Ukrajinac uhapšen zbog Severnog toka trebalo je danas da se pojavi pred sudom: Došlo do obrta

Ročište na Županijskom sudu u Puli, na kojem je Ukrajinac Vladimir Žuravljov danas trebalo da da izjavu u vezi sa evropskom poternicom koju je za njim izdala Nemačka zbog eksplozija na gasovodu Severni tok, odloženo je, saznaje Index.

Razlog je važan obrt u nemačkoj proceduri. Kako saznajemo, u Hrvatsku je stigao novi zahtev nemačkih vlasti, prema kojem Žuravljov, kao i njegovog već izručenog sunarodnika Serhija Kuznjecova, terete za ratne zločine.

Preporučujemo

Upravo zbog promene njegove pravne kvalifikacije, postupak njegovog izručenja Nemačkoj u Hrvatskoj je za sada zastao. U poternici za njegovim hapšenjem nije bilo ratnog zločina.

Podsetimo, Žuravljov je 19. avgusta uhapšen je u Puli na temelju evropskog naloga za hapšenje koji je istražni sudija nemačkog Saveznog suda izdao još 3. juna 2024. godine. Nemačko savezno tužilaštvo tada je objavilo da ga sumnjiči za zajedničko izazivanje eksplozije, protivustavnu sabotažu i uništavanje građevina odnosno infrastrukture. Ratni zločin u tom nalogu nije bio naveden.

To je trebalo da postane jedna od glavnih tčaka odbrane Vladimira Žurovljeva pred hrvatskim sudom.

Naime, kod evropskog naloga za hapšenje vredi takozvano načelo specijalnosti. Osobu koja je predata drugoj državi po pravilu se ne sme krivično goniti, osuditi ili joj oduzeti slobodu zbog ranijeg krivičnog dela različitog od onoga zbog kojeg je predata, osim u zakonom predviđenim slučajevima ili uz dodatnu saglasnost države koja ju je predala. To izričito proizlazi iz pravila EU-a o evropskom nalogu za hapšenje.

Upravo se to pitanje već otvorilo u slučaju Serhija Kuznjecova.

Foto: Tanjug/AP

Je li moguće promeniti optužbe?

Kuznjecov, bivši ukrajinski oficir za koga nemački istražitelji veruju da je bio jedan od koordinatora operacije, uhapšen je 21. avgusta 2025. godine u italijanskoj provinciji Rimini. Evropska poternica po kojoj je tada uhapšen takođe se odnosila na izazivanje eksplozije, protivustavnu sabotažu i uništavanje infrastrukture.

Italija ga je predala Nemačkoj u novembru 2025. Međutim, 30. juna ove godine, nemački savezni tužioci podigli su optužnicu protiv njega u kojoj se pojavila znatno drugačija pravna kvalifikacija: učešće u ratnom zločinu napada na civilne objekte, uz izazivanje eksplozije, uništavanje zgrada i ometanje rada javnih preduzeća.

Prema informacijama portala Index.hr, Žuravljova odbrana je nameravala da na ovom primeru izgradi argument protiv njegovog izručenja Nemačkoj: uhapšen je u Hrvatskoj po poternici koja ga tereti za sabotažu i druga krivična dela, dok Nemačka sada želi da ga goni i za ratne zločine.

Nemačke vlasti su sada, kako pišu, podnele novi zahtev Hrvatskoj koji uzima u obzir izmenjenu kvalifikaciju. Žuravljov stoga prvo mora da razjasni svoj stav u vezi sa novim nemačkim zahtevom, a današnje ročište je odloženo.

Nemci tvrde da su delovali kao ukrajinski vojnici

Promena kvalifikacije nije samo formalna. Nemačko savezno tužilaštvo sada u optužnici protiv Kuznjecova tvrdi da je on bio oficir ukrajinske vojske 2022. godine i da je, zajedno sa drugim pripadnicima vojske, učestvovao u planiranju uništenja Severnog toka 1 i 2, po naređenju ukrajinskih državnih vlasti.

Prema optužnici, cilj operacije bio je trajno prekidanje snabdevanja ruskim gasom ovim gasovodima i sprečavanje Rusije da koristi prihod od prodaje gasa za finansiranje rata protiv Ukrajine. Tužioci tvrde da je formirana grupa profesionalnih ronilaca, skipera i stručnjaka za eksplozive, a da ju je Kuznjecov predvodio.

Ovaj opis događaja omogućio je nemačkim tužiocima da eksplozije posmatraju ne samo kao krivično delo sabotaže, već i kroz pravila međunarodnog ratnog prava. Njihova teza je da su napadnuti gasovodi bili civilni objekti i da napad na njih predstavlja ratni zločin. Međutim, o tome će na kraju odlučiti sud.

Ko je Vladimir Žuravljov?

Nemačke vlasti u zvaničnim dokumentima Žuravljova nazivaju Vladimirom Z., u skladu sa nemačkim pravilima o zaštiti identiteta osumnjičenih. Njegovo puno ime je objavljeno kao Volodimir Žuravljov, nakon što je njegov identitet prethodno postao javan u sudskom postupku u Poljskoj.

Nemački tužioci tvrde da je Žuravljov obučeni ronilac i član iste grupe kao i Kuznjecov. Sumnjaju da je lično učestvovao u zaronima tokom kojih su postavljene eksplozivne naprave na Severnom toku 1 i 2 u blizini danskog ostrva Bornholm.

Prema nemačkoj istrazi, grupa je koristila jedrilicu koja je krenula iz Rostoka. Posrednici su je iznajmili od nemačke kompanije koristeći falsifikovane lične dokumente. Eksploziv je postavljen na cevi na dnu Baltičkog mora i detoniran je 26. septembra 2022. godine, uzrokujući ozbiljnu štetu na gasovodima.

Poljska ga je već jednom predala Nemačkoj

Žuravljov je već jednom prošao gotovo isti postupak. U septembru prošle godine uhapšen je u Poljskoj na osnovu nemačkog evropskog naloga za hapšenje, ali je sud u Varšavi 17. oktobra odbio njegovu predaju Nemačkoj i pustio ga na slobodu.

Poljski sud pritom je otišao vrlo daleko. Sudija je rekao da je, nezavisno od toga ko je digao Severni tok u vazduh, osoba koja bi to učinila kao deo ukrajinskog odbrambenog rata protiv Rusije ne bi nužno počinila krivično delo. Sud je osporio i nemačku nadležnost za progon osumnjičenog.

Žuravljov je negirao bilo kakvu povezanost s eksplozijama i tvrdio da je u vreme napada bio u Ukrajini.

Nemačka je, međutim, nastavila da insistira na krivičnom gonjenju. Nakon što je prošlog meseca pronađen i uhapšen u Puli, nemačko tužilaštvo odmah je najavilo da želi da ga dovede pred istražnog sudiju Saveznog suda.

Slučaj je dodatno privukao pažnju jer je Žuravljov u Hrvatskoj, prema navodima Guardiana, boravio kao konsultant na snimanju filma "Zmijsko ostrvo", trilera reditelja Daga Limana sa Šonom Penom i Adrijenom Brodijem koji se bavi upravo eksplozijama na Severnom toku.

Sada će, pre odluke o njegovoj predaji, hrvatski sud morati da razmotri i novi nemački zahev i pitanje može li se i pod kojim uslovima Žuravljov predati za krivično delo ratnog zločina koje nije bilo navedeno u evropskom nalogu za hapšenje na temelju kojeg je u avgustu uhapšen u Puli.

(Telegraf.rs)