2

Ovo beogradsko naselje krije mnoge neotkrivene tajne, a nalazi se na prelepoj obali Dunava

Prvo pominjanje slovenskog naselja Gardec zabeleženo je davne 878. godine, pa današnji stanovnici Grocke osnovano misle da žive u mestu koje ima jednako burnu istoriju kao i sam Beograd

Naselje Grocka na desnoj obali Dunava svojom starinom doseže duboko u antiku. Na Adi Singi zabeleženi su sukobi Avara i Vizantinaca, Stara čaršija svila se uz sam rimski put pišu Novosti.

Ovo je priča koju nećete naći u udžbenicima: Velika beogradska nesreća odnela je desetine života (FOTO)

Prvo pominjanje slovenskog naselja Gardec zabeleženo je davne 878. godine, pa današnji stanovnici Grocke osnovano misle da žive u mestu koje ima jednako burnu istoriju kao i sam Beograd.

Tragovi naseobina na teritoriji današnje opštine Grocka datiraju još s početka neolita (mlađeg kamenog doba) od kojih je najpoznatije Arheološko nalazište "Belo brdo" u Vinči, centar vinčanske kulture. Grocka se navodi i kao jedan od nekada važnih rimskih punktova na Dunavu. Kao naselje, pominje se u devetom veku, da bi prema turskim popisima s početka 16. veka bila upisana kao varošica.

- Značaj Grocke raste, da bi početkom 19. veka bila sedište istoimenog sreza, carinarnice i drugih ureda. Procvatu ovog jedinog gradića u beogradskom okrugu najviše doprinosi porodica Garašanin, a ime čuvenog Gročanina i državnika Ilije Garašanina nose škola i biblioteka u Grockoj - kažu Zorica Atić, iz kulturnog centra ovog mesta, i arheolog Rade Milić.

Printksin: Youtube/Studio B

Ada Singa

Ovo naselje od 1955. godine postaje jedna od 17 beogradskih opština, a jedna od malo poznatih teritorijalnih zanimljivosti je i ta da se polovina današnjeg Beograda nalazi na nekadašnjoj teritoriji Grocke - grad se u 20. veku širio na račun gročanskih voćnjaka i njiva. Mladi Ilija Garašanin je početkom 19. veka prvu državnu službu dobio kao gročanski carinik na udaljenoj rečnoj granici Grocke - u Višnjici.

- Gročanska ada, duga tri, a široka pola kilometra, jedno od najvećix pošumljenix područja grada Beograda i ujedno jedna od najvećih rečnih ada - dodaje Zorica Atić.

Danas je omiljeno mirno mesto za ribolovce, a nekada je bila poprište mnogih borbi. Na tom mestu, koje je profesor arheologije Jovan Kovačević locirao kao ostrvo Singa, veliki vizantijski vojskovođa, strateg Prisk, na sigurno je od avarskih napada sklonio flotu dromona. To je bila posebna vrsta brodova.

Nakon neuspelih pregovora, koje je Prisk vodio baš sa jednog od pomenutih dromona, usledio je žestok odgovor, napad vizantijske rečne flote na uzurpatore Singidunuma. Avari su postavili obruč od kola oko celog grada pokušavajući da se odbrane, ali nije uspelo. Napadnuti su usred bitke s leđa, od strane preostalih naoružanih stanovnika Singidunuma koji su ih oterali. Avari su se bacili u beg, a carska vojska je ušla u Beograd i odmah počela obnovu grada.

Printksin: Youtube/Studio B

Stara čaršija

Srce gročanske varoši, u dokumentaciji poznato kao Gročanska čaršija, nekada je bilo deo Rimskog puta i Carigradskog druma, najvažnijih puteva oko kojih je i formirano naselje nastalo od vojnih utvrđenja, a potom centar gročanske nahije i sreza.

- Ovaj poslovno-administrativni centar Grocke je zaštićena prostorna kulturno-istorijska celina od velikog značaja za Srbiju. Oduvek glavna ulica ujedno je i najstarija ulica, u Grockoj, a prema svom značaju, u rangu je zaštićenih prostornih celina Kosančićevog venca u Beogradu i starog jezgra Zemuna - naglašava Atić.

Foto: Wikimedia/Dekanski

Interesantno je da je druga po redu zaštićena ambijentalna celina u Beogradu, odmah nakon Knez Mihailove ulice. Da je korišćena od samog svog nastanka kao trgovački i poslovni centar, svedoče očuvane stare kuće od kojih najstarija potiče iz sredine 18. veka.

Za nju se priča da je nakada bila turski han. U Čaršiji je očuvano i par udobnih i prostranih stambenih kuća varoškog tipa, sa više prostorija i drvenom terasom-doksatom, čiji su vlasnici bili imućni trgovci i zanatlije. Deo je karakterističnog ambijenta srpskih varoši 18. i 19. veka i značajno dostignuće narodnog neimarstva.

