Strašna sudbina drevnog manastira u zapadnoj Srbiji: Turci ga SRAVNILI sa zemljom dok su u njemu bila DECA

Na potezu Gaj u selu Gradojević kod Koceljeve, leže ostaci jedne od najstarijih i najintrigantnijih svetinja zapadne Srbije.

Manastir Grad, po kojem je celo naselje prema predanju i dobilo ime, nosi u svojim temeljima istoriju dugu više od jednog milenijuma - priču o stradanju, obnovama i duhovnom trajanju koje nije uspelo da zatre ni vreme ni ratovi.

Preporučujemo

Iako su istorijski pisani tragovi oskudni, arhitektonski stil sačuvanih temelja dimenzija 17 sa 12 metara ukazuje na to da crkva potiče iz ranovizantijskog perioda. Naučnici i hroničari procenjuju da je sagrađena tokom 6. ili 7. veka, što znači da je na ovom mestu stajala i pre doseljavanja Srba na Balkansko poluostrvo.

Prvi pisani tragovi u otomanskim tefterima iz 1528. godine pominju selo Gradović i u njemu ostatke drevne crkve, potvrdjujući da je mesto imalo izuzetan duhovni značaj vekovima pre dolaska Osmanlija.

Manastir je potpuno uništen tokom razorne najezde Mongola na Balkan u 13. veku. Nakon što su predeo Mačve i Tamnave preuzeli Nemanjići, a prema verovanju svetinju je iz pepela obnovio srpski kralj Dragutin.

Sa dolaskom Turaka manastir biva napušten, ali u periodu oslobodilačkih borbi dobija novu, svetovnu ulogu, odnosno služio je kao prva lokalna škola i vojna bolnica.

Obnovljeni hram doživeo je svoju najveću tragediju tokom borbi protiv Otomanske vlasti. Prema narodnom predanju, Turci su 1869. godine topovima sa obližnjeg brda bombardovali i sravnili crkvu sa zemljom. U tom napadu stradali su učenici koji su se nalazili u njoj, a njihovi grobovi i danas počivaju nedaleko od manastirskog kompleksa.

Nova iskra života javila se tokom Drugog svetskog rata, kada je Branko Ilić iz Donjeg Crniljeva (kasnije monah Visarion) započeo gradnju nove male crkve od ćerpiča, neposredno pored starih temelja. Ovaj hram je opstajao sve do šezdesetih godina prošlog veka, kada je smrću svog jedinog monaha ponovo prepušten propadanju.

U narednim decenijama posleratnog perioda, lokacija je potpuno zarasla u šumu, bez izgrađenog prilaznog puta. Budući da zvanična arheološka istraživanja nisu sprovedena, jedini čuvar sećanja na manastir ostalo je lokalno stanovništvo koje se na Ivanjdan tradicionalno okupljalo na staništu nekadašnjeg hrama radi službe.

Priča o zaboravljenom dragulju koceljevačkog kraja ponovo je oživela zahvaljujući entuzijazmu meštana i Udruženja građana "Car Konstantin". Okupljeni oko zajedničke ideje, potomci i meštani Gradojevića pokrenuli su inicijativu da se lokalitet raščisti, istraži i da se manastir Grad konačno obnovi, kako bi vekovna svetinja ponovo postala duhovni stožer zapadne Srbije.

(Telegraf.rs/Glas Podrinja)