Zašto bi Srbi rimokatoličke biskupe i nadbiskupe trebalo da zovu kao i pravoslavne — episkopima i arhiepiskopima

Različiti narodi su tokom dugog niza veka na svojim jezicima razvili različite oblike od grčkog originala „episkopos“, i koriste ih bez izuzetka. Katolička crkva u našim krajevima nalazi se pod jezičkim uticajem hrvatskog kao jedinog izvorno katoličkog na srpskohrvatskom govornom području, ali upotreba našim pojmova za njihove arhijereje ima opravdanje u jeziku koji je za njih najmerodavniji

Sabor SPC. foto: SPC

Uobičajeno je u našoj javnosti da se rimokatolički episkopi nazivaju biskupima, a arhiepiskopi nadbiskupima, koristeći se hrvatskom terminologijom i stvarajući time lažni utisak o samim pojmovima. Tako kada se radi, izgleda kao da svi rimokatolici svuda koriste taj oblik, dok ovaj naš koriste samo pravoslavci. A to uopšte nije tačno.

Nemci koriste oblik „bišof“, Englezi „bišop“, Holanđani pak „bishop“. Naš „domaći“, a zapravo hrvatski oblik koriste Poljaci, Česi i Slovaci, dok Danci i Šveđani, kao i Norvežani, slično tome kažu „biskop“. Slovenci kažu „škof“, Letonci „biskaps“, Litvanci „viskupas“, Španci „obispo“, Portugalci „bispo“, Mađari „pišpok“, Italijani „veskovo“, Francuzi — „ivek“. I tako dalje.

Sve ove reči, od prve do poslednje, izvedene su iz grčke reči „episkopos“. Njeno prvobitno značenje bilo je „starešina, nadzornik, staratelj, čuvar“, pošto je izvedena iz glagola „episkeptomai“ koji označava radnju posmatranja, nadziranja, posećivanja, čuvanja (naš narodni izraz „vladika“ u blagoj je vezi s tim).

Prema tome, ne postoji opšta saglasnost u Katoličkoj crkvi oko konkretnog termina; smisao je uvek isti, ali različiti narodi su tokom dugog niza vekova na svojim jezicima razvili različite oblike i koriste ih bez izuzetka, ne praveći razliku između Zapadne i Istočne crkve.

Papa Franja se obraća vernicima na Trgu svetog Petra u Rimu. Foto: AP/Tanjug

Recimo, Italijani — koji su dve hiljade godina dominirali „centralom“ Katoličke crkve i dali maltene sve pape do sada, i koji zbog toga ipak predstavljaju izvestan reper za ovu priču — u životu neće upotrebiti izraz „episkop“ za nekog našeg episkopa. Upotrebiće reč „veskovo“. Tako će našeg patrijarha — čija puna titula glasi „Njegova Svetost arhiepiskop pećki, mitropolit beogradsko-karlovački i patrijarh srpski“ — između ostalog nazvati „arcivescovo di Peć“.

Francuzi će, takođe, kazati „l'Archevêque de Peć“; Španci„el Arzobispo de Peć“, a Nemci„Erzbischof von Peć“. Engleze ne moramo posebno da naglašavamo, pošto je jasno da će reći „Archbishop of Peć“. Drugde, Poljaci episkopa banatskog Nikanora ne zovu episkopom već kažu „biskup banacki“, Španci episkopa šabačkog Lavrentija zovu „obispo de Šabacki“. Da ne idemo dalje, shvatili ste poentu.

No, postoji još jedan razlog zbog kojeg bismo morali da se držimo svog sopstvenog oblika, to jest „episkopa“. Radi se o tome, što u čitavoj Katoličkoj crkvi postoji samo jedna merodavna instanca, samo jedan jezik na osnovu kojeg se sve meri, u odnosu na koji su se sve određuje, koji i dalje ima položaj lingve franke te crkve: rečju, jezik iznad kojeg ne postoji nijedan drugi. U pitanju, dakako, latinski.