Foto: Wikimedia/Dekanski

Šetnja ovim naseljem vodi u mnogo stariju prošlost i neka od njenih znamenja

- Da život u Grockoj na svakom koraku piše istorijske romane, svedoče i kamenovi iz Brestovika, velikih dimenzija, koji su, naočigled svih, niz godina stajali na lokalnom autobuskom stajalištu kraj Smederevskog puta. Tek poneki meštanin je čekajući prevoz posumnjao da su ovi monolitni blokovi nešto više od običnih kamenih gromada. I tako su gabaritni kameni blokovi, koji su po svemu sudeći vredni arheološki nalazi, ostali da leže na autobuskoj stanici, gde su služili meštanima kao monumentalne kamene klupe pri čekanju prevoza  - nastavlja priču arheolog Rade Milić.

Lokalna priča dalje navodi da je kamene gromade tu nekako dovukao neko od meštana kada je na njih "naleteo" pri obrađivanju njive. A da su do poslednjeg momenta bili u funkciji potvrđuju meštani koji su i u trenutku odnošenja sedeli na njima.

Foto: Wikimedia/Dekanski

- Nakon što je jedan od tri kamena iz nepoznatog razloga pomeren sa mesta na kome je bio, iz razloga bezbednosti su preneti u dvorište Rančićeve kuće, i to zahvaljujući saradnji Centra za kulturu sa ažurnim rukovodstvom opštine Grocka - dodaju sagovornici.

Pretpostavlja se da su u pitanju delovi neke monumentalne građevine iz antičkog rimskog perioda. Na njima je primetna reljefna obrada, odnosno kamena plastika koja se kao venac nadovezuje na sva tri pronađena kamena. Moguće je da se radi o segmentima velike rimske građevine javne namene ili sakralne arhitekture iz najdalje četvrtog veka. Ako se ovo pokaže kao istinito, Beograd je bogatiji za saznanje o postojanju antičke građevine monumentalnih dimenzija - iz vremena najvećeg sjaja Singidunuma.

Foto: Wikimedia/Anonymous

Pagani i ikone

Tokom istraživanja kasnorimske grobnice u Brestoviku, naši sagovornici su je zatekli preplavljenu ikonama, tragovima sveća i pravoslavnim štivom.

- Ovim hrišćanskim obeležjima nije mesto u jednom paganskom mauzoleju - ali vera ne zna za granice, pa molitva očigledno može biti upućena i iz hrama koji je služio mnogobožačkom rimskom posmrtnom kultu i obredima.

Rat koji se nije dogodio

Urbani istraživači posetili su Grocku u potrazi za skrovištima iz Drugog svetskog rata. Prema svedočenju meštana, skrovitih mesta kao što su zemunice i bunkeri u ovom kraju ima mnogo i nisu nasumično raspoređeni.

- Ono što su istraživači povezali u jednu nit jeste da duž teritorije opštine Grocka postoji čitav niz tipskih mitraljeskih gnezda. Ove "čeke" gledaju na Dunav, a izgrađene su u posleratno doba, otprilike u periodu 1946-1952. godine, kada je Jugoslavija očekivala napad nekadašnjih saveznika Sovjeta - dodao je Milić.

Foto: Wikipedia/Lošmi

Ritopečka herojska flota

Dan oslobođenja Grocke obeležava se 17. oktobra kraj spomenika sa spomen-kosturnicom u Ritopeku, podignutog 1946. godine palim borcima NOV-a i savezničke Crvene armije. Uz njega su salivena još neka dragocena sećanja...

- Meštanin Milivoje Matejić iz Ritopeka bio je i neznani junak sa Dunava. On je godinama, dokle god je bio živ, pričao svoju priču očevica i učesnika u borbama oktobra 1944. godine. Milivoje je zaslužan za "upad" crvenoarmejaca sa banatske strane Dunava, organizovavši za nekoliko sati herojsku flotu kojom su ruski vojnici prevoženi na ritopečku obalu reke  - kaže Zorica Atić.

Herojska "flota" bila je sačinjena od čamaca seljana, koji su danima i noćima pod okupatorskom paljbom prevozili ruski puk preko Dunava i time osigurali tok oslobodilačkih borbi za Beograd. Milivoje, kome je nakon oktobra 1944. godine doživotno ostao nadimak - Mija Rus, okupio je na reci "flotu" sakrivenu od Nemaca po štalama i šumarcima. Jer, iako je okupator pod pretnjom smrću oduzimao čamce, buntovni narod je svoje barke posakrivao i pokrio zemljom i lišćem.

Daljinac baner

(Telegraf.rs/Večernje novosti)

Pogledajte sve vesti u poslednja 24 sata

Tagovi: beograd dunav antika grobnice grocka ritopek rimska-gorbnica
Najnoviji komentari
  • N
    Nana

    Tantalove muke...

  • D
    Dejan

    A sad taj isti narod u Ritopeku nema vodu kao da je na kraju sveta a ne na par kilometara od Beograda !!!! Sramota za sve,kao u praistorijsko doba.Svaka vlast obeca za izbore a posle nista!!!!

