Grenland ima "Ahilovu petu" koja bi mogla da poremeti Trampove planove: Naučnici otkrili ogroman problem

Naučnici su otkrili skrivenu geološku slabost ispod grenlandskog ledenog pokrivača koja bi mogla da ubrza njegov kolaps i zakomplikuje američke ambicije na Arktiku.

Novo istraživanje otkrilo je skriveni sloj sedimenta, sastavljen od meke zemlje i peska, koji je uzrokovao topljenje, raspadanje i pad većeg dela glečera.

Preporučujemo

Prema novom istraživanju sa Univerziteta Kalifornija u San Diegu, taj sloj, debeo i do 200 metara (na nekim mestima čak do 300 metara), deluje kao prirodni lubrikant: smanjuje trenje između leda i podloge, omogućuje brže klizanje glečera prema okeanu i značajno ubrzava gubitak mase.

Studija, objavljena u časopisu Geology, zasniva se na analizi seizmičkih podataka prikupljenih sa 373 merne stanice širom Grenlanda tokom poslednje dve decenije. Istraživači su merili kašnjenja u seizmičkim talasima izazvanim potresima. Signali su se sporo širili kroz meki sloj, što je jasno ukazivalo na prisustvo sedimenata umesto tvrde stene.

"Ako više otopljene vode dospe do dna, ovi sedimenti mogu dodatno smanjiti čvrstoću, ubrzati tok leda i povećati gubitak leda u okeanu. To znači da bi neke regije Grenlanda mogle biti osetljivije na klimatske promene nego što pretpostavljaju trenutni modeli", rekao je Jan Jang, glavni autor studije i geofizičar sa Scripps Institution of Oceanography.

"Sigurnost obalnih zajednica zavisi od preciznih prognoza, a znati da li je podloga tvrda stena ili meki sediment ključno je za poboljšanje predviđanja porasta nivoa mora", dodao je on.

Sedimenti nisu ravnomerno raspoređeni. Deblji slojevi (do 200–300 m) nalaze se u toplijim, vlažnijim zonama gde se led topi odozdo, dok su tanji ili ih nema u hladnijim, smrznutim područjima. To objašnjava zašto se neki delovi ledenog pokrivača raspadaju brže od očekivanog.

Otkriće dolazi u trenutku kada američki predsednik Donald Tramp intenzivno pritiska Dansku i Grenland da preuzme kontrolu nad ostrvom, navodno zbog strateškog položaja u Arktiku, sprečavanja uticaja Rusije i Kine i pristupa bogatim prirodnim resursima.

Međutim, sedimentni sloj predstavlja veliku prepreku za rudarenje i eksploataciju resursa. Bušenje kroz stotine metara meke gline i peska dovodi do čestog začepljenja svrdla, oštećenja opreme, usporavanja radova i enormnog povećanja troškova. Studije iz 2022. (The Cryosphere) i 2024. (Annals of Glaciology) pokazale su da stabilno bušenje zahteva smrznutu stenu, a ne sediment, jer inače dolazi do zastoja i opasnih uslova.

Sve veći broj ledenih bregova koji se odvajaju u obližnje vode ugrožava potencijalne priobalne naftne platforme, a ekstremna izolovanost Grenlanda i nedostatak infrastrukture dodatno otežavaju operacije.

Trampova administracija ističe da je potpuna kontrola nad Grenlandom nužna kako bi se sprečilo da Rusija i Kina koriste ostrvo kao "granični prelaz" u eventualnoj invaziji na Severnu Ameriku. Kina se od 2018. deklariše kao "blizuarktička država" i pokazuje interes za resurse i plovne puteve Grenlanda, prenosi Daily Mail.

(Telegraf.rs)