Da li će 2027. biti najtoplija godina u istoriji merenja u Srbiji? Svetski fenomen PRETI više nego ikada

Klimatski naučnici upozoravaju da bi se tokom ove godine mogao razviti veoma snažan, pa čak i takozvani ''supe'' El Ninjo, klimatski fenomen koji značajno utiče na vremenske prilike širom sveta. Prema najnovijim podacima evropskih meteoroloških modela, postoji mogućnost da ovaj događaj bude među najjačima zabeleženim u poslednjim decenijama.

El Ninjo je pojava koja se pojavljuje na Pacifiku, tj. na Tihom okeanu, a ovaj fenomen je toliko značajan i efektivan da u manjoj ili većoj meri može da utiče i na druge predele sveta, pa samim tim i na Srbiju i naše područje.

Preporučujemo

Foto: Shutterstock

U normalnim okolnostima na području ekvatora i južnije od njega, tj. u suptropskim širinama, Pacifikom teku tople morske struje od istoka ka zapadu.

Površina Pacifika znatno je toplija duž pacifičkog obalnog područja Azije i Australije, nego duž zapadnog obalnog područja Južne Amerike.

Ova razlika u temperaturi vode dovodi i do razlika u temperaturi vazduha i vazdušnog pritiska, pa je vazdušni pritisak nad zapadnim predelima Pacifika niži u odnosu na pritisak iznad obalnog područja zapadne obale Južne Amerike gde je znatno viši, duž čije obale sa juga, tj. iz oblasti Antarktika teče veoma hladna Humboltova struja.

Ona dopire čak do tropskih širina obalnog područja Južne Amerike, tj. i do Perua, pa u priobalnim predelima severnog Čilea i centralnog i južnog Perua preovladavaju pustinje, a u severnom Čileu nalazi se najsuvlje mesto na svetu, u kome može proći bez kapi kiše i više decenija.

Iako se ovi predeli nalaze u tropskim širinama, voda Pacifika toliko je hladna da je kupanje gotovo nemoguće.

Mapa El Ninja / Foto: QA International / Universal images group / Profimedia

Temperatura vode iznosi svega 16 do 20°C, što je temperatura i za 10 stepeni niža u odnosu na zapadni deo Pacifika.

U godinama El Ninja dolazi do poremećaja temperature vode u Pacifiku, a zbog toga i strujanja nad Pacifikom.

To dovodi da toplija vode krene od zapada ka istoku, tj. ka zapadnim obalama Južne Amerike.

Zapadni Pacifik postaje hladniji, a istočniji znatno topliji.

Nad obalama pacifičke obale Južne Amerike formira se niži vazdušni pritisak, koji dovodi do veoma obilnih pljuskova i jakih grmljavinskih oluja u Peruu i Čileu, kao i u mnogim drugim delovima Južne i Centralne Amerike, a do obilnih padavina dolazi i na području Kalifornije.

Mnogi ovi predeli odlikuju se polupustinjskom klimom i vegetacijom, pa u vreme snažnih pljuskova zemljište ne može da primi ogromne količine vode, zbog čega dolazi do katastrofalnih bujica i poplava.

Mapa El Ninja / Foto: QA International / Universal images group / Profimedia

Foto: Wikimedia/ NASA

Severni delovi Perua, Ekvador i pacifička obala Kolumbije imaju u letnjem delu godine (oktobar - april ) u proseku veoma obilne grmljavinske pljuskove, koji su u vreme El Ninja još više izraženi, što dovodi do katastrofalnih oluja, bujica i poplava.

U isto vreme na jugu i istoku Azije, u Indoneziji i u Australiji nastaju katastrofalne suše, a El Ninjo dovodi i do izostanaka letnjeg monsuna u Indiji, pri čemu se posledice zbog suša u Indiji katastrofalne.

Velike suše i izostanak padavina nad ovim delovima Azije, Indonzeije i Australije dovode do velikih šumskih požara i uništavanja tropskih šuma.

El Ninjo je u proseku najintenzivniji tokom Božića, zbog čega je i dobio naziv "Mali dečak'". U tom delu godine u Južnoj Americi traje leto, a olujne kiše naročito su tada izražene u Boliviji, Kolumbiji, Peruu i Brazilu, dok je u Australji vlažni deo godine, pa kiše zbog El Ninja izostanu.

El Ninjo ima globalni efekat

On povećava broj tropskih oluja na Pacifiku, zbog više temperature Pacifika, a snižava aktivnost uragana i tropskih oluja na Atlantiku, zbog nižih temperatura vode.