Položeni venci povodom godišnjice smrti srpskih generala: Odata počast Mišiću, Bojoviću i Šturmu (FOTO)

Beograd dobija novi most! Evo gde će se nalaziti i kako moćno će izgledati (FOTO)

Radovci napravili haos u Beogradu: Pucnjava u Stepinom Vajatu, Autokomanda bila blokirana satima (FOTO)

Vršnjačko nasilje u Osnovnoj školi na Novom Beogradu: Učenica prvog razreda davila drugaricu!

U Beogradu Bogojavljenski krst u rukama Save Stankovića (FOTO)

Bogojavljensko čudo na ulicama Beograda: Noćas se svima ispunila želja

Beogradski špic u jednoj fotografiji: Iz pravca grada potpuni haos, a ka centru nema žive duše (FOTO)

Kolaps u Beogradu: Zbog dva sudara i kvara autobusa, mostovi zakrčeni

Besplatni dvodnevni izleti u Vrnjačku banju za penzionere sa Savskog venca

Devojčica iz Zemuna otkrila razloge pokušaja samoubistva (FOTO SA LICA MESTA)

Prodavac sa Kvantaša se zakucao u čistač snega: Vatrogasci i lekari ga više od sat vremena izvlačili iz automobila (FOTO)

Strah i trepet u školi na Novom Beogradu: Majka upala na čas i ispitivala decu, njen partner pretio učiteljici da će da je pregazi!

Siniša Mali: Novi kolektivni ugovori kruna reformi i dijaloga

Ko je čuveni Toša po kome je važna beogradska saobraćajnica dobila ime?

Treće Krstovdansko-Bogojavljensko plivanje za Časni krst kod Beogradske tvrđave

Kraj drame u Zemunu: Devojčica htela da skoči sa zgrade, spasila je policija (FOTO)

Prišao je šalteru i drsko zahtevao da ga prime preko reda: Radnica ga je tako ODUVALA, da to danas prepričava ceo Beograd (VIDEO)

SRPSKI FENOMEN: Život u hotelu jeftiniji nego kod kuće!

Gori fabrika u Borči: Vatra zahvatila "Tihos", crni dim kulja

Institut "Vinča" uradio analizu otpada u Obrenovcu: U burićima opasni organski rastvarači

Beograđani i Novosađani odali poštu Oliveru Ivanoviću: Hiljade građana izašlo da upali sveće (FOTO) (VIDEO)

STRATEŠKO ULAGANJE U MLADE ISTRAŽIVAČE: Fondacija Novak Đoković stipendira tri doktorantkinje pedagogije

JKP "Gradske pijace" izabrale najlepše okićene tezge na beogradskim pijacama (FOTO)

Saopšteno da li je opasni otpad iz okoline Obrenovca prodro u bunare

Dečaku (9) petarda raznela šaku: Hitno operisan u klinici u Tiršovoj

Siniša Mali: U poslednje tri i po godine – 96 novih vozila za JKP "Gradska čistoća"

Posetili smo "Božićno seoce kod hrama" i doživeli magiju: Svi su uglas pevali pesme iz Diznijevih crtaća (VIDEO)

Najtužnija zimska priča u Srbiji: Miodrag P. (77) nije imao novac za prevoz, smrzao se na putu ka Domu zdravlja (FOTO)

Samo jedno proročanstvo vidovnjakinje Cane iz 1907. se još nije obistinilo: Skupština je sazidana na UKLETOM MESTU (FOTO)

Dušan Svilar, Neverne bebe i Aleksandra Radović 15. januara na platou ispred Hrama

Avion za Frankfurt prinudno sleteo u Beograd: Prizemljio ga stariji putnik kojem je pozlilo

Počinje uvođenje prinudne uprave u neregistrovanim zgradama

Besplatne škole sporta tokom raspusta u "Šumicama" i "Banjici"

Siniša Mali: U Zemunu asfaltirano 160 ulica, u planu još 100 (FOTO)

Beograd dobija novi muzej posle 120 godina: Evo svih detalja

Beograd naveliko dočekuje Srpsku novu godinu: I na Savskom trgu bogat program

STOP TRGOVINI LJUDIMA: Nekoliko važnih stvari morate da znate, kako biste zaštitili sebe i svoje najbliže (FOTO)

Zgrada u Poenkareovoj 14 nema grejanje, ali ima VODOPAD: Pakleno jutro na Paliluli (VIDEO)

IMAMO TAČAN DATUM: Evo kada će biti završeni radovi na Brankovom mostu

Izbegnuta strašna tragedija u Beogradu: Kombi prešao u drugu traku, pa zamalo udario majku s detetom

Hitna pomoć je u 3 ujutru dobila alarmantan poziv iz kuće Marjanovića u Borči: Razumeli su samo 2 reči

Pažnja! Od 22 časa radovi u oba smera na Gazeli