Istorijski put srpske nauke: Dan kada je kralj Milan postavio temelje Kraljevske akademije

Iako su se kapije srpske prosvećenosti otvarale decenijama kroz Društvo srpske slovesnosti i Srpsko učeno društvo, današnji datum u istorijskim analima ostaje zabeležen kao ključna tačka u učvršćivanju najviše naučne institucije u zemlji. Na današnji dan podsećamo se procesa koji je započeo ukazom kralja Milana Obrenovića, a koji je Srbiju nepovratno postavio na mapu evropskih akademskih sila.

Prva šesnaestorica veličanstvenih

Sve je počelo osnovnim Zakonom o Srpskoj kraljevskoj akademiji od 1. novembra 1886. godine, ali je ključni momenat nastupio kada je kralj Milan lično imenovao prvih 16 stalnih članova. Bili su to ljudi čija prezimena i danas nose najprometnije ulice naših gradova – utemeljivači moderne srpske misli.

Preporučujemo

Za prvog predsednika Akademije postavljen je niko drugi do Josif Pančić, čuveni botaničar i čovek koji je svetu otkrio Pančićevu omoriku, dok je dužnost prvog sekretara poverena Jovanu Žujoviću, pioniru srpske geologije.

Sloboda izbora kao stub nezavisnosti

Nakon početnog kraljevog imenovanja, Akademija je brzo krenula putem autonomije. Već od 1888. godine, uvedena je praksa koja se održala do danas – akademici su dobili pravo da sami, putem tajnog glasanja, biraju nove stalne i dopisne članove. Tim činom, Srpska kraljevska akademija postala je nezavisno telo, zaštićeno od direktnih političkih uticaja, gde je jedino merilo za ulazak bio naučni i umetnički doprinos.

Nasleđe koje traje

Akademija je od samog početka bila podeljena na četiri stručna odeljenja:

Akademiju prirodnih nauka

Akademiju filosofskih nauka

Akademiju društvenih nauka

Akademiju umetnosti

Danas, dok obeležavamo ovaj datum, svedočimo instituciji koja je preživela ratove, smene dinastija i državnih uređenja, ostajući najvažniji čuvar srpskog identiteta, jezika i naučnog progresa. Podsećanje na viziju kralja Milana i rad Josifa Pančića nije samo čas istorije, već putokaz generacijama koje dolaze – da se do istine i napretka stiže isključivo kroz rad, znanje i akademsku čestitost.

(Telegraf.rs)