oslikavanje organizovano je 1995-96. godine, kada su izvedena tri murala - jedan u Vasinoj ulici i dva u Srpskih vladara. Murale su oslikali Dušan Miljuš, koji je i organizovao oslikavanje, Čedomir Vasić i Danica Basta.

Foto:  udruzenjekurs.org

Foto: udruzenjekurs.org

Cela inicijativa je pokrenuta uoči izbora 1995. godine - u vreme kada se na mestu gradonačelnika Beograda nalazio Nebojša Čović. Nakon 1995. oslikano je još nekoliko murala, ali su svi uništeni ili oštećeni.

Nakon 2000. godine značajniji murali realizovani su u okviru BELEF-a, što je predstavljalo nastavak tradicije iz 80-ih godina, kada su prvi murali oslikani u okviru Beogradskog leta, preteče BELEF-a. Između ostalog, Era Milovojević oslikao je fasadu UK "Vuk" na Bulevaru.

Karakteristika tog talasa oslikavanja grada je popularizacija grafita i gostovanje poznatih  strit art umetnika, kao što su: Andre, Blu, Remed, M City…

U toku BELEF-a 2003. godine izveden je i jedan grafiti mural u Pop Lukinoj ulici, uz učešće više grafiti crtača iz Srbije, Hrvatske, Mađarske i Bosne. U okviru iste akcije organizovan je i grafiti džem na zidu ograde Industrije mašina i traktora (IMT) na Novom Beogradu, što je, posle "Jugopetrola", drugi "legalni" zid za oslikavanje grafita.

Od 2008. godine većina murala urađena je u saradnji BELEF-a i Kioska, a dovođenje zvučnih imena strit arta bio je još jedan način za nastavak brendiranja grada i njegovog promišljanja kao proizvoda. Među autorima murala bili su i domaći umetnici Biljana Đurđević, koja je oslikala mural u Mileševskoj, i Vladimir Perić - u Makenzijevoj.

Foto:  udruzenjekurs.org

Foto: udruzenjekurs.org

Druga veća akcija poslednjih godina vezana je za projekat "Karakterom protiv nasilja" u kojem je učestovalo više privatnih kompanija i javnih institucija.

Kao partner za vizuelni indetitet projekta uključen je FLU, čiji su studenti i oslikali više murala, u organizaciji prof. Vesne Knežević.

Istrаživаnje "Istorijаt oslikаvаnjа murаlа u Beogrаdu" započeto je 2011. godine, a realizovali su ga Jovana Stojanović, Miloš Miletić i Mirjana Radovanović.

(M. B. / Izvor: udruzenjekurs.org/ istrazivanje)

Tagovi: BELEF, Fakultet likovnih umetnosti, Murali, Zavod za zaštitu spomenika

Pogledajte sve vesti u poslednja 24 sata

Detaljan spisak zatvorenih ulica i izmenjenih linija gradskog prevoza: Centar Beograda neprohodan do ponoći

Otvaranje najvećeg Gigatron Megastore-a

Učenica je profesoru fizike izgovorila jednu rečenicu, posle koje joj je on odmah opalio šamar! Detalji o skandalu u Sedmoj beogradskoj

Neverovatno: Petak je, a u gradskom prevozu u Beogradu nema gužve

Profesor, koji je ošamario dve učenice u beogradskoj gimnaziji, dao otkaz

Ovako izgleda papir koji roditelji moraju da popune kako bi upisali dete u vrtić (FORMULAR)

Uzbuna na aerodromu "Nikola Tesla": Građani prijavili sumnjivu torbu, policija pronašla samo laptop i avionske karte

Ulice se u Beogradu zbog sutrašnjeg mitinga zatvaraju večeras: Biće blokirane više od 24 sata, a evo šta se dešava sa gradskim prevozom

Bivši đak progovorio o profesoru fizike koji je ošamario učenicu: "Uvek je bio miran, samo je jednom pukao"

Ekološka svest stiče se od malih nogu: "Gradska čistoća" kroz "Eko kviz" uči decu pravilnom odlaganju otpada, evo zašto đaci obožavaju tu igru (VIDEO) (FOTO)

Saobraćajna nesreća kod Ušća, delovi automobila odleteli na sve strane: Potpuno zaustavljen saobraćaj na Novom Beogradu (FOTO)

Profesor fizike je zbog ocene ošamario i učenicu i njenu drugaricu u beogradskoj gimnaziji: Dečaci ih branili i udarili ga!

