Izložba “I u ropstvu sloboda!“ otvorena u Galeriji SANU

Izložba „I u ropstvu sloboda! Srpska umetnost za vreme Drugog svetskog rata“, autorke dr Irine Tomić, otvorena je u Galeriji Srpske akademije nauka i umetnosti (SANU), a kroz gotovo 300 eksponata predstavlja umetničko stvaralaštvo nastalo u Srbiji i među srpskim umetnicima od početka Drugog svetskog rata do kapitulacije Nemačke 1945. godine.

Tomić je rekla da je projekat nastajao gotovo 10 godina i da predstavlja prvo sveobuhvatno predstavljanje umetničkog stvaralaštva u Srbiji tokom okupacije.

Preporučujemo

“Smatram da je ovo bio najprimereniji put ka osvetljavanju jednog teškog perioda naše istorije, koji je, međutim, prepun izvanrednih ostvarenja. Nikada nije kasno da počnemo da vrednujemo ova i sva ostala dela sa pažnjom koju zaista zaslužuju“, rekla je Tomić.

Kako je navela, postavka je organizovana u više tematskih celina koje prate različite okolnosti u kojima je umetnost nastajala, od stvaralaštva umetnika koji su ostali na okupiranoj teritoriji, preko radova nastalih u zarobljeničkim logorima i na oslobođenim teritorijama, do partizanske umetnosti, fotografije, arhitekture i filma.

Tomić je istakla da izložba obrađuje i propagandnu umetnost okupacionih vlasti, kao i umetnička dela nastala u logoru Banjica i drugim logorima, izdvojivši radove slikara Miloša Bajića, koji je svoje crteže iz logora Mauthauzen sačuvao tako što ih je sakrio u aparat za gašenje požara i zakopao do oslobođenja.

“Za mnoge ljude umetnost je u tim okolnostima bila jedini način da prežive. Ta dela ne mogu se posmatrati isključivo kroz estetske kriterijume, već kao svedočanstva o ljudskoj izdržljivosti i potrebi za stvaranjem“, rekla je Tomić.

Govoreći o završnom delu postavke, ona je navela da je posebna pažnja posvećena obnovi Srbije nakon rata, uključujući rad arhitekte Aleksandra Deroka na obnovi Smedereva, kao i filmu „Nevinost bez zaštite“ Dragoljuba Aleksića, koji je uvršten u izložbu zbog svog istorijskog i kulturnog značaja.

Izložbu je otvorio akademik Dušan Otašević, ocenivši da ona pokazuje da istorija umetnosti nije samo istorija velikih dela, već i istorija čoveka koji stvara u najtežim okolnostima.

“Pred nama su dela nastala u okupiranom Beogradu, na oslobođenim teritorijama, u zarobljeničkim i koncentracionim logorima, koja svedoče da je umetnost mogla biti utočište, sredstvo preživljavanja, ali i čin otpora“, rekao je Otašević.

Izložba obuhvata dela iz oblasti likovne i primenjene umetnosti, arhitekture, fotografije i filma nastala između 6. aprila 1941. i 9. maja 1945. godine.

Na postavci je predstavljeno gotovo 300 eksponata iz brojnih muzeja i institucija kulture iz Srbije, među kojima su radovi Paje Jovanovića, Uroša Predića, Bete Vukanović, Petra Dobrovića, Save Šumanovića, Petra Lubarde, Đorđa Andrejevića Kuna, Miloša Bajića, Vide Jocić i drugih umetnika.

Kustosi izložbe su Katarina Živanović i Anđela Petrović, a postavka će u Galeriji SANU biti otvorena do 20. septembra.

(Telegraf.rs/Tanjug)