Amerikanci se povukli iz Iraka: Da li će se konačno desiti ono su svi očekivali godinama?

Vlada Iraka saopštila je u nedelju da su američke snage završile "potpuno povlačenje" iz vojnih objekata na saveznoj teritoriji zemlje, što ne uključuje poluautonomnu Kurdistansku regiju, gde američki vojnici i dalje ostaju.

Ministarstvo odbrane Iraka navelo je da je poslednji kontingent američkih savetnika napustio vazduhoplovnu bazu Al Asad u provinciji Anbar, na zapadu Iraka, u kojoj su američke snage bile stacionirane više od dve decenije.

Američka vojska je poslednjih godina smanjivala svoje prisustvo, nakon što je iračka vlada 2023. godine pozvala na povlačenje, piše CNN.

Koalicija predvođena Sjedinjenim Državama za borbu protiv Islamske države takođe se povukla iz sedišta Zajedničke operativne komande, ostavljajući objekte pod potpunom kontrolom iračkih bezbednosnih snaga, dodaje se u saopštenju ministarstva.

Američke snage i dalje su prisutne u vazduhoplovnoj bazi Harir u provinciji Erbil, koja se nalazi u Kurdistanskoj regiji. Centralna vlada Iraka nema punu kontrolu nad kurdskim regionom na severu zemlje, jer je reč o autonomnoj federalnoj jedinici sa sopstvenom vladom, parlamentom i bezbednosnim snagama, priznatoj iračkim ustavom.

Američko vojno prisustvo u Iraku značajno je variralo od invazije 2003. godine. Na vrhuncu, SAD su imale oko 170.000 vojnika u Iraku. Godine 2011. bivši predsednik Barak Obama povukao je američke snage iz zemlje. Oko 5.000 vojnika ponovo je raspoređeno 2014. godine na zahtev iračke vlade, koja je tražila američku pomoć u borbi protiv ISIS-a.

Od decembra 2021. godine, kada je američka vojska objavila kraj svoje borbene uloge u zemlji, SAD su imale oko 2.500 vojnika u Iraku u savetodavnoj i pomoćnoj ulozi.

Iračko ministarstvo je u subotu objavilo video-snimak na kojem se vide visoki irački vojni komandanti kako prolaze kroz prazne sale i hodnike unutar baze Al Asad.

Centralna komanda američkog Ministarstva odbrane navela je za CNN u nedelju da su "ranije izjave iračkog Ministarstva odbrane o primopredaji bile činjenično tačne", bez dodatnih detalja.

Povlačenje dolazi u trenutku regionalnih tenzija između SAD i Irana, dok američki predsednik Donald Tramp razmatra da li da napadne tu zemlju usred smrtonosnih uličnih protesta protiv autoritarnog režima.

Američke snage stacionirane u bazi Al Asad bile su tokom godina više desetina puta meta napada Irana i grupa koje podržava Iran.

U januaru 2020. godine Iran je izveo balistički raketni napad na američke snage u Al Asadu kao odmazdu za napad dronom na aerodrom u Bagdadu, u kojem je ubijen najmoćniji iranski vojni komandant Kasem Sulejmani. Intenzivno bombardovanje trajalo je oko dva sata i bilo je usmereno isključivo na američke delove zajedničke baze.

Nakon terorističkih napada u Izraelu 7. oktobra 2023. godine, proiranske milicijske grupe pokrenule su niz raketnih napada na Al Asad. U avgustu 2024. godine u jednom napadu povređeno je pet pripadnika američke vojske i dva američka saradnika po ugovoru.

Irački zvaničnici su u nedelju izjavili da oružane snage zemlje u svim granama raspolažu dovoljnim kapacitetima da obezbede državu, te da će buduća saradnja sa SAD biti usmerena na obuku, nabavku opreme, zajedničke vežbe i operativnu koordinaciju u okviru bilateralnih sporazuma.

Iako Irak smatra da je misija koalicije na njegovoj teritoriji završena, zvaničnici su naveli da se koalicione operacije protiv ISIS-a i drugih terorističkih grupa nastavljaju u Siriji. Bagdad očekuje da se logistička podrška odvija preko koalicione vazduhoplovne baze u Erbilu i nije isključio zajedničke američko-iračke protivterorističke operacije protiv ISIS-a koje bi se, ukoliko bude potrebno, pokretale iz baze Al Asad.

Povlačenje SAD moglo bi da ojača poziciju vlade u pregovorima o razoružavanju nenaoružanih državnih aktera, pošto su neke proiranske milicije kao opravdanje za zadržavanje oružja navodile prisustvo američkih snaga.

Milicije poput Kataib Hezbolaha i Harakat al Nudžabe, koje spadaju među najmoćnije oružane grupe u Iraku i koje SAD označavaju kao "terorističke organizacije", odbacile su razoružavanje. Poručile su da će položiti oružje tek kada Irak postigne pun suverenitet, uključujući povlačenje svih stranih snaga iz zemlje.

Za sada nije bilo neposrednih komentara milicija povodom ove objave. Iako su mnoge od njih formalno integrisane u Snage narodne mobilizacije, one i dalje ostaju uticajni akteri u bezbednosnoj, političkoj i ekonomskoj sferi Iraka.

(Telegraf.rs)