SRAMAN GRAFIT UZNEMIRIO BELU PALANKU: Meštani u šoku zbog pretnji Romima, ovo nije običan vandalizam

Stanovnike sela Oreovac kod Bele Palanke ovih dana uznemirio je grafit sa pretećom porukom upućenom pripadnicima romske zajednice, koji je osvanuo na jednom od zidova u naselju.

Natpis, koji sadrži poruku zastrašivanja i netrpeljivosti prema Romima, izazvao je zabrinutost među meštanima i predstavnicima organizacija koje se bave zaštitom ljudskih prava. Građani ističu da ovakve poruke ne predstavljaju duh zajednice i da mogu doprineti širenju straha i podela među ljudima.

Preporučujemo

Predstavnici romske zajednice ocenjuju da govor mržnje, bez obzira na formu u kojoj se pojavljuje, ne sme biti tolerisan. Kako navode, posebno zabrinjava činjenica da se ovakve poruke pojavljuju u sredinama u kojima Romi i većinsko stanovništvo godinama žive zajedno i dele svakodnevne životne izazove.

Stručnjaci za ljudska prava upozoravaju da grafiti sa pretećim sadržajem nisu samo izraz vandalizma, već mogu predstavljati podsticanje diskriminacije i netrpeljivosti prema određenim grupama stanovništva. Zbog toga je važno da nadležne institucije reaguju, utvrde odgovornost i pošalju jasnu poruku da za govor mržnje nema mesta u društvu.

Meštani Oreovca sa kojima smo razgovarali navode da žele da njihovo selo bude prepoznato po međusobnom poštovanju i zajedničkom životu, a ne po incidentima koji narušavaju odnose među ljudima.

Organizacije civilnog društva pozvale su nadležne organe da uklone sporni grafit i preduzmu mere kako bi se sprečilo ponavljanje sličnih incidenata. Istovremeno, ukazuju na značaj obrazovanja, dijaloga i promocije tolerancije kao najboljeg odgovora na poruke mržnje.

Slučaj iz Oreovca još jednom je otvorio pitanje položaja Roma u Srbiji i potrebe da se kroz institucije, obrazovni sistem i medije kontinuirano radi na suzbijanju stereotipa, predrasuda i svih oblika diskriminacije.

Hronologija antiromskih grafita i incidenata u Srbiji

Incident u Oreovcu nije usamljen slučaj. Tokom prethodnih petnaestak godina u više gradova i mesta širom Srbije zabeleženi su grafiti i poruke mržnje usmerene prema romskoj zajednici.

Jedan od ranijih slučajeva zabeležen je u martu 2011. godine u Zrenjaninu, kada je na porodičnoj kući lokalne koordinatorke za romska pitanja osvanuo grafit sa rasističkim sadržajem i direktnim pretnjama upućenim Romima.

Godinu dana kasnije, u oktobru 2012. godine, na zgradi ambulante u novosadskom prigradskom naselju Bukovac pojavio se grafit sa porukom mržnje prema Romima, koji je bio potpisan od strane lokalne navijačke grupe.

U julu 2013. godine u niškom naselju 9. maj na zidu pošte ispisan je uvredljiv grafit kojim su pripadnici romske zajednice javno vređani na nacionalnoj osnovi. Uprkos reakcijama organizacija za zaštitu ljudskih prava, grafit je uklonjen tek nakon više meseci.

Tokom leta 2015. godine u Novom Sadu komunalne službe i aktivisti više puta su uklanjali grafite mržnje usmerene prema Romima i migrantima. Međutim, pojedine poruke su se nakon uklanjanja ponovo pojavljivale na istim lokacijama.

Krajem 2017. godine u Kragujevcu su kod zgrade Stare skupštine osvanuli grafiti sa pretećim porukama upućenim Romima. Slučaj je tada izazvao reakcije organizacija civilnog društva i predstavnika romske zajednice koji su zahtevali hitnu osudu takvih pojava.

Poslednjih godina aktivisti upozoravaju na sve češću pojavu grafita ekstremističkog sadržaja u većim gradovima Srbije, posebno u Beogradu i Novom Sadu. Iako se sporni natpisi redovno uklanjaju, oni se neretko ponovo ispisuju, što ukazuje na potrebu za odlučnijom reakcijom institucija i doslednijom primenom zakona protiv govora mržnje.

Zbog toga predstavnici organizacija za ljudska prava ocenjuju da svaki novi incident, poput onog u Oreovcu, predstavlja podsetnik da borba protiv rasizma, diskriminacije i etničke netrpeljivosti i dalje ostaje važan društveni zadatak.

(Telegraf.rs/A.N.