Ekološka bomba u Hrvatskoj: Stručnjaci otkrili zastrašujuće detalje o 37.000 tona opasnog otpada kod Gospića

USKOK je, nakon velikog interesovanja javnosti, objavio kompletan nalaz veštačenja o oko 37.000 tona opasnog otpada pronađenog na području Gospića u Hrvatskoj. Dokument na 350 strana, uz još 40 strana dopune, donosi detalje o stanju zemljišta, prisustvu opasnih materija i mogućim posledicama po stanovništvo i životnu sredinu, piše portal 24sata.hr.

Veštaci su na lokaciji utvrdili velike količine mešanog tehnogenog otpada, procenjene na oko 37.000 tona, pri čemu su potvrđena njegova opasna svojstva. Posebno se izdvaja oznaka HP14, koja označava ekotoksičan otpad, odnosno materijal koji može predstavljati neposredan ili dugoročan rizik po životnu sredinu. Njegova vrednost višestruko premašuje graničnu vrednost od 25.

Preporučujemo

Analiza zemljišta pokazala je i velika prekoračenja dozvoljenih koncentracija pojedinih metala. Bakar je pronađen u koncentraciji od čak 9.946 miligrama po kilogramu zemljišta, dok je dozvoljena vrednost oko 100 miligrama. Količina olova iznosila je 1.051 miligram po kilogramu, odnosno približno deset puta više od dozvoljene vrednosti. Kod antimona je situacija još ozbiljnija, jer ga je u zemljištu pronađeno čak 300 puta više od uobičajene količine.

"Utvrđeni su i konkretni učinci na okolinu, uključujući prenos kontaminanata u biljke, uklanjanje vegetacijskog pokrova na površini od približno 17.796 metara kvadratnih, te gubitak i degradaciju staništa, dok je kroz piezometar B1 potvrđena hidrogeološka povezanost s telom odlagališta, odnosno postojanje puta prenosa prema podzemnim vodama", stoji u nalazu.

Nalaz pokazuje da je uticaj otpada najizraženiji u neposrednoj blizini lokacije, odnosno u zoni do 50 metara. Međutim, prisustvo opasnih materija registrovano je i do 200 metara udaljenosti, gde je njihov uticaj slabiji, ali i dalje merljiv. Poseban problem predstavlja mogućnost da se zagađenje putem podzemnih voda proširi i izvan tog područja.

"S obzirom na količinu otpada, njegova opasna svojstva, utvrđena prekoračenja regulatornih vrednosti i postojanje aktivnih mehanizama prenosa, zaključuje se da otpad predstavlja trajni izvor opasnosti i značajan rizik za okolinu i zdravlje ljudi, pri čemu postoji realna i očekivana mogućnost daljeg širenja štete u slučaju neprovođenja sanacijskih mera", zaključuju u nalazu.

Posebno pitanje odnosi se na stanje vode i uticaj zagađenja na hidrološku mrežu. U zemljištu je utvrđeno oko sto puta više bakra od dozvoljene koncentracije za poljoprivredno zemljište, dok je olova oko deset puta više od dozvoljenog nivoa. Zbog toga se postavlja pitanje koliko će vremena biti potrebno da se zemljište oporavi i da li će uopšte u doglednoj budućnosti moći da se koristi za poljoprivredu ili druge namene.

Dodatnu zabrinutost izaziva pukotina koja se nalazi u blizini lokacije. Prema nalazima veštaka, ona može predstavljati put kojim plastika, hemikalije i zagađena voda nastavljaju da se kreću nizvodno, što otvara mogućnost širenja zagađenja van samog prostora na kojem je otpad zakopan.

Na problem su ranije upozoravali i iz inicijative "Gospić je moj dom". Nakon sastanka sa ministrima uspeli su da izvrše pritisak da, dve godine nakon izbijanja afere, počne ispitivanje podzemnih voda nizvodno od Gospića. Time je otvoreno i pitanje mogućeg uticaja zagađenja na druga naselja, a ne samo na područje neposredno uz samu lokaciju.

Dodatni problem predstavlja činjenica da je tokom aktivnosti povezanih sa odlagalištem uklonjeno oko 18.000 kvadratnih metara šume i druge vegetacije. Veštaci navode da je lokalitet, zajedno sa posledicama hemijskog zagađenja i gubitkom vegetacije, praktično nepovratno uništen.

Posebno zabrinjava podatak da je uticaj zakopanog opasnog plastičnog i medicinskog otpada registrovan i na udaljenosti od 200 metara, i to nezavisno od mogućeg širenja putem podzemnih voda.

(Telegraf.rs)