2

Marseljski atentat na kralja Aleksandra u 17 NASLOVNICA ondašnje srpske štampe: Ovo vam nikada nije ispričano na ovaj način (FOTO)

Tačno osam meseci nakon što su Jugoslavija, Rumunija, Grčka i Turska sklopile Balkanski pakt i time razbesnele Italiju, Bugarsku i Sovjetski Savez, izvršen je nad kraljem Aleksandrom od Jugoslavije atentat u najvećem francuskom lučkom gradu Marselju. Priča o tom događaju, ispričana je mnogo puta, ali nikada na ovaj način

Marseljski atentat na kralja Aleksandra od Jugoslavije. Naslovne strane dnevnog lista "Vreme" pre i posle tragedije. Foto: "Vreme", 5-21. oktobar 1933. godine, br. 4576-4592/unilib.rs

Devetog dana februara meseca 1934. godine u Atini je potpisan Balkanski pakt između Kraljevine Jugoslavije, Kraljevine Rumunije, Republike Grčke (od sledeće godine nanovo kraljevstva) i Republike Turske. Zemlje potpisnice garantovale su uzajamnu bezbednost svojih granica, određeno je da se agresorom smatra i država koja na svojoj teritoriji pruža pomoć bandama koje upadaju na tlo zemlje potpisnice, obrazovan je Savet ministara spoljnih poslova, Stalni sekretarijat i Ekonomski savet.

Bugarska, Albanija i Sovjetski Savez su snažno bili protiv ovog sporazuma, što je i logično, a protiv je bila i Kraljevina Italija, što je još logičnije: Musolini je ovo doživeo kao udar na svoju politiku, kao propast svojih prognoza da će se Jugoslavija raspasti.

Umesto toga, Jugoslavija je jačala i u Rimu se moglo čuti: "Volja kralja Aleksandra danas sve određuje". A kada je nešto ranije izvršen preustroj Male Antante u kojoj smo bili sa Rumunijom i Čehoslovačkom, kada se odlučilo da naše tri zemlje nastupaju kao jedinstvena politička zajednica jer su se umorile "od toga da budu igračke u rukama velikih suseda", u Rimu se moglo se čuti: "Pakt Male Antante koncipiran je, a zatim stvoren pod uslovima koje je želela Kraljevina Jugoslavija, odnosno kralj Aleksandar".

Mala Antanta obojena zeleno na međuratnoj karti Evrope. Foto: Wikimedia Commons/Tschechoslowakei

Čemu ovakav uvod? Zato što je tačno u dan osam meseci nakon stvaranja ove odbrambene alijanse na Balkanu, od strane čoveka koji je držao da balkanske države treba da budu gospodari svoje sudbine i tvorci neke buduće zajednice država, skupa sa Malom Antantom, zajednice dosta slične savremenoj Evropskoj uniji — taj čovek je ubijen u Marselju od strane ljudi koji su došli iz ili bili obučavani u državama protiv čijih je osvajačkih interesa Balkanski pakt išao: bugarski član VMRO-a je obučavao hrvatske ustaše u logorima u Mađarskoj i Italiji.

Ne kažemo da je kralj Aleksandar likvidiran direktno zbog stvaranja Balkanskog pakta; direktne uzroke treba tražiti u unutrašnjim problemima Jugoslavije, koji su očitovani u neposrednim izvršiocima.

Ali posredno, oni koji su tim neposrednim izvršiocima omogućili nedelo, učinili su to zbog Aleksandrove šire spoljne politike i uticaja koji je imao, odbrambenih mehanizama koje je stvarao a koji mnogima nisu odgovarali, kao i diktatorskih ovlašćenja u samoj našoj zemlji, ovlašćenja koja su mu, iz perspektive Italije i drugih, omogućavali da konsoliduje Jugoslaviju iznutra, što oni nisu hteli da dopuste (mada to nije imalo veze sa realnošću, ali je to već naknadna pamet).

Foto: Wikimedia/Bain News Service

Naravno, mi danas znamo da je fašistička Italija imala miki-maus-vojsku, da je bila pas koji laje i hoće da ujede ali nema čime, ali to nije bitno za pozadinu Marseljskog atentata na kralja Aleksandra. Kako je tačno došlo do tog atentata, prilično je poznato, jer je ta priča mnogo puta obrađivana u našoj javnosti, u našim udžbenicima, u medijima, u stručnoj literaturi, na televiziji, i tako dalje.

