Ovde je vreme stalo pre 100 godina: Selo u kom se pravio sir krije tajnu kakvu NEMA NIKO U EVROPI

Duboko u Staroj planini, ušuškano u živopisnom regionu Visok nedaleko od pirotske opštine i granice sa Bugarskom, leži selo Rosomač. Smešteno na oko 800 metara nadmorske visine, ovo naselje predstavlja jedan od najautentičnijih spomenika narodnog graditeljstva i prirodne lepote jugoistočne Srbije.

Preporučujemo

Istorijat Rosomača usko je povezan sa burnim dešavanjima u Visočkom kraju. Prema narodnim predanjima i istorijskim izvorima, naselje je nastalo još u srednjem veku kao skrovito mesto i zbeg pred turskim najezdama. Okruženo strmim liticama i gustim šumama, pružalo je prirodnu zaštitu lokalnom stanovništvu.

Zlatno doba Rosomač i okolina doživljavaju tokom 19. i početkom 20. veka. U tom periodu selo postaje važno stočarsko središte. Na hiljade ovaca paslo je okolnim staroplaninskim pašnjacima, a Rosomač je, zajedno sa susednim selima, dao nemerljiv doprinos proizvodnji čuvenog pirotskog kačkavalja i sira, koji su se izvozili širom Evrope i Bliskog istoka.

Ispijanje kafe u Rosomaču danas deluje kao povratak vek unazad. Selo je sačuvalo jedinstvenu arhitekturu s kraja 19. veka. Dominiraju takozvane kuće "na podrum" - masivne građevine čije je prizemlje zidano od lomljenog kamena, dok je sprat izrađen u bondručnoj konstrukciji od drveta i pletara, oblepljen blatom i prekriven tradicionalnom ćeramidom ili škriljčastim kamenim pločama.

Među najznačajnijim seoskim znamenitostima izdvaja se Crkva Svetog Save (u narodu poznata i kao hram Svetog Arhanđela Mihaila), podignuta oko 1890. godine na temeljima znatno starijeg bogomolja. Van samog seoskog jezgra, na okolnim uzvišenjima, i dalje stoje stare rosomačke pojate - nekadašnja letnja stočarska imanja koja svedoče o nekadašnjem načinu života, dok rubom bistre Rosomačke reke još uvek tragaju ostaci starih vodenica potočara.

Ono što danas privlači sve veći broj avanturista i fotografa jeste čuveni kanjon Rosomački lonci (poznat i kao Rosomačko grlo). Ovaj minijaturni, ali fascinantni kanjon usečen je u slojevite krečnjačke stene iz doba jure. Zbog specifičnog oblika litica koje podsećaju na složene knjige, kao i oblih udubljenja u koritu reke koja podsećaju na kotlove ili lonce, ovaj lokalitet važi za jedan od najatraktivnijih prirodnih fenomena Stare planine.

Poseta Rosomaču gotovo je nezamisliva bez obilaska njegove neposredne okoline. Na samo šest kilometara od sela, u susednim Rsovcima, nalazi se svetski jedinstven kulturno-istorijski spomenik - Pećinska crkva Svetog Petra i Pavla.

U ovoj maloj pećinskoj bogomolji iz 13. veka nalazi se nesvakidašnja i zagonetna freska na kojoj je Isus Hrist prikazan bez kose, narodno poznat kao "Ćelavi Isus". Oslikan u mladačkom dobu, bez kose i u zapadnjačkoj odeždi, ovaj fresko-portret predstavlja pravi umetnički i teološki raritet koji vekovima privlači pažnju istoričara umetnosti i hodočasnika iz celog sveta.

Iako danas deli sudbinu mnogih staroplaninskih sela pogođenih depopulacijom, Rosomač, sa svojim neprocenjivim nasleđem, prirodnim čudima i blizinom jedinstvenih svetinja, polako postaje nezaobilazna tačka na karti održivog i seoskog turizma Srbije.

(Telegraf.rs)