HARALA JE I JUGOSLAVIJOM, USMRTILA 35 LJUDI Naučnici otkrili opaku bolest u mumijama, potpuno su iznenađeni

Negde na prelazu iz 16. u 17. vek, dve osobe su umrle na severu Čilea. Njihova tela, teško pogođena bolešću, umotana su u više slojeva tkanine i sahranjena, a nakon toga i prirodno mumificirana zahvaljujući pustinjskim uslovima.

Danas su naučnici identifikovali uzročnika njihove smrti - velike boginje. Genom virusa pronađen u kostima, opisan u radu objavljenom u časopisu Science, predstavlja prvi molekularni dokaz prisustva ove bolesti u kolonijalnoj Americi.

Preporučujemo

"Ovaj rad predstavlja prekretnicu"

Na ovaj načun su potvrđeni istorijski zapisi prema kojima su velike boginje stigle sa evropskim kolonizatorima i kasnije usmrtile dramatičan broj pripadnika starosedelačkih naroda.

“Ovaj rad predstavlja prekretnicu”, kaže Hendrik Poinar, genetičar sa Univerziteta Mekmaster, koji nije učestvovao u istraživanju.

Prethodna istraživanja kolonijalnih grobalja otkrila su genome bakterije Salmonella enterica, parvovirusa, virusa hepatitisa B i uzročnika framboezije, ali ne i velikih boginja.

“Možda su istoričari pogrešili u vezi sa bolestima koje su izazvale rane epidemije tokom kolonijalnog perioda. Zbog toga je pronalazak DNK virusa velikih boginja u ostacima u Čileu izuzetno značajan“, dodao je Poinar.

Istraživački tim nije prvobitno tragao za patogenima u grobovima na nalazištu Camarones 9, koje je datirano u periodu prelaza između vlasti Inka i kolonijalnog doba.

Naučnici koji istražuju bolesti iz kolonijalnog perioda obično se usmeravaju na groblja povezana sa poznatim epidemijama ili bolnicama, a za ovo mesto i period nisu postojali istorijski zapisi o epidemiji, prenosi Science.

Njihov prvobitni plan bio je da izdvoje ljudsku DNK iz mumija kako bi proučili njihovo poreklo i međusobne srodničke veze, koristeći uzorke kostiju prikupljene još devedesetih godina prošlog veka.

Foto: Shutterstock/Gorodenkoff

"Istraživači su imali neverovatnu sreću"

“Međutim, očuvanost ljudske DNK bila je izuzetno loša. S druge strane, genom virusa velikih boginja bio je neverovatno dobro očuvan. DNK ovog soja bila je gotovo identična u kostima obe mumije, što ukazuje na to da su osobe najverovatnije umrle tokom iste epidemije”, objasnila je Konstanca de la Fuente Kastro, biološki antropolog sa Univerziteta u Čileu.

“Istraživači su imali neverovatnu sreću što su pronašli virus, iako ga uopšte nisu tražili”, kazala je Marija Avila Arkos, paleogenomičarka sa Nacionalnog univerziteta Meksika, koja je proučavala druge patogene iz kolonijalnog perioda.

“Ovo će svakako predstavljati važnu referentnu tačku za stvaranje potpunije slike o tome kako su se velike boginje širile“, dodala je.

Otkriće istovremeno pruža uvid i u karakteristike soja virusa koji je u 17. veku stigao do Čilea. Sa evolutivne tačke gledišta, čileanski soj nalazi se između virusa velikih boginja koji su cirkulisali tokom vikinškog doba i virusa koji je Poinarov tim izolovao iz mumificiranog tela deteta iz Litvanije, preminulog između 1643. i 1665. godine.

Pretpostavlja se da se ovaj soj odvojio od drugih linija virusa velikih boginja oko 1296. godine, a da je izumro pre početka 20. veka.

Procenom vremena potrebnog da nastanu karakteristične genetske promene ovog soja i kombinovanjem tih podataka sa radiokarbonskim datiranjem jedne dlake sa mumije, naučnici su zaključili da se epidemija na severu Čilea dogodila između 1492. i 1631. godine.

Lekari na terenu početkom 1972. proveravaju kako se vakcina protiv velikih boginja primila kod lokalnog stanovništva na Kosovu i Metohiji. Foto: Wikimedia Commons/Centers for Disease Control and Prevention's Public Health Image Library/Dr. William Foege/Vanjagenije

Epidemija u Jugoslaviji

Vreme njenog nastanka, kao i evropsko poreklo ovog soja, potvrđuju da je virus stigao u Ameriku zajedno sa evropskom kolonizacijom.

“Za naučnike je veoma važno da pomoću molekularnih podataka mogu da potvrde istorijske događaje“, kaže Šigeki Nakagome, genetičar sa Triniti koledža u Dablinu.

Podsećamo, epidemija velikih boginja u bivšoj Jugoslaviji izbila je u proleće 1972. godine, što je bila poslednja i najveća epidemija ove smrtonosne bolesti u Evropi.

Obolelo je 175 ljudi, a umrlo 35. Zaraza je zaustavljena masovnom i brzom vakcinacijom oko 18 miliona stanovnika u samo nekoliko nedelja.

Tokom borbe sa opakom bolešću, zdravstveni radnici su iskazali velike napore i požrtvovanje, sprečivši epidemiju širih razmera, zbog čega su 21. aprila dobili priznanje Svetske zdravstvene organizacije, piše Wikipedia.

Po motivima ovog događaja reditelj Goran Marković je 1982. godine snimio film “Variola vera”.

(Telegraf.rs)