Još vam niko, međutim, nije ceo taj događaj predstavio ovako kako ćemo mi to danas uraditi. Naime, naslovnicama jednog beogradskog dnevnog lista iz onog vremena, koji se igrom slučaja zvao — "Vreme". Bio je to moderni list za svoje doba, zbog čega i jeste bio jedan od najtiražnijih.

Priča počinje naslovnom stranom od 5. oktobra 1934. godine, kada kralj Aleksandar i kraljica Marija kreću iz Beograda ka Boki Kotorskoj. Tamo se, u Zeleniki, ukrcavaju na razarač "Dubrovnik". Priča se završava 21. oktobra, 17 dana kasnije, poslednjom naslovnom stranom posvećenoj u potpunosti ovom tragičnom događaju.

Desnim klikom miša na željenoj naslovnici možete istu otvoriti u većoj rezoluciji.

Marseljski atentat na kralja Aleksandra od Jugoslavije. Naslovne strane dnevnog lista "Vreme" pre i posle tragedije. Foto: "Vreme", 5-21. oktobar 1933. godine, br. 4576-4592/unilib.rs

Marseljski atentat na kralja Aleksandra od Jugoslavije. Naslovne strane dnevnog lista "Vreme" pre i posle tragedije. Foto: "Vreme", 5-21. oktobar 1933. godine, br. 4576-4592/unilib.rs

Marseljski atentat na kralja Aleksandra od Jugoslavije. Naslovne strane dnevnog lista "Vreme" pre i posle tragedije. Foto: "Vreme", 5-21. oktobar 1933. godine, br. 4576-4592/unilib.rs

Marseljski atentat na kralja Aleksandra od Jugoslavije. Naslovne strane dnevnog lista "Vreme" pre i posle tragedije. Foto: "Vreme", 5-21. oktobar 1933. godine, br. 4576-4592/unilib.rs

Marseljski atentat na kralja Aleksandra od Jugoslavije. Naslovne strane dnevnog lista "Vreme" pre i posle tragedije. Foto: "Vreme", 5-21. oktobar 1933. godine, br. 4576-4592/unilib.rs

Marseljski atentat na kralja Aleksandra od Jugoslavije. Naslovne strane dnevnog lista "Vreme" pre i posle tragedije. Foto: "Vreme", 5-21. oktobar 1933. godine, br. 4576-4592/unilib.rs

Marseljski atentat na kralja Aleksandra od Jugoslavije. Naslovne strane dnevnog lista "Vreme" pre i posle tragedije. Foto: "Vreme", 5-21. oktobar 1933. godine, br. 4576-4592/unilib.rs

Marseljski atentat na kralja Aleksandra od Jugoslavije. Naslovne strane dnevnog lista "Vreme" pre i posle tragedije. Foto: "Vreme", 5-21. oktobar 1933. godine, br. 4576-4592/unilib.rs

Marseljski atentat na kralja Aleksandra od Jugoslavije. Naslovne strane dnevnog lista "Vreme" pre i posle tragedije. Foto: "Vreme", 5-21. oktobar 1933. godine, br. 4576-4592/unilib.rs

Marseljski atentat na kralja Aleksandra od Jugoslavije. Naslovne strane dnevnog lista "Vreme" pre i posle tragedije. Foto: "Vreme", 5-21. oktobar 1933. godine, br. 4576-4592/unilib.rs

Marseljski atentat na kralja Aleksandra od Jugoslavije. Naslovne strane dnevnog lista "Vreme" pre i posle tragedije. Foto: "Vreme", 5-21. oktobar 1933. godine, br. 4576-4592/unilib.rs

Marseljski atentat na kralja Aleksandra od Jugoslavije. Naslovne strane dnevnog lista "Vreme" pre i posle tragedije. Foto: "Vreme", 5-21. oktobar 1933. godine, br. 4576-4592/unilib.rs

Marseljski atentat na kralja Aleksandra od Jugoslavije. Naslovne strane dnevnog lista "Vreme" pre i posle tragedije. Foto: "Vreme", 5-21. oktobar 1933. godine, br. 4576-4592/unilib.rs