Kardinalski kolegijum. Foto: AP/Tanjug

A latinski je neumoljiv prema praksi da se njihovi episkopi i arhiepiskopi nazivaju biskupima i nadbiskupima. Latinski potire takvu praksu svojom sopstvenom. Jer, na latinskom, a preuzeto iz grčkog, episkop je „episkopus“ (lat. Episcopus) a arhiepiskop „arhiepiskopus“ (lat. Archiepiscopus). Drugim rečima, na latinskom se katolički arhijereji nazivaju isto kao što se na srpskom nazivaju pravoslavni. Zbog čega bismo onda mi biskupovali i nadbiskupovali?

Srpska pravoslavna crkva ovo donekle prepoznaje, pa kod njih nikada nećete naći izraz „biskup Rima“ ili „rimski biskup“ već isključivo — „episkop rimski“. U pitanju je osnovna titula „pape rimskoga“ u vrlini koje je on poglavar celokupne Katoličke crkve (ne obrnuto; iako oko toga vlada nerazumevanje, izbor pape zapravo je izbor episkopa rimskog koji kroz taj položaj postaje papa; to dolazi otuda, što je po tradiciji prvi episkop rimski bio Sveti Petar, „knez apostola“ kojem je Isus Hrist rekao: „I daću ti ključeve Carstva nebeskoga: i što svežeš na zemlji biće svezano na nebesima, i što razdriješiš na zemlji biće razdriješeno na nebesima“; tumačenje ovih reči varira od crkve do crkve).

Naša crkva takođe koristi izraze „episkop“ i „arhiepiskop“ za sve istorijske ličnosti i zapadne svece pre Velikog raskola, koji se slave i na Istoku. Ali, SPC koristi „domaći“ izraz za savremene katoličke arhijereje, pa tako monsinjora Stanislava Hočevara tituliše kao „beogradskog nadbiskupa“ jer ga tako sama Katolička crkva u našim krajevima tituliše, bivajući pod jezičkim uticajem hrvatskog kao jedinog izvorno katoličkog na srpskohrvatskom govornom području. No to, kao što vidimo, jezički nema opravdanja.

(P. L.)

Tagovi: Katolička crkva, Latinska crkva, Latinski jezik, Pravoslavlje, Pravoslavna crkva, Rimokatolička crkva, SPC, Srpska pravoslavna crkva, Srpski jezik

Pogledajte sve vesti u poslednja 24 sata

Komentari (6)
Poređaj komentare:
  • J
    Jeretik

    Ne moraju se zvati ni jedni ni drugi, sami dolaze kad čuju zveckanje zlatnika.

  • H
    Hulk

    Zoves ih pope i cao...

  • S
    Sale1971

    Zato što su fariseji i jedni i drugi

Đura i Mornari, Jet Clock i Master Blaster band na festivalu letnjih nota, 22. juna na Dorćolu (VIDEO)

Filharmonijski koncert u Ce duru

Katarina Pejak i Bricks&Cans pojačavaju program prvog "Wine Gardena"

Kombank dvorana, nekadašnja Dvorana Doma sindikata proslavlja 62. rođendan

Hit Festivala francuskog filma "Bez filtera" u bioskopu Kombank dvorana od 6. juna

Mile Kekin zaliva "Beton"

"Balkanskoj međi" čak 5 priznanja na festivalima u Rusiji: Za mesec dana film videlo više od dva miliona ljudi

"Labudovo jezero" u osveženom izdanju: Potpuno nova koreografska verzija popularnog baleta večeras izvedena u Narodnom pozorištu

Ruski novinar iskritikovao seriju "Černobilj": "Ne zovite ovo autentičnim"

Pričaju da kidamo: Dvojac "Stereo banana" objavio novu pesmu (VIDEO)

Rusija izbrisala scene gej seksa iz filma o Eltonu Džonu

Miloš Biković otvoreno: "Ne smemo i ne možemo da se odreknemo Kosova"

