Srpski trag u Budimpešti: Ovde je bila čuvena kafana KOD ZLATNOG JELENA, gde je nastala Vukova "Pismenica"

U podnožju budimske tvrđave, među starim fasadama, okružena zelenilom, nalazi se zgrada u kojoj je nekada postojala kafana "Kod zlatnog jelena", u kojoj su se okupljali Srbi, i gde je nekad boravio i Vuk Stefanović Karadžić.

Budimpešta danas izgleda kao jedna od velikih evropskih metropola, grad širokih bulevara, monumentalnih građevina i Dunava koji je deli na Budim i Peštu. Pažnju turista prvo privlače čuvena zgrada Parlamenta, Ribarska tvrđava, Budimski dvorac i obala Dunava sa velelepnim mostovima.

Preporučujemo

Međutim, ako boravite u Budimpešti kao turista i odlučite da malo skrenete sa glavnih turističkih atrakcija, možete da upoznate potpuno drugačiji grad.

U starom budimskom naselju Taban, delu grada koji su nekada većinski naseljavali Srbi, jedna zgrada i dalje čuva uspomenu na taj period.

Na beloj zgradi sa starim drvenim prozorima nalazi se prepoznatljiv znak po kojem je nekadašnja kafana dobila ime "Kod zlatnog jelena". U pitanju je kamena ploča sa prikazom zlatnog jelena kojeg jure psi.

Foto: Telegraf.rs

Ekipa portala Telegraf.rs posetila je ovaj lokal, koji od 2000-ih nosi ime "Aranyszarvas", što u prevodu na mađarski znači "Zlatni jelen" i jedan od poznatijih u glavnom gradu Mađarske, posebno među lokalcima.

U zgradi živeo i Vuk Karadžić

Početkom 19. veka u ovu kafanu nisu dolazili gosti kakve danas viđamo u restoranima u centru Budimpešte. Nekada su za drvenim stolovima sa kariranim stolnjacima sedeli ljudi koji su ostavili dubok trag u srpskoj književnosti i kulturi.

Foto: Telegraf.rs

Srpska zajednica u Budimu bila je toliko snažna da je ovaj deo grada nazivana "Rácváros", odnosno Srpska varoš. Taban je počinjao od obala Dunava i prostirao se prema brdu Geler, a da su ga putopisci zbog kafana, malih trgova, uskih ulica i stepeništa nazivali čak i "srpskim Monmar­trom".

Upravo u centru tog naselja nalazila se kafana "Kod Zlatnog jelena", čiji je jedan od vlasnika bio Sima Ignjatović, poznati budimski advokat i brat književnika Jakova Ignjatovića. On je bio zaslužan za to što je kafana postala mesto okupljanja srpskih intelektualaca tog vremena.

Zgrada gostionice "Kod zlatnog јelena" podignuta јe početkom 18. veka, a prezidana posle velike vatrene stihiјe koјa јe zahvatila Budim početkom septembra 1810. godine.

U obnovljenoj zgradi su se, između ostalih, okupljali pesnik Sima Milutinović Sarajlija, pisac Milovan Vidaković i Vuk Stefanović Karadžić.

Vuk je tokom boravka u Budimu 1813. godine upravo u ovoj zgradi živeo i radio. U to vreme objekat je bio gostionica i pansion, a Vuk je ovde radio na delu koje će postati jedno od najvažnijih u njegovom radu - "Pismenica serbskoga jezika po govoru prostoga naroda".

Kafana je zbog ljudi koji u u nju dolazili važila za svojevrsni kulturni centar Srba u Budimu.

Foto: Telegraf.rs

Naselje Taban

Naselje Taban, u kojem se kafana nalazi, nekada je bilo nešto potpuno drugačije od današnjeg Budimpešte. Danas u njemu gotovo i da nema ostataka onog starog grada, pa dok šetamo ulicama, teško nam je da zamislimo da je ovde nekada sve vrvilo od Srba i njihovih zanatskih radnji.

Vlasnici su se menjali, kao i namena kuće, ali je ime ostajalo isto.

Istorijski zapisi beleže da je prvi poznati vlasnik ugostiteljskog objekta bio Čopor Prokop, dok je kasnije kuća prolazila kroz ruke različitih zakupaca i vlasnika. Vlasnika Simu Ignjatovića je nasledio njegov sunarodnik Aleksa Martinović. Kasniјe su vlasnici mahom bili Nemci.

Poslednji srpski vlasnik, u periodu između 1902. i 1910. godine, bio јe izvesni Silard (Kosta) Crnogorac.

Foto: Telegraf.rs

Poslednji značaјan srpski kulturni događaј u legendarnoј gostionici "Kod zlatnog јelena" priređen јe 16. decembra 1999. godine.

Bilo јe to spomen-veče koјe јe priredio Stoјan D. Vuјičić, čuveni kulturni pregalnik i doaјen srpskih književnika u Mađarskoј, povodom 150. godišnjice upokoјenja pesnika Јovana Pačića.

(Telegraf.rs)