Marseljski atentat na kralja Aleksandra od Jugoslavije. Naslovne strane dnevnog lista "Vreme" pre i posle tragedije. Foto: "Vreme", 5-21. oktobar 1933. godine, br. 4576-4592/unilib.rs

Marseljski atentat na kralja Aleksandra od Jugoslavije. Naslovne strane dnevnog lista "Vreme" pre i posle tragedije. Foto: "Vreme", 5-21. oktobar 1933. godine, br. 4576-4592/unilib.rs

Marseljski atentat na kralja Aleksandra od Jugoslavije. Naslovne strane dnevnog lista "Vreme" pre i posle tragedije. Foto: "Vreme", 5-21. oktobar 1933. godine, br. 4576-4592/unilib.rs

Marseljski atentat na kralja Aleksandra od Jugoslavije. Naslovne strane dnevnog lista "Vreme" pre i posle tragedije. Foto: "Vreme", 5-21. oktobar 1933. godine, br. 4576-4592/unilib.rs

(O. Š.)

Pogledajte sve vesti u poslednja 24 sata

Tagovi: istorija zabavnik bilo-nekada-u-srpskoj-stampi marseljski-atentat kralj-aleksandar-2 kralj-aleksandar-i-karadjordjevic-2 kralj-aleksandar-karadjordjevic kraljevina-jugoslavija italija madjarska marselj
Najnoviji komentari
  • 0
    000

    Neka mu je večna slava, al možda bih bilo bolje da nas nikada nije ujedinio!

SRPSKA KONJICA ZAPLIVALA JADRANOM U DRAČU: Kako su naše stare novine videle vrhunac Prvog balkanskog rata (FOTO)

TURNIR PIJANACA U STAROM BEOGRADU: 7 sati ujutru, svi pod stolom ili na stolu, nenačeti jogurt ih opominje da se ne okanu pića (FOTO)

KAKVA FOTKA SRPSKE VOJSKE! Junicom na ražnju i bardacima vina ratnici kralja Petra proslavili bugarsku predaju (FOTO)

"HRISTE, GOSPODE NAŠ, POMOZI NAŠEM GRADU DA ODBIJE AVARE": Potresni natpis na crepu u Sirmijumu iz 582. godine (FOTO)

NACISTIČKI SEKSI-HUMOR TOKOM OKUPACIJE BEOGRADA: Na šta su Srbi parili oči za vreme Drugog svetskog rata (FOTO)

Jezivi masakr na Dan zaljubljenih: Al Kapone je hteo da preuzme kontrolu nad čitavom mafijom, odlučio se za brutalno ubistvo (FOTO) (VIDEO)

OVO DA BUDE UZOR SVIMA: Ruski i američki vojnik zagrljeni opominju i podsećaju Moskvu i Vašington (FOTO)

FOTO-UBOD: Srpski oficir šmekerski pozira među ženama i saborcima posle bitke koja je Turke isterala iz Makedonije

Najveće srpsko groblje u Americi tesno za sve naše emigrante: Decenijama su Srbi sahranjivani na stranom kontinentu, a sada je ono prepuno (VIDEO)

BIZARNI OBIČAJ STARE SRPSKE ŠTAMPE: Čik pogodite zašto je ovaj čovek zaokružen na slici (FOTO)

Kako je vojvoda Petar Bojović sam automobilom osvojio turski Bitolj (FOTO)

Raja na ulicama pevajući čistila sneg, taksisti vozili besplatno, u kafani nije bilo prazne stolice: 34 godina od Olimpijskih igara u Sarajevu (VIDEO)

"SRBIJA JE SLOBODIJA": Kamera pre 105 godina snimila nestvaran događaj na kapiji Dušanovog grada (FOTO)

STRANCI O VOJSCI KRALJEVINE SRBIJE: Srbi su hrabri i izdržljivi kao i Bugari, ali imaju prednost što su civilizovani (FOTO)

OVAKVU SLIKU TITA KAO ROBIJAŠA JOŠ NISTE VIDELI: Najveća tajna Jugoslavije o Josipu Brozu (FOTO)

DA LI VIDITE ŠTA JE NA SLICI? To Srbin bahato pozira na toni zaplenjenog turskog oružja posle Kumanovske bitke (FOTO)