Profesor fizike ošamario učenicu u Sedmoj beogradskoj gimnaziji!

Trka za ljubavnicima, koji su vodili ljubav u Karađorđevom parku: Mladića, poslastičara, hapsili su žandarmi, devojku hvatali prolaznici

Tri baklje za tri godine života: Beograđani se uz suze i sveće sećaju male Milice Rakić (FOTO) (VIDEO)

Posle Notr Dama podsetili smo se da je i kulturno blago u Beogradu gutao plamen

Može li "Notr Dam" da se dogodi i u Beogradu? Naše crkve su bezbedne, ali kritična mesta ipak postoje

Devojčica (15) pala sa terase u Malom Mokrom Lugu: Prevezena u urgentni na reanimaciju

Nekome se malo žurilo na piće i klopu, pa je parkirao nasred Ustaničke ulice

Besplatni izleti za sve voždovačke penzionere

Putnici su se toliko gurali u beogradskom autobusu, da je ženi povređena kičma, pa je hitno prevezena na VMA! (FOTO)

Deo Palilule u četvrtak bez vode, u Vrčinu radnici za vikend očitavaju vodovode, a evo zašto neće raditi fontana na Slaviji

Kolaps u najavi ovog proleća: Pored radova u centru grada, zatvaraju se i ulice na Novom Beogradu

Vatra nemilosrdno guta kuću na Zvezdari, a vatrogasci trče da se izbore sa plamenom: Dramatičan snimak požara u Beogradu (VIDEO)

"Ne možete na tuđim grobovima vaspitavati decu": Jevreji užasnuti vrtićem na mestu logora, u istoj zgradi rade i restoran i teretana (FOTO)

Gori kuća u Beogradu: Ogroman dim nadvio se iznad Liona

Na današnji dan bombardovan je Beograd, na Uskrs 1944, i to na zahtev Josipa Broza: Dok je Kardelj štitio Ljubljanu, a Tito Zagreb, Beograd je ostao nebranjen

Ko je sve dobio Nagradu grada Beograda za 2018. godinu: Među dobitnicima Nenad Jezdić, Igor Đorđević, dr Danica Grujičić, Miroslav Lazanski (FOTO)

Beograđani stali u red da čekaju kafu od 300 dinara: Nepregledna kolona ispred srpskog Starbaksa prvog radnog dana (FOTO)

Ludo popodne u Beogradu: Četiri nesreće za 42 minuta, sudarali se automobili na sve strane

Deo Barajeva bez vode u sredu: Detaljan spisak svih ulica čije će česme biti suve 14 sati

FOTO-UBOD: Cena jedne "Srbija" šolje u Starbaksu je 1500 dinara

U ovim mestima ljudi masovno po ceni garsonjere na Vračaru kupuju trosobne stanove, i to na korak od Beograda

Batajničani ne zaboravljaju zločin: Organizuju šetnju za malu Milicu Rakić na dan njenog stradanja

Evo koje su cene u Starbaksu i koja je kafa najskuplja! (VIDEO)

Evo šta smo snimili na otvaranju Starbaksa u Beogradu (FOTO)

Kiša + popodnevni špic = kolaps: Čista matematika otkriva da li su beogradski vozači krivi za gužve "čim nešto malo padne"

Bahati vozač automobila sa diplomatskim tablicama stao nasred ulice i napravio još veći haos na Terazijama (VIDEO)

Ršum u katastru posle velikog štrajka: Redovi do vrata, ljudi pucaju od besa, ali radnici nikad ljubazniji (FOTO)

Grad se sručio na Beograd: Ljudi su odmarali na Košutnjaku, kada je iznenada počelo da tutnji (FOTO)

Pretučen muškarac ispred kućnog praga na Paliluli: Lekari sumnjaju da ima prelom lobanje, bore se da mu zaustave krvarenje

Deo Voždovca ostaće bez vode u utorak, obezbeđene su cisterne sa neophodnim zalihama

/
<% galerijaAlt  %>

Najnovije vesti

Dozvoljavam da mi Telegraf.rs šalje obaveštenja o najnovijim vestima