Međunarodni dan maternjeg jezika: Romski jezik kao temelj kulture, istorije i opstanka zajednice

Svake godine 21. februara širom sveta obeležava se Međunarodni dan maternjeg jezika, dan posvećen očuvanju jezičke raznolikosti i pravu svakog naroda da govori, uči i razvija svoj jezik.

Ovaj datum ustanovljen je od strane UNESCO-a 1999. godine, sa ciljem da podseti da je jezikmnogo više od sredstva komunikacije - on je identitet, kultura i istorijsko pamćenje jednog naroda.

Preporučujemo

Za romsku zajednicu, maternji jezik ima posebno značenje. Romski jezik vekovima se prenosio usmenim putem, sa kolena na koleno, čuvajući običaje, tradiciju, muziku i kolektivno sećanje.Uprkos brojnim migracijama, progonima i asimilacijskim politikama, romski jezik opstao je kao snažan simbol identiteta.

Lingvisti podsećaju da romski jezik pripada indoarijskoj jezičkoj grupi i da njegovi koreni vode do severozapadne Indije. Tokom vekova, kroz kontakt sa različitim narodima, romski jezik je usvajao reči i izraze iz turskog, grčkog, srpskog, mađarskog i drugih jezika, stvarajući bogat i raznolik jezički mozaik.

Ipak, izazovi su brojni. U mnogim sredinama romski jezik se nedovoljno koristi u formalnom obrazovanju, a mlade generacije su sve više izložene dominantnim jezicima većinskog stanovništva. Stručnjaci upozoravaju da bez sistemske podrške postoji rizik od postepenog gubitka pojedinih dijalekata.

U Srbiji se romski jezik koristi u medijima, obrazovanju i kulturnim programima, ali je potrebno dodatno raditi na njegovoj standardizaciji i institucionalnoj podršci. Uvođenje romskog jezika uškole, podrška izdavaštvu i medijima na romskom jeziku, kao i jačanje svesti o njegovom značaju, ključni su koraci ka njegovom očuvanju.

Međunarodni dan maternjeg jezika zato nije samo simboličan datum. On je podsetnik da očuvanje jezika znači očuvanje identiteta. Za romsku zajednicu, romski jezik predstavlja vezu sa precima, ali i most ka budućnosti – dokaz da kultura može opstati uprkos svim istorijskim izazovima.

U vremenu globalizacije, kada se mali jezici sve češće nalaze pod pritiskom, poruka ovog dana je jasna: svaki jezik je vrednost čovečanstva. A romski jezik, sa svojom bogatom istorijom i živom tradicijom, deo je tog svetskog kulturnog blaga.

(Telegraf.rs/A. Nedeljković)