Ovu betonsku grdosiju, dugu 4,5 km, dizajnirali su nacisti: Godinama je bila ZABRANJENA ZONA, a danas...

Na nemačkom ostrvu Rugen, u Baltičkom moru, popularnom i posećenom letovalištu, luksuzni apartmani sa zastakljenim terasama maltene dele zidove sa ostacima nekadašnjeg nacističkog odmarališta.

Reč je o ogromnom kompleksu Prora, poznatom i kao Kolos iz Prore, koji je izgrađen između 1936. i 1939. godine, u okviru projekta “Snaga kroz radost” (Kraft durch Freude) i sa idejom da “svaki radnik zaslužuje odmor na plaži”.

Preporučujemo

Program "Snaga kroz radost"

Sastojao se od osam identičnih zgrada, ukupne dužine 4,5 kilometara, koje su pratile plažu. Međutim, izgradnja nije završena, pa pomenuti objekti nisu ni korišćeni u turističke svrhe.

Prora predstavlja upečatljiv primer arhitekture Trećeg rajha. Nalazi se u prostranom zalivu, a zgrade su podignute oko 150 metara od peščane plaže.

Program “Snaga kroz radost” bio je dizajniran da privuče radničku klasu, nudeći kulturne događaje i masovni turizam po pristupačnim cenama. Takođe, pružao je priliku za usađivanje nacističke ideologije stalnom indoktrinacijom pomoću propagande.

Šef Nemačkog radničkog fronta, Robert Laj, čija je podružnica bila “Snaga kroz radost”, zamišljao je Proru kao paralelu sa Batlins odmaralištima, koja su dizajnirana da britanskom radniku obezbede pristupačan odmor.

Skica kompleksa Prora; Foto: Volker Hohlfeld / imago stock&people / Profimedia

Sobe sa pogledom na more

Kompleks Prora je zamišljen da primi 20.000 turista. Projektovao ga je Klemens Kloc, koji je pobedio na konkursu za dizajn, a koji je nadgledao Albert Šper - glavni arhitekta Adolfa Hitlera.

Prema Wikipediji, sve sobe su imale pogled na more, dok su hodnici i sanitarni čvorovi bili okrenuti ka kopnu. Svaka soba od 5x2,5 metara trebalo je da ima dva kreveta, ormar i lavabo. Na svakom spratu bili su zajednički toaleti, tuševi i kupatila.

Hitlerovi planovi za Proru bili su ambiciozni. Želeo je gigantsko morsko odmaralište, “najmoćnije i najveće koje je ikada postojalo“, sa 20.000 kreveta. U sredini je trebalo podići ogromnu zgradu.

Renovirani deo kompleksa; Foto: STEFAN SAUER / AFP / Profimedia

Rat zaustavio izgradnju

Radovi su počeli 1936. godine i tokom nekoliko godina, koliko je kompleks bio u izgradnji, sve glavne kompanije Rajha i skoro 9.000 radnika bilo je uključeno u projekat. Do 1938. godine troškovi su dostigli 237,5 miliona rajh maraka (oko 899 miliona evra u 2009. godini).

Početkom Drugog svetskog rata, 1939. godine, gradnja na Prori je zaustavljena, a radnici su prebačeni u fabriku oružja u Penemindeu. Osam stambenih blokova, pozorište i bioskop ostali su prazne “školjke”. Bazeni i festivalska sala nikada nisu izgrađeni.

Tokom savezničkog bombardovanja, stanovnici Hamburga sklanjali su se u objekte u Prori, koji su kasnije služili i za smeštaj izbeglica, a pred kraj rata u njima je bilo stacionirano pomoćno osoblje Luftvafea. Nakon 1945. godine, područje preuzima sovjetska armija i koristi ga kao vojnu bazu, pri čemu su pojedini blokovi srušeni, a ostatak kompleksa zapušten do obnove krajem pedesetih pod upravom Istočne Nemačke.

Prodaja objekata i investicije

Od 1956, objekat postaje zatvorena vojna zona Nacionalne narodne armije Istočne Nemačke, u kojoj su bile smeštene različite jedinice. Nakon ujedinjenja, kompleks preuzima Bundesver, a potom se koristi za razne namene, uključujući smeštaj izbeglica sa Balkana.

Devedesetih godina dolazi do propadanja dela objekata, ali se pojedini delovi koriste kao omladinski hostel i kulturni prostor, dok od 2000. godine u okviru kompleksa deluje dokumentacioni centar posvećen njegovoj istoriji i ulozi u nacističkoj propagandi.

Tokom 2004. godine, nakon više od decenije neuspelih pokušaja da se kompleks proda u celini, objekti u Prori počinju da se prodaju pojedinačno. U narednim godinama, blokovi menjaju vlasnike i funkciju: jedan deo je prodat za stambene i komercijalne projekte, drugi za hotel, a pojedini blokovi su završili u rukama investitora koji su najavili razvoj prodavnica, stanova i turističkih sadržaja.

Od 2010-ih, kompleks se postepeno transformiše u turističku destinaciju, sa stanovima i apartmanima koji se prodaju kao letnje rezidencije, često i po visokim cenama. Do kraja decenije, većina jedinica u obnovljenim blokovima nalazi kupce, a deo njih se dodatno koristi i za kratkoročni turistički najam putem platformi za iznajmljivanje.

(Telegraf.rs)