• 0

Prva štampana knjiga u Beogradu, posvećena Sulejmanu II Veličanstvenom, u Konaku kneginje Ljubice

"Beogradsko jevađelje" je štampano na papiru, u folio formatu, krupnim ćiriličnim slovima na srpskoslovenskom književnom jeziku

  • 0
Prva knjiga odstampana  Beograd,  Beogradsko jevanđelje

Beogradsko četvorojevanđelje / Foto: Tanjug/Strahinja Aćimović

Prva knjiga štampana u Beogradu, "Beogradsko četvorojevađelje", dostupna je od danas posetiocima Konaka knjeginje Ljubice, a istoričar i kustos Vladimir Tomić kaže za Tanjug da je najznačajnija hrišćanska bogoslužbena knjiga, u kojoj su ispričani život, učenja i dela Isusa Hrista, kao i njegovo stradanje i vaskrsenje, igrom slučaja posvećena Sulejmanu II Veličanstvenom.

Štampanje prve knjige otisnute u Beogradu, "Beogradskog četvorojevanđelja", dovršeno je, prema navodima iz same knjige, 4. avgusta 1552. godine.

"Beogradsko jevađelje" je štampano na papiru, u folio formatu, krupnim ćiriličnim slovima na srpskoslovenskom književnom jeziku. Ukoričeno je u kožni povez s metalnim kopčama, a korice su urađene u zlatotisku.

Beogradsko jevanđelje

Foto: Tanjug/Strahinja Aćimović

Prema rečima Vladimira Tomića, kada je štampana prva knjiga u Beogradu, sredinom XVI veka, grad se već više od tri decenije nalazio u sastavu Osmanskog carstva, pod vladavinom sultana Sulejmana II Veličanstvenog, koji je Beograd osvojio 29. avgusta 1521.

- U ovom periodu turske vladavine, Beograd postaje jedan od najprometnijih gradova evropskog dela Osmanskog carstva u kome se preplitalo nekoliko glavnih kopnenih i rečnih puteva. Pored domaćih Srba, doseljenika iz Bosne i Hercegovine, Dubrovčana, Turaka, Grka, Jevreja, Jermena i Mađara, koji su tada, pored Osmanlija, sačinjavali njegovo stalno stanovništvo, u Beograd su sa svojom robom dolazili i Arapi, Persijanci, Tatari, kao i mnogi drugi trgovci sa istoka. Grad je naglo menjao svoj izgled, dobijajući odlike naselja orijentalnog tipa - kazao je Tomić.

Dodaje da je tek 1831. godine štampana prva knjiga u Beogradu nakon "Beogradskog četvorojevađelja" za vreme vladavine Kneza Miloša.

Kako kaže, u vreme štampanja knjige, Osmansko carstvo je najača sila na svetu koje se prostiralo od srednje Evrope do Indijskog okeana na tri kontinenta.

Beogradsko jevanđelje

Foto: Tanjug/Strahinja Aćimović

- Dakle, reč je o carstvu koje je želelo da pokori celu Evropu. U Beogradu su planirali napad na Beč. Dogodilo se da u muslimanko-islamskom cartvu u Beogradu bude štampana hrišćanska bogoslužbena knjiga, a da u sve to bude uključen rimokatolik, dubrovčanin Trojan Gundulić. Veoma jednostavna priča za Beograd 1552. godine. Naravno takva knjiga nije mogla da bude štampana u Beogradu, a da ne bude posvećena sultanu - ističe Tomić.

"Beogradsko četvorojevađelje" je počeo da štampa knez Radiša Dmitrović koji je osnovao prvu beogradsku štampariju.

Tomić naglašava da istorija ne zna mnogo o Dmitroviću osim da je poreklom bio iz Hercegovine i da je hteo iza sebe da ostavi zadužbinu.

Beogradsko jevanđelje

Foto: Tanjug/Strahinja Aćimović

- Za razliku od ostalih Knezova koji su iza sebe ostavljali crkve i manastire, Dmitrović je želeo da odštampa bogoslužbenu knjigu. U sred štampanja "Beogradskog četvorojevanđelja" Dmitrović je preminuo i njegov posao je preuzeo Trojan Gundulić, berberin tog doba, koji je između ostalog bio i hirurg. Bio je Dubrovčanin u Beogradu što je veoma očekivano za Beograd u 16. veku. Dubrovčani su imali svoju koloniju koja se nalazila u današnjoj Dubrovačkoj ulici koja se često nazivala i Hrišćanskom čaršijom. Dubrovčani su bili najznačajniji trgovci tog vremena, a jedan od tih trgovaca bio je Trojan Gundulić koji je štampanjem Jevanđelja želeo da zaradi novac - dodao je Tomić.

Kustos izložbe naglašava da je štamparija u Beogradu gde je štampano jevađelje bila prva svetovna štamparija u Srbiji.

Beogradsko jevanđelje

Foto: Tanjug/Strahinja Aćimović

- Do tog momenta knjige su štampane u Rujnu, Gračanici, Mileševi i Mrkšinoj crkvi Pored njih, osnovane su i dve štamparije u gradovima, u svetovnim sredinama, u Beogradu 1552. godine i Skadru 1563. godine - kazao je Tomić.

(Tanjug.rs)

Podelite vest:

Pošaljite nam Vaše snimke, fotografije i priče na broj telefona +381 64 8939257 (WhatsApp / Viber / Telegram).

Telegraf.rs zadržava sva prava nad sadržajem. Za preuzimanje sadržaja pogledajte uputstva na stranici Uslovi korišćenja.

Komentari

Google preporuke

Najnovije vesti

Dozvoljavam da mi Telegraf.rs šalje obaveštenja o najnovijim vestima