NEMAČKI TITANIK imao sudbinu još tragičniju od pravog: Nacistička "elita" krenula na poslednje putovanje, pa su naišli britanski bombarderi (VIDEO)

ZADNJE HEROJSTVO MAJORA BLAGOJEVIĆA: Đeneralu dao reč da živ neće sići sa Čupinog brda — održao reč (FOTO)

IZ STARIH SRPSKIH NOVINA: Zašto je policija pre tačno 94 godine lovila Kineze po ulicama Beograda (FOTO)

Kako izgleda život čoveka koji danas želi da bude pravi hrišćanin? OVA SLIKA POGAĐA SUŠTINU! (FOTO)

NAJMOĆNIJA SIMBOLIKA IKADA: Ruska pobeda u Staljingradu poklopila se sa 10. godišnjicom dolaska Hitlera na vlast (FOTO)

FENOMENALNA FOTKA: Američki bombarder izranja iz oblaka dima iznad rumunske naftne rafinerije u službi Hitlera

Ako želite da živite kao OVAJ AUSTRIJSKI CAR dovoljno je samo da uradite tu jednu stvar (FOTO)

SRBIJO, NAJLEPŠA SI ZEMLJA NA SVETU: Ova fotografija Lazarice krije smisao i suštinu našeg srednjevekovlja (FOTO)

Smrad, leševi, živi mrtvaci i lampa od ljudske kože: Potresne scene iz ozloglašenog nemačkog logora nakon oslobođenja (VIDEO)

Poslednje fotografije sa Titanika koje su dugo skrivane od javnosti: Objašnjenje zašto su ljudi ginuli ili preživeli (FOTO) (VIDEO)

MAGIČNI GRAD NA OBRONCIMA KOPAONIKA: Ovo je Koznik, zaboravljena tvrđava kneza Lazara i Rada Oblačića (FOTO)

GRAD ŽRNOV POVRH AVALE: Sve o tvrđavi iz srednjeg veka koja je srušena zbog Spomenika neznanom junaku (FOTO)

VULKANSKA KUPA USRED SRBIJE: Lava spava ispod Ostrvice, a niko ne zna kada će se probuditi (FOTO)

FOTO-UBOD: Džamija i njen vitki minaret ispod drevne srpske tvrđave Mileševac

Razrešena misterija mumije za koju su odgovor tražili decenijama: Predak je poznatog evropskog političara (FOTO) (VIDEO)

IZGLEDA KAO ŠKOTSKA, A U STVARI JE SRBIJA: Spektakularni pogled na čuvenu tvrđavu iz našeg zlatnog doba (FOTO)

VELIKI SRPSKI HEROJ ZA KOGA SRBI NI NE ZNAJU: Ovaj mladić je naš najuspešniji pilot svih vremena (FOTO)

Dan kada su Rumuni masakrirali Amerikance na nebu iznad Ploeštija (FOTO)

Misterija Titovog bodeža sa neobjašnjivim moćima: Tvrde da je sečivo pod uticajem natprirodnih sila! (FOTO)

VELIKI BRAT U KRALJEVSKOM BEOGRADU: Kako je javnost pre 100 godina pratila svaki korak poznatih ljudi (FOTO)

NEUNIŠTIVA LEGENDA VELIKOG RATA: Britanski general bez oka i ruke koji je svojim vojnicima uvek govorio: "ZA MNOM!" (FOTO)

PRVI BALKANSKI POTURICA: Osmanlije nisu bile ni prešle Helespont, a ovaj tip je već znao kuda vetar duva (FOTO)

Zaprepastićete se kad vidite šta je vojvoda Živojin Mišić rekao o Hrvatima! (VIDEO)

GLAS VAPIJUĆEG U PUSTINJI: Moćne reči iz Novog zaveta o rođenju i velikoj misiji Svetog Jovana Preteče (FOTO)

Deca su ubijena zbog "Noćne straže", kanibali su jeli leševe i žive ljude, Putin je plakao za najbližima: Priče o opsadi Lenjingrada (FOTO)

KARTA HRIŠĆANSTVA EVROPE I SVETA: Koliko ima hrišćana, kojim crkvama pripadaju i gde žive (FOTO)