Simbol srpskog grada misteriozno nestao: Spomenik težak dve tone "iščeznuo" bez traga

Sudbina spomenika kralju Aleksandru I Karađorđeviću u Kragujevcu i dalje je nepoznata, iako je od njegovog uklanjanja prošlo više od osam decenija. Monument, koji je nekada stajao ispred upravne zgrade „Zastave“, uklonjen je nakon Drugog svetskog rata, a do danas nije pouzdano utvrđeno gde je završio.

Impozantna skulptura visoka šest metara i teška oko dve tone izlivena je u tadašnjem Vojno-tehničkom zavodu. Autor je bio Dragomir Arambašić, a spomenik je napravljen od bronze dobijene topljenjem rashodovanih topova iz Prvog svetskog rata. Svečano je otkriven na Vidovdan 1936. godine, uz poruku „Čuvajte Jugoslaviju“, i ubrzo je postao jedan od simbola grada.

Preporučujemo

Kralj je na spomeniku prikazan u generalskoj uniformi, sa sabljom u levoj ruci kao simbolom moći i državnog jedinstva, dok desnom rukom pokazuje ka Šumadiji, kao mestu nastanka srpske i jugoslovenske države.

Istoričari podsećaju da je Aleksandar I Karađorđević bio vladar koji je predvodio zemlju kroz ratove i učestvovao u stvaranju međunarodnih saveza, poput Male antante. Njegova vladavina završena je atentatom u Marselju 1934. godine.

Spomenik je uklonjen 12 godina kasnije, odlukom tadašnjih vlasti. Prema svedočenjima, konstrukcija je sajlama odvučena u krug fabrike „Zastava“, nakon čega mu se gubi svaki trag.

Postoji više teorija o njegovoj sudbini. Po jednoj verziji, spomenik je zakopan u blizini livnice, dok druga tvrdi da je isečen i istopljen, čime je trajno uništen.

Pre oko 15 godina Zavod za zaštitu spomenika kulture u Kragujevcu pokrenuo je inicijativu da se misterija rasvetli. Tokom istraživanja detektorima metala registrovana je velika masa ispod zemlje u kompleksu nekadašnjeg zavoda, za koju se pretpostavlja da bi mogla biti deo spomenika.

Prema rečima stručnjaka, moguće je da se ispod zemlje nalaze fragmenti skulpture, možda čak i njen torzo ili glava, u zoni gde se danas nalazi bista Radomira Putnika. Međutim, za konačne odgovore potrebna su detaljna arheološka istraživanja.

Dalja ispitivanja otežava nedostatak sredstava, ali nadležni se nadaju da će se u budućnosti razjasniti sudbina ovog značajnog spomenika.

Na mestu gde je stajao, od 1977. godine nalazi se skulptura „Livac“ sa natpisom „Samouprava“, delo vajara Ota Loga. Novi, znatno manji spomenik kralju Aleksandru podignut je 1999. godine u blizini Sokolane, kao podsećanje na vladara čija sudbina i dalje izaziva pažnju javnosti.

(Telegraf.rs/ikragujevac)