• 0

O podvigu Rake Ljutovca i danas se prepričava: Prvi ratni avion u istoriji oborio srpski vojnik

Prošlo je tačno 104 godine od podviga srpskog junaka Radoja Rake Ljutovca

  • 0
Radoje Raka Ljutovac

Radoje Raka Ljutovac; Foto: Arhiva

Danas se navršavaju 104 godine od kada je srušen prvi avion u istoriji svetske ratne avijacije, a oborio ga je iznad Kragujevca srpski vojnik Radoje Raka Ljutovac.

Datum kada je Ljutovac oborio njemački/austrougarski avion - 30. septembar, uzet je za slavu Protivavionske artiljerije Kraljevine Jugoslavije, a danas se slavi kao Dan Artiljerijsko-raketnih jedinica za protivvazduhoplovna dejstva Vojske Srbije.

Srpski artiljerac Radoje Raka Ljutovac je za vreme Prvog svetskog rata ušao u istoriju avijacije kao prvi čovek koji je vatrom sa zemlje oborio avion, kada je pucao iz poljskog topa sa Metinog brda, kod Kragujevca.

Njegov podvig je tim značajniji ukoliko se u obzir uzme činjenica da Srbija u to vreme nije imala organizovanu protivavionsku artiljeriju, a pojava nemačkih aviona naterala je srpsku vojsku da improvizuje odbranu.

Zato su majstori u kragujevačkoj Vojnoj fabrici trofejne poljske topove zarobljene u balkanskim ratovima montirali na okrugle drvene platforme i postavili ih na obližnje brdo da brane grad.

Stavio končić, napravio krstić, nanišanio, opalio i postao slavan

Bombe bacane iz aviona su nanele velike štete i pobile mnogo ljudi, a onda je 30. septembra redov iz Prvog voda Radivoje Raka Ljutovac dvogledom ugledao tri aviona koji kruže iznad grada. Nanišanio, opalio i postao slavan.

Raka je događaj kasnije prepričavao svom praunuku Zvonimiru Ljutovcu.

- Drhtala mi je ruka da ne smem da promašim. Ja sam stavio na topče končić. Napravio sam krstić i gađao kroz cevku, vodeći top kako avion leti, sa preticanjem od, možda, dva polja avionske dužine. Tad sam opalio - to je to - pričao je Raka.

Radoje Raka Ljutovac

Prvi avion u istoriji oborio srpski vojnik; Foto: Arhiva

Rakin pogodak uneo je pravu pometnju među preostale neprijateljske avione, koji su ostali bez predvodnika i, iznenađeni vatrom sa zemlje, nestali sa neba iznad Kragujevca.

Na srpskim položajima nastupila je velika radost. Avion je pao u centar grada, nedaleko od kuće u kojoj se nalazio štab Vrhovne komande i prestolonasljednik Aleksandar, a ispred koje je prethodno pala jedna bomba.

Dojahao do mesta pada aviona i salutirao poginulim nemačkim vojnicima

Raka Ljutovac je, kao nagradu, od komandanta dobio konja i galopom dojahao do mesta pada austrougarskog aviona. Tu ga je već dočekao okupljeni narod.

Kada je stigao, sišao je s konja i salutirao izginulim nemačkim pilotima. To su bili kapetan-izviđač Kurt fon Šefer i oficirski kandidat Oto Kirš.

O tome koliko je Rakin podvig bio neverovatan svedoči i to što francuski oficiri nisu odmah poverovali da je avion pogođen iz prvog plotuna. Međutim, olupina je prenesena u Vojnotehnički zavod. Inženjeri su je pregledali i pronašli geler u radilici motora, što je bio dokaz da je avion pogođen.

Raka Ljutovac je kasnije, kao vojnik, stigao i do Solunskog fronta, gde je unapređen u narednika, a zbog zasluga u Velikom ratu odlikovan je Karađorđevom zvezdom sa mačevima, Medaljom Albanske spomenice i Medaljom Spomenice rata za oslobođenje i ujedinjenje 1914-1918. godine.

Skromno proveo ostatak života

Porodica Ljutovac je odlikovanja poklonila kruševačkom Narodnom muzeju uz još neke lične Rakine predmete.

Kragujevac, koji je bio centar vojne industrije, tokom 1915. godine u tri navrata napale su eskadrile tadašnje austrougarske vojske.

Kada je skinuo uniformu, prvi svetski protivavionac Radoje Ljutovac otvorio je trgovinsku radnju u Trsteniku i ostatak života proveo skromno. Umro je u 81. godini, 25. novembra 1968. godine.

Video: Šta bi se sa svetom desilo da je Srbija bila uništena u Prvom svetskom ratu?

(Telegraf.rs/Nezavisne)

Komentari

Preporuka sa Weba

Google preporuke

Najnovije vesti

Dozvoljavam da mi Telegraf.rs šalje obaveštenja o najnovijim vestima