Na današnji dan pao je Berlinski zid: Istorijski trenutak koji je zauvek promenio Evropu

Dok su ljudi 9. novembra 1989. godine slavili najavu otvaranja unutrašnje nemačke granice, decenijama ranije tog istog datuma dogodili su se pogromi nad nemačkim Jevrejima i proglašenje Trećeg nemačkog Rajha.

Nemački kancelar Fridrih Merc danas govori o "najmračnijim i najsrećnijim trenucima" u istoriji zemlje.

Preporučujemo

Pre 37 godina, član Politbiroa Ginter Šabovski objavio je da se za građane Istočne Nemačke  otvara granica prema Zapadnom Berlinu i Saveznoj Republici Nemačkoj.

Govorio je o novoj uredbi, a na pitanje novinara kada će ona stupiti na snagu, odgovorio je: "Odmah, bez odlaganja".

"Istočna Nemačka otvara granicu", glasili su naslovi udarnih vesti nemačkih medija te večeri, 9. novembra.

Ljudi su pohrlili ka Berlinskom zidu, koji je prolazio kroz sam grad i protezao se duž 1.400 kilometara kroz Nemačku. Penjali su se na zid i grlili jedni druge.

Foto: Metin Yilmaz/ALLIANCE/IPA / Shutterstock Editorial / Profimedia

Kako su stanovnici u blizini Berlinskog zida doživeli njegov pad

Dagmar Simdorn, stanovnica Istočnog Berlina, takođe je bila svedok tih događaja.

Devetog novembra 1989. godine upravo se vraćala sa groblja u blizini, gde je obišla grob svog supruga, kada je u svom kraju, kod graničnih utvrđenja u Bernauer ulici, ugledala šta se događa.

"Bilo je kao u Alisi u zemlji čuda“, rekla je tada 88-godišnja Simdorn u intervjuu za Euronews.de. "Samo ste stajali otvorenih usta."

To su prizori koji su postali deo kolektivnog sećanja nemačkog naroda.

"Činjenica da je taj zid odjednom postao prohodan izazivala je osećaj kao da lebdite. Bio je to tako lep osećaj. Sve ono iz prošlosti odjednom vas je sustiglo. Osećali ste se kao da letite. Bilo je predivno", ispričala je Simdorn.

Oko 30 godina nakon pada Berlinskog zida, već je smatrala da su se ljudi ujedinili.

"Sada su se svi sasvim normalno zbližili, rekla bih", navela je ona.

Još od 4. novembra 1989. godine ljudi su se redovno okupljali na protestima zahtevajući okončanje podele Nemačke.

Sve je počelo u Lajpcigu, gde se okupilo oko 1.000 ljudi, da bi se mesec dana kasnije na berlinskom Aleksanderplacu okupilo oko 500.000 građana koji su podržali Mirnu revoluciju.

Nekoliko dana kasnije doneta je odluka o uklanjanju Berlinskog zida.

Foto: Tanjug/AP

Političari pozivaju na odbranu demokratije

"Pad Berlinskog zida i pregovori koji su potom doveli do ponovnog ujedinjenja Nemačke bili su posledica demokratskog osnaživanja građana Istočne Nemačke", saopštila je poslanička grupa Socijaldemokratske partije Nemačke (SPD) u Bundestagu povodom 37. godišnjice ovog događaja.

Kako je navedeno, to nije samo podsećanje na prošlost, već tema koja je i danas veoma aktuelna. Mirna revolucija i dalje ima značaj.

"Vidimo da i danas, posebno mladi ljudi, biraju protest kao način da skrenu pažnju na pitanja koja ih se tiču", navodi se u saopštenju.

"Pad Berlinskog zida pokazao je da mirne demonstracije mogu da donesu rezultate. Sloboda i demokratija nikada se ne podrazumevaju", poručio je nemački kancelar Fridrih Merc (CDU) povodom 37. godišnjice pada Berlinskog zida.

U objavi na društvenoj mreži X, 9. novembar opisao je kao "najmračnije i najsrećnije trenutke naše istorije".

Merc poziva na očuvanje demokratije.

On je danas popodne, zajedno sa bavarskim premijerom Markusom Zederom(CSU) i predsednicom pokrajinskog parlamenta Ilze Ajgner (CSU), prisustvovao ceremoniji povodom 20. godišnjice glavne sinagoge Ohel Jakob u Minhenu.

Poverenica savezne vlade za Istočnu Nemačku Elizabet Kajzer takođe je pozvala na odbranu demokratskih vrednosti.

Ona je za list Rheinische Post izjavila da su te vrednosti ponovo pod pritiskom, naročito u istočnim nemačkim pokrajinama.

Državni ministar za kulturu Volfram Vajmer upozorio je na istorijski revizionizam i veličanje bivše Istočne Nemačke.

"Svako ko diktaturu Socijalističke jedinstvene partije Nemačke (SED) naknadno predstavlja kao navodno idiličan svet, ignoriše istorijske činjenice i ismeva žrtve", navedeno je u saopštenju povodom 37. godišnjice pada Berlinskog zida.

Za 9. novembar planirani su brojni komemorativni događaji.

Gradonačelnik Berlina Kai Vegner obratio se okupljenima kod Berlinskog zida, dok je nemački predsednik Frank-Valter Štajnmajer u Vajmaru odao počast žrtvama tri velika istorijska događaja koja su obeležila ovaj datum.

Naime, 9. novembra 1918. godine proglašena je republika, 1938. dogodili su se pogromi nad jevrejskim stanovništvom, poznati kao Kristalna noć, dok je 1989. godine pao Berlinski zid.

Štajnmajer se zalaže da 9. novembar bude dan posvećen sećanju i promišljanju o istoriji Nemačke.

Foto: Tanjug/AP

Delovi Berlinskog zida poklonjeni širom sveta

Inače, mali delovi Berlinskog zida više puta su poklanjani drugim zemljama. Jedan takav deo nalazi se i u glavnom gradu Albanije, Tirani, nedaleko od zgrada državnih institucija.

Delovi ovog simbola nemačke istorije mogu se pronaći i u Francuskoj, Španiji i Litvaniji, kao i u više od 60 drugih zemalja širom sveta.

(Telegraf.rs)