Srpska svetinja u srcu Budimpešte: Crkva Svetog Georgija krije priču o Srbima dugu više od četiri veka

U srcu Budimpešte, na nekoliko minuta hoda od čuvene Vaci ulice, između užurbanih gradskih ulica i fasada velikog evropskog grada, nalazi se mesto na kojem se čini kao da vreme usporava.

Iza kapije u Srpskoj ulici broj 33 nalazi se prostor koji na prvi pogled kao da ne pripada bučnom centru metropole. Žuta crkva izgrađena u baroknom stilu, crveni krov, iznad kog se izdiže zvonik sa zelenom patinom i mirno dvorište, čuvaju jedan od najvažnijih spomenika srpske istorije u Budimpešti.

Preporučujemo

Ta građevina je Srpska pravoslavna crkva Svetog Georgija, danas jedini srpski pravoslavni hram u glavnom gradu Mađarske. Pod okriljem je Eparhije budimske, a priča o ovom mestu počinje mnogo pre nego što je crkva sazidana.

Crkva Svetog Georgija u Srpskoj ulici u Budimpešti Foto: Telegraf.rs

Crkva Svetog Georgija se menjala kroz vekove

Srbi su na području današnje Budimpešte živeli vekovima, a u Pešti su, imali svoju crkvu još u vreme osmanske vlasti. Prema podacima Eparhije budimske, Srbi su na ovim prostorima bili prisutni još pre vladavine ugarskih kraljeva Žigmunda i Matije Korvina, dok je srpska zajednica u Pešti svoju crkvu imala već nakon Mohačke bitke 1526. godine.

Kroz vekove se crkva menjala, rušila i ponovo podizala. Velika seoba Srba krajem 17. veka dodatno je povećala srpsku zajednicu u Budimu i Pešti. Dozvola za gradnju novog hrama dobijena je 1695. godine, a nekoliko godina kasnije crkva je obnovljena u vreme patrijarha Arsenija III Čarnojevića.

Arsenije III Čarnojević Foto: Wikipedia/nasliko Jov Vasilijevič

Današnja građevina podignuta je u prvoj polovini 18. veka. Projekat za novu baroknu crkvu izrađen je 1731. godine, a hram je dve godine kasnije prema planovima arhitekte Andreasa Majerhofera. Zvonik je dograđen 1752. godine.

Zato današnja crkva nije samo verski objekat, već je i svedok viševekovnog prisustva Srba u Budimpešti.

Crkva spolja deluje skromno, kao da se potpuno utopila u zgrade koje je okružuju. Međutim, kada se uđe unutra, svetinja deluje potpuno drugačije.

Kada uđete u nju, na prvu pogled odmah privlači ikonostas. Ikone, rezbareni ornamenti, stubovi i zlatni detalji stvaraju snažan kontrast jednostavnijoj spoljašnjosti.

Današnji ikonostas nastao je u 19. veku, nakon što je velika poplava koja je 1838. godine pogodila Peštu oštetila prethodni. Novi ikonostas izradio je slikar Karolj Sterio sredinom 19. veka, a na njemu se nalaze predstave Hrista, Bogorodice, Svetog Georgija, Jovana Krstitelja i drugih svetitelja, uz prizore iz Hristovog života.

Ikonostas crkve Svetog Georgija u budimpešti Foto: Wikipedia/anna schwelung

U njoj se i danas služe liturgije i okupljaju vernici. Eparhija budimska navodi da je starešina hrama protojerej Zoran Ostojić, uz bratstvo koje čine protonamesnik Nikola Počuča i đakon Stefan Milisavljević.

Foto: Telegraf.rs

Na dan hramovne slave, Svetog Georgija, u crkvi se svake godine organizuju brojne svečanosti i okupljaju Srbi koji žive u mađarskoj prestonici.

Crkva je ograđena velikom žutom ogradom, a na uglu Srpske i Veres Palne ulice na njoj se nalazi i ikona Svetog Georgija koji ubija aždaju.

Foto: Telegraf.rs

Crkva se nalazi na stotinak metara od najpoznatije pešačke ulice u Budimpešti, koja vrvi od prodavnica, kafića i turista. Ulica u kojoj se nalazi nosi ime Szerb, odnosno Srpska ulica, koja čuva sećanje na ljude koji su kroz istoriju u ovom gradu živeli, radili, gradili kuće, podizali porodice i sahranjivali svoje najmilije.

Ono što je posebno zanimljivo je da je prošlost ove crkve vezana i za druge pravoslavne zajednice. Tokom 18. veka, grčki i cincarski trgovci koji su se doseljavali u tadašnju Peštu dolazili su u ovaj srpski pravoslavni hran da bi se u njemu molili.

Kada je njihov broj počeo da raste, u crkvi svetog Georgija su se služile i liturgije na grčkom jeziku. Ovaj podatak je još jedan pokazatelj koliko je ova crkva bila važna za očuvanje pravoslavlja u to vreme.

Danas je Budimpešta potpuno drugačiji grad. Postala je moderna evropska metropola, ali je broj Srba koji danas žive u tom gradu mnogo manji nego ranije. O tome koliko je srpska zajednica u to vreme bila brojčana, potvrđuje i podatak da naselje Taban, u kom su nekada uglavnom živeli Srbi, danas mnogi zovu "Mali Beograd".

(Telegraf.rs)