Otkriće staro 1.200 godina moglo bi rešiti misteriju kraha civilizacije Maja: Ovo niko nije očekivao!

Pre oko 1.200 godina, jedna od najrazvijenijih civilizacija pretkolumbovske Amerike doživela je dramatičan kolaps. Gradovi u nizijskim oblastima Centralne Amerike ostajali su napušteni, monumentalne piramide i trgovi zarastali su u džunglu, a stanovništvo se povlačilo iz krajeva koji su vekovima predstavljali srce njihove moći.

Narod Maja nije nestao, ali njihova politička i ekonomska snaga bila je ozbiljno narušena, a nekadašnja dominacija nikada nije u potpunosti obnovljena.

Preporučujemo

Analiza uzoraka ledenih jezgara

Šta je dovelo do toga da narod koji je podizao velike gradove, razvio sofisticiran kalendar i ostavio bogato kulturno nasleđe - napusti svoja urbana središta?

Upravo to pitanje već decenijama intrigira istoričare i naučnike. U periodu od približno 100 do 150 godina, brojni urbani centri Maja, u južnim nizijama, postepeno su napušteni, pretvarajući se u “gradove duhove”.

Među istraživačima koji su pokušali da rasvetle misteriju Maja bio je i profesor Pol Mejovski sa Univerziteta Mejn. On je za potrebe dokumentarnog filma “Ancient Apocalypse”, 2001. godine, analizirao uzorke ledenih jezgara starih oko 1.200 godina, pokušavajući da u njima pronađe tragove klimatskih promena iz tog perioda.

“Prvo što smo posmatrali bili su zapisi o amonijumu“, objasnio je Mejovski.

Piramide u gradu Moral-Reforma u Meksiku Foto: Lev Levin / Shutterstock

Mogući uzroci kolapsa

Amonijum je hemijsko jedinjenje koje dospeva u atmosferu i može ukazati na količinu vegetacije na severnoj hemisferi. Veće količine sugerišu toplu i vlažnu klimu, dok niske vrednosti mogu biti pokazatelj sušnih uslova, smanjenog biljnog pokrivača i isušivanja tla.

Analizom uzoraka starih oko 1.200 godina, Mejovski je uočio nagli pad nivoa amonijuma. Za njega je to bio signal da je u tom periodu došlo do “ozbiljne i dugotrajne suše”. Takvi klimatski uslovi mogli su izazvati propast useva, nestašicu hrane i, kao posledicu, iseljavanje stanovništva iz gradova koji više nisu mogli da se prehrane.

Jedna od studija o uticaju krčenja šuma dodatno je osvetlila mogući uzrok kolapsa. Istraživači su upozorili da smanjenje šumskog pokrivača umanjuje sposobnost tla da apsorbuje sunčevu energiju i zadržava vlagu. Manje drveća znači i manje isparavanja vode, a samim tim i manje padavina.

Posledice su mogle biti katastrofalne - suše, propast useva i nemogućnost da se proizvede dovoljno hrane za velike urbane centre. Ironično, krčenje šuma radi širenja poljoprivrednih površina moglo je pokrenuti proces koji je dodatno pogoršao klimatske prilike i ubrzao kolaps.

Narod Maja nije nestao

Ipak, klimatske promene nisu jedino objašnjenje. Među teorijama koje pokušavaju da objasne slabljenje civilizacije Maja pominju se i borbe za vlast, politička nestabilnost, unutrašnji sukobi i prenaseljenost.

Kada su vekovima kasnije stigli španski osvajači, bolesti koje su doneli sa sobom imale su razoran uticaj na autohtono stanovništvo i dodatno promenile demografsku sliku regiona, prenosi LadBible.

Iako su preživeli slom svoje klasične civilizacije, narod Maja nije nestao. Njihovi potomci i danas žive u delovima Centralne Amerike, čuvajući jezik, običaje i identitet koji su preživeli vekove dramatičnih promena.

(Telegraf.rs)