Megaprojekat bivše Jugoslavije je danas ruglo: Plaćen je čak 560 miliona!

Kako se u subotu 8. februara obeležava još jedna godišnjica Zimskih olimpijskih igara u Sarajevu 1984. godine, pažnja sportskih ljubitelja podseća na jednu od najpoznatijih olimpijskih lokacija bivše Jugoslavije: bob-stazu na Trebeviću.

Svet se trenutno sprema za početak Zimskih olimpijskih igara u Milanu i Kortini, koje se zvanično otvaraju u petak, 6. februara 2026. godine, a ljudi sa naših prostora nikad neće zaboraviti spektakularne Zimske olimpijske igre koje su održane u Sarajevu.

Bob-staza na Trebeviću projektovana je 1981. godine, a otvorena je 1982. godine kao deo priprema za ZOI 1984 u Sarajevu. Tada je bila simbol moderne sportske infrastrukture i domaćin međunarodnih takmičenja, privlačeći desetine hiljada gledalaca iz čitavog sveta, prenose Nezavisne.

Preciznije, staza je završena 30. septembra 1982. godine, a ukupni troškovi iznosili su 563.209.000 jugoslovenskih dinara (u izvorima se navodi i procena od oko 8,5 miliona dolara), što bi u današnjim iznosima bilo približno oko 24,2 miliona evra.

Dizajn i testiranje

U pripremi Zimskih olimpijskih igara 1984. Trebević je izabran kao lokacija za novi kompleks za klizne sportove. Kompleks je projektovao arhitekta Gorazd Bučar, s idejom da objekat zauzima manju površinu i da se može fleksibilno koristiti kao deo olimpijskog nasleđa. Staza se može podeliti na tri segmenta za rekreativnu upotrebu i trening.

Na prvom ozbiljnom takmičenju (u okviru testiranja pred Olimpijadu) završeno je 1.246 vožnji dvoseda i četvoroseda u bobu, uz četiri prevrtanja i samo jednu težu povredu. Stručnjaci FIL-a (Međunarodna sankaška federacija) i FIBT-a (Međunarodna federacija za bob i sanke) opisali su stazu kao "bezbednu, brzu i tehnički zanimljivu", uz napomenu da zahteva veliku koncentraciju i tehničko znanje.

Takmičenja na ZOI 1984.

Na ZOI 1984. godine bob i sankanje bili su među sportovima u kojima su nastupali takmičari iz Istočne i Zapadne Nemačke, Sovjetskog Saveza, Italije i drugih zemalja, a Istočna Nemačka osvojila je značajan broj medalja, potvrdivši tadašnji nivo svoje sportske dominacije.

Nakon završetka Olimpijskih igara, staza na Trebeviću neko vreme je održavana i korišćena za takmičenja Svetskog kupa. Međutim, s početkom raspada bivše države i rata na prostorima bivše Jugoslavije, staza je izgubila svoju prvobitnu funkciju i postala deo ratnih zbivanja.

Teren za grafite

Danas je struktura staze duge oko 1.570 metara uglavnom fizički očuvana, ali nema leda i nije u upotrebi za sport, već se uglavnom koristi kao ambijent za turiste, snimatelje i ljubitelje ekstremnih videa. Zidovi i površine prekriveni su grafitima, a brojne generacije mladih koriste ovu lokaciju više zbog estetike propadanja nego zbog sporta.

Od 2014. godine, nakon opsežne operacije deminiranja, počeli su ograničeni radovi na obnovi kako bi se lokacija pripremila za letnji trening, uz grant Međunarodne sankaške federacije. Prema navodima, ta operacija je još trajala u januaru 2018. godine.

Nije jasno kada bi se zimska takmičenja mogla vratiti, jer su u potpunosti uništene obe startne kućice i rashladno postrojenje, uz velika oštećenja sistema za hlađenje i preusmeravanje staze. Jedini deo koji je ostao jeste sama staza, koja je konstrukciono i dalje upotrebljiva. Krajnji cilj je potpuna obnova kako bi staza opet mogla da bude domaćin takmičenja i treninga ekipa iz celog sveta.

Letnji treninzi

Nakon prvih popravki, sportisti iz Bosne i Hercegovine, Slovačke, Poljske, Turske, Slovenije, Hrvatske i Srbije počeli su redovno da koriste stazu za letnje treninge. Oštećeni objekat brzo je postao regionalni trening-centar i dobio je pohvale novih korisnika kao jedan od najboljih među devet sličnih objekata za trening u svetu, jer je doprineo povratku kliznih sportova na Balkan.

U početnoj kandidaturi za Evropski omladinski olimpijski zimski festival 2019. razmatrana je rekonstrukcija staze radi održavanja takmičenja, ali zbog ogromnih troškova obnove ključne infrastrukture, klizne discipline nisu održane.

Kandidatura Barselone

U aprilu 2022. Vlada Kantona Sarajevo imenovala je tim za izradu plana revitalizacije i obnove celog kompleksa u okviru potencijalne kandidature Barselone za Zimske olimpijske igre 2030. Kako ta kandidatura nije realizovana, rekonstrukcija je odložena.

Godine 2025. uz stazu je postavljena edukativna staza "Olympic Story". Trinaest tabli sa QR kodovima predstavlja priču o Sarajevskoj olimpijadi.

Beograd i san o Olimpijadi 1992.

Nakon sarajevskog uspeha iz 1984. godine, Beograd se sredinom osamdesetih godina kandidovao da bude domaćin Letnjih olimpijskih igara 1992. godine.

Beograd je bio jedan od gradova kandidata i ušao je u završnu rundu glasanja Međunarodnog olimpijskog komiteta (IOC), ali je na kraju Barselona izabrana za domaćina Igara 1992. godine.

Ta kandidatura ostala je zapamćena kao jedna od najznačajnijih u istoriji srpskog i jugoslovenskog sporta: san koji se nije ostvario zbog međunarodnih okolnosti i jakih rivala.

(Telegraf.rs)