Istražena olupina BOLNIČKOG BRODA potopljenog kod obale Albanije: Posle 85 godina, otkrivena NEOČEKIVANA TAJNA

Olupina bolničkog broda “Po”, potopljenog nadomak obale Albanije, tokom Drugog svetskog rata, danas je postala svojevrsni veštački greben.

Na njenoj površini buja morski život - olupina privlači invazivne vrste, dok su u njenim zaklonjenim delovima primećene retka morska stvorenja.

Preporučujemo

"Efekat veštačkog grebena"

Na dnu Jadrana, nedaleko od Valonskog zaliva, leži brod koji je tokom decenija postao deo jednog sasvim drugačijeg sveta. Bolničko plovilo je potonulo 1941. godine, pošto ga je tokom Grčko-italijanskog rata torpedovao avion britanske mornaričke avijacije Fairey Swordfish.

Prema istraživanju, objavljenom 27. jula u časopisu Frontiers in Ocean Sustainability, više od 80 odsto površine olupine prekriveno je morskim životom.

Pojava u kojoj potopljene strukture privlače i omogućavaju naseljavanje morskih organizama poznata je kao “efekat veštačkog grebena”. Kada se čvrsta struktura nađe pod vodom, ona postaje nova osnova za naseljavanje različitih vrsta. Pukotine, šupljine i udubljenja mogu da posluže kao skloništa, dok alge i drugi organizmi koji rastu na površini obezbeđuju dodatni izvor hrane.

Iako je Valonski zaliv ranije bio predmet brojnih istraživanja, za samu olupinu broda “Po“ nije bilo istorijskih bioloških, niti kvantitativnih podataka.

Nova studija zato je pokušala da utvrdi kako je konstrukcija broda uticala na morsko dno u njenoj okolini i na koji način su je morski organizmi vremenom naselili.

Među stanovnicima olupine našla se i vrsta koja prirodno ne pripada Jadranskom moru - riba lav (Pterois miles), poreklom iz toplih priobalnih voda i koralnih grebena zapadnog Indijskog okeana i Crvenog mora.

Istraživači su između juna 2022. i septembra 2024. godine zabeležili ove ribe oko olupine kod albanske obale, oko 1.300 kilometara udaljene od njihovog prirodnog staništa. U jednom trenutku primećeno je čak sedam jedinki istovremeno.

Promene koje zahvataju Sredozemlje

Autori studije smatraju da olupine brodova poput “Po“ mogu privlačiti invazivne vrste iz njihovih prirodnih staništa ka umerenijim vodama.

“Nažalost, ne mogu to nazvati naučnim iznenađenjem, jer su posledice klimatskih promena danas, nažalost, dobro poznate i predvidive“, rekao je Simone Modunja, biolog sa Univerziteta u Ferari i jedan od autora istraživanja.

Po njegovim rečima, možda je iznenađujuća brzina kojom se klimatske promene odvijaju, jer one postaju pokretač i dodatno ubrzavaju prodor tropskih i stranih organizama u nova područja.

Modunja ukazuje na promene saliniteta i neuobičajeno visoke temperature mora, uključujući dugotrajne periode ekstremne toplote, prenosi Live Science.

Prisustvo ribe lav deo je šire promene koja zahvata Sredozemlje. Sve veći broj invazivnih vrsta kreće se iz Crvenog mora kroz Suecki kanal, a zatim prodire prema Jadranskom moru. Rast temperatura mora povezuje se sa širenjem njihovog područja rasprostranjenosti.

Modunja upozorava da bi ova invazivna vrsta u narednih 10 godina mogla postati “ozbiljan problem“.

“Najmanje tri godine posmatram stalan i nezaustavljiv porast riba, poput vrste Pterois miles, duž albanske obale, kao i drugih invazivnih biljnih vrsta i mekušaca, ali i spontan povratak sredozemne morske medvedice“, rekao je on.

Sredozemna medvedica; Foto: printskrin/facebook.com/instituteofmarinebiology

Veštački greben kao "mesto za odmor"

Dodao je da albanska obala, slično grčkoj i obalama južne Italije, sada trpi konstantnu “prekomernu ispašu” morskih organizama, dok populacija invazivnih stvorenja “eksplodira”.

Istraživanje je potvrdilo da je pronalazak ribe lav kod olupine broda “Po“ među najsevernijim zabeleženim pojavama ove vrste u Jadranskom moru.

Ipak, priča o brodu “Po“ nije samo priča o širenju invazivnih vrsta.

Istraživači su oko olupine evidentirali 28 vrsta, kao i jaja koje pripadaju porodici lignji Ommastrephidae. Zabeležen je i mnogo ređi posetilac - sredozemna medvedica (Monachus monachus).

Najznačajnije opažanje dogodilo se u avgustu 2023. godine, kada su istraživači snimili medvedicu kako se odmara u zaštićenim šupljinama olupine. Bio je to prvi potvrđeni nalaz ove vrste u Valonskog zalivu od 1996. godine.

Sredozemna medvedica se uglavnom razmnožava u zaštićenim morskim pećinama duž sredozemne obale. Međutim, turizam i druge ljudske aktivnosti potisnuli su ove životinje u sve izolovanije i opasnije pećine. Dodatnu pretnju predstavljaju ribarske mreže i opasnost od zapetljavanja.

Upravo zato, prisustvo medvedice u olupini roda “Po“ moglo bi da bude posebno značajno. Naučnici smatraju da ona možda koristi veštački greben kao “mesto za odmor” u situacijama kada su njena prirodna staništa usled ljudskog uticaja sve više ugrožena.

(Telegraf.rs)