Hladniji Atlantik dovodi i do znatno hladnijih zima u Evropi.

El Ninjo dovodi do velikih suša u Aziji, u Australiji u u Indoneziji, a do veoma obilnih padavina i oluja u Južnoj i Srednjoj Americi.

U godinama La Ninje (Mala devojčica) preovladava veoma izraženo ,"normalno stanje".

Tada su jake kiše i oluje znatno više pojačane nad južnom i istočnom Azijom, Australijim i Indonezijom, a suša ima znatno jači efekat nad Južnom Amerikom.

El Ninjo se u proseku javlja na 7 godina, ali nije svaki put istog intenziteta.

Nekad se u veoma blagom obliku javlja i znatno češće. Obično traje više meseci, a može trajati i znatno duže kada je je veoma razvijen.

Smatra se da je El Ninjo iz 1997-1998. bio najjači ikada i tada je na našoj planeti nestalo 16% koralnog grebena. Koralni grebeni su veoma osetljivi i na vrlo male promene temperaure. Kako se oni nalaze u tropskim predelima okeana i svega promena temperature od jednog stepena može dovesti do njihovih uništenja.

Pod uticajem El Ninja, oluje i znatno hladnije vreme mogli bi da utiču na jug SAD.

Na severu Sjedinjenih Država obično pada manje snežnih padavina tokom El Nino zima, ali više padavina bi moglo uticati na centralne i južne delove SAD i na istok.

Šta nas očekuje

Promene vezane uz El Ninji mogu imati široke posledice: od jačih toplotnih talasa i suša u pojedinim regionima, do obilnih kiša i poplava u drugim delovima sveta. Meteorolozi navode da bi zapadni deo Sjedinjenih Američkih Država mogao da se suoči sa toplijim letom nego inače, dok bi u nekim tropskim zemljama mogle da se pojave ozbiljne suše i ekstremne vrućine.

Istovremeno, klimatski modeli pokazuju da bi ove godine moglo da dođe do većeg broja tropskih ciklona u Pacifiku, dok bi u Atlantiku sezona uragana mogla biti nešto slabija. Ipak, stručnjaci naglašavaju da i jedna snažna oluja može imati velike posledice ukoliko pogodi naseljena područja.

Naučnici takođe upozoravaju da bi snažan El Ninjo mogao dodatno da podigne globalne temperature. Ukoliko se prognoze ostvare, 2027. godina bi mogla da postane jedna od najtoplijih ikada zabeleženih, jer se tokom ovog fenomena toplota iz okeana oslobađa u atmosferu i širi širom planete.

Posledice bi mogle biti vidljive u mnogim regionima sveta. Pojedini delovi Južne Amerike mogli bi da dobiju znatno više padavina, dok bi Australija, Indonezija i neke oblasti Afrike mogle da se suoče sa sušom. U zapadnom Pacifiku postoji i veća verovatnoća za jače tajfune, dok bi indijski monsun mogao doneti manje kiše nego što je uobičajeno.

Ipak, stručnjaci naglašavaju da je fenomen još u razvoju i da je prerano sa sigurnošću proceniti njegov konačan intenzitet. Prognoze koje se prave tokom proleća često nose dodatnu dozu neizvesnosti, jer klimatski modeli u tom periodu mogu biti manje precizni.

Uprkos tome, meteorološke službe širom sveta pažljivo prate razvoj situacije, jer pravovremene prognoze mogu pomoći državama i institucijama da se bolje pripreme za moguće klimatske ekstreme u narednim godinama.

Efekat u Srbiji

U regionu Balkana, uključujući Srbiju, efekti ovog fenomena nisu uvek direktni, ali statistike pokazuju određene tendencije. Naučnici navode da tokom El Nnja godina postoji veća verovatnoća za toplije zime, sa manje snežnih padavina u nizijskim predelima.

Pored toga, u nekim periodima može doći do promena u raspodeli padavina, pa jesen i zima mogu doneti više kiše nego što je uobičajeno. U pojedinim godinama beleže se i toplija proleća, kao i raniji talasi vrućine tokom leta.

Stručnjaci naglašavaju da vreme u Evropi ne zavisi samo od El Ninja. Na klimatske prilike snažno utiču i drugi atmosferski faktori, među kojima je i North Atlantic Oscillation, koji reguliše kretanje vazdušnih masa iznad Atlantika i Evrope.

Zbog toga prisustvo El Ninja ne znači da će se određeni vremenski scenario sigurno dogoditi, već samo povećava verovatnoću određenih klimatskih obrazaca.

(Telegraf.rs)