Pesma koja je probila Hladni rat i ušla u istoriju: "Natali" ove godine slavi 55. rođendan (VIDEO)

Nikola Pejaković Kolja najbolji glumac u Berlinu: Nagrada za ulogu u filmu "Meso" na Festivalu filmova jugoistočne Evrope

Sramota Narodnog muzeja: Suprug premijera Luksemburga postao supruga (FOTO)

Preminuo kompozitor Đelo Jusić, autor hita "Volim te, budalo mala"

Pronađi posao i provedi Leto #za5

"Beats", novi škotski film o rejv žurkama i sazrevanju uz elektronsku muziku (TREJLER)

Marina Spasić preporučuje tri knjige čitaocima portala Telegraf

Sedajte u "Hogvorts Ekspres", potermanija se nastavlja: 4 nove knjige o omiljenom čarobnjaku

Novi "Rambo" film stiže na jesen, a prvi trejler obećava osvetu, akciju i mnogo, mnogo krvi (VIDEO)

Priče o feminističkoj heroini i borbi sa seksualnom opredeljenošću u Filharmoniji

Eto nade za bolji kraj: Pisac "Igre prestola" konačno otkrio kada stiže nova knjiga "Vetrovi zime" (FOTO)

Počinje Beogradsko kulturno leto: Spremite se za koncerte, predstave, izložbe i još mnogo zanimljivih programa

Mišel Uelbek odbio 43 zemlje, ali dolazi u Srbiju: Imao je samo dva uslova - da dođe sa suprugom i da može da puši

"Južni vetar" se zahuktava: Film koji je videlo više od milion gledalaca, gledaćemo kao TV seriju i nastavak naredne godine (FOTO) (VIDEO)

Svečano otvoren Festival francuskog filma! Publika velikim aplauzom pozdravila francuskog reditelja i gosta prestonice Erika Lavena

Još samo 45 minuta i kraj: Stiže poslednja epizoda uzbudljivog špijunskog trilera "Državni službenik" (VIDEO)

"Alan Ford" slavi 50. rođendan: U petak na Savskoj promenadi sve o omiljenom stripu Jugoslovena

"Dušice, ona želi tvoju dušu": Izašao novi trejler za horor film "Anabel se vraća kući" (VIDEO)

Francuski reditelj Erik Laven gost Beograda! Danas počinje Festival francuskog filma

Retrospektivna izložba Marine Abramović u njenom rodnom gradu posle 44 godine

Ponos i suze posle filma "Ratne priče sa Paštrika": Nema nazad, iza je Srbija

Izašao tizer za novu seriju "Zvezdanih staza" i postavio kapetanu Pikardu vrlo provokativno pitanje (VIDEO)

"Late Night Classic" u Savamali: Održan poslednji filharmonijski afterparti u sezoni (VIDEO)

Svetlucavo odelo i Bili Džin King: Pogledajte dosad neobjavljen snimak sa koncerta Eltona Džona iz 1975. (VIDEO)

Večeras počinje Sterijino pozorje, pod sloganom "Pobuna - ženski rod"

Domaći filmovi za 100 dinara u 30 gradova Srbije: Dobili smo novu jednodnevnu manifestaciju i baš nam je bila potrebna

Srpski Gugl za kulturu: Na ovom portalu možete da pretražite blago naše zemlje iz arhiva, biblioteka, muzeja, galerija...

Dušica Žegarac: Bila je novi talas pre novog talasa, a da se dokopala Holivuda, postala bi poput Grete Garbo ili Marlen Ditrih

Održana Art&Fashion manifestacija: Prikazana kolekcija visoke mode iz Rima, a predstava "Mala crna haljina" oduševila publiku (FOTO)

Student iz Pančeva osvojio Gran pri Festivala slovenske muzike u Moskvi

/
<% galerijaAlt  %>

Najnovije vesti

Dozvoljavam da mi Telegraf.rs šalje obaveštenja o najnovijim vestima