Važno za sve koji letuju ili imaju imovinu u ovom delu Jadrana: Mnogi zbog ovog lude, ali zakon je jasan!

Neko ima kamp, ili veliko dvorište, možda šumu ili maslinjak koji se nalazi baš na putu do vaše omiljene plaže na hrvatskom delu Jadrana. Rado biste prošli prečicom, baš kako ste činili godinama, ali vlasniku je dosadilo da ga gnjavite i ometate mu posed, pa je podigao ogradu. Vi negodujete jer sad do plaže morate okolo, dužim, ali javnim putem. Šta mislite, ko je u pravu?

Da bi uopšte razumeli koncept pomorskog dobra, treba jasno razjasniti pojam opšteg od javnog dobra, a onda ova dva od privatnog vlasništva, piše Morski.hr.

Preporučujemo

Opšte dobro 

Kako navodi portal, već u članu 4. Zakona o pomorskom dobru i morskim lukama jasno je naznačeno da je pomorsko dobro opšte dobro od interesa za Republiku Hrvatsku i ima njenu posebnu zaštitu. Ali, šta je zapravo pojam "opšteg dobra"?

Opšte dobro je nešto što pripada svima i nikom istovremeno. Ono ne može biti u vlasništvu niti jedne osobe, pa čak ni države.Vlasništvo ne postoji. Država njime samo upravlja (kao neka vrsta staratelja), ali nije vlasnik.

Osim mora i morske obale, odnosno pomorskog dobra, u opšte dobro spadaju vazduh i atmosferske vode.

Niko vam ne može zabraniti korišćenje opšteg dobra (osim u posebnim uslovima propisanim zakonom), niti ga neko može kupiti.

Član 5. istog Zakona kaže i da je Pomorsko dobro izvan pravnog prometa i na njemu se ne može steći pravo vlasništva niti druga stvarna prava po bilo kojoj osnovi. Ono ne može biti predmet ugovora o zakupu niti ugovora o najmu. Građevine i drugi objekti na pomorskom dobru koji su trajno povezani s pomorskim dobrom njegova su pripadnost. Niko se ne može pozivati na zaštitu poverenja u istinitost i potpunost zemljišne knjige u odnosu na nekretninu koja je pomorsko dobro iz člana 6. ovoga Zakona. Pravni poslovi sklopljeni suprotno stavu 1. ovoga člana ništavni su.

Čak i ako neko ima legalnu kuću ili parcelu prvi red do mora, on ne sme ograditi tih 6 metara obalnog pojasa. Taj prostor mora ostati slobodan za prolaz svih građana.

Ako naiđete na ogradu, zid ili natpis "privatni posed" koji vam preči put do plaže ili kretanje uz samu obalu, to je najčešće protivzakonito, piše Morski.

U takvim situacijama prva adresa za prijavu prepreka na putu prema moru je pomorsko redarstvo koji moraju da imaju svaka opština i grad. Lučka kapetanija je nadležna za nadzor nad samim pomorskim dobrom, pa nju zovete ako neko devastira obalu. A ako su na pomorskom dobru izgrađeni zidovi ili mol bez dozvole, onda uz sve ove nazovete i građevinsku inspekciju, navodi portal.

Javno dobro

Javno dobro je imovina koja ima vlasnika, a taj vlasnik je javnopravno telo; država, županija, grad ili opština. Naprimer, putevi, trgovi, parkovi, škole, bolnice, šume u vlasništvu države su javno dobro.

Javno dobro služi svima nama (u opštoj je upotrebi), ali država nad njim ima vlasnička prava. Na primer, država može odlučiti da proda neku zgradu koja je bila javno dobro (ako joj skine taj status), dok more i pomorsko dobro ne može prodati nikome i nikada.

Gde je granica između pomorskog ili opšteg dobra i onoga na šta nemate opšte pravo?

Iako građani imaju pravo na pristup pomorskom dobru, to ne znači da smeju bez dozvole da prolaze ljudima kroz dvorišta ako postoji drugi javni put. Pravo pristupa se odnosi na postojanje javne komunikacije do mora koju je država/opština dužna da definiše.

Član 6. Zakona o pomorskom dobru i morskim lukama definiše da je kopneni deo pomorskog dobra pojas kopna uz more koji je po svojoj prirodi u neposrednoj vezi s morem i prema nameni i načinu upotrebe služi uobičajenom korišćenju i upotrebi mora kao opšteg dobra, a širok je najmanje šest metara od crte srednjih viših visokih voda mereno vodoravno.

Sve nekretnine koje obuhvata lučkog područje su pomorsko dobro. Granica pomorskog dobra na moru je spoljna granica teritorijalnog mora Republike Hrvatske. Crtu srednjih viših visokih voda utvrđuje Hrvatski hidrografski institut.

Van granica pomorskog dobra prestaje jurisdikcija Zakona o pomorskom dobru i morskim lukama i svako, ko ima nekretninu koja ne zadire u ove granice, ima svako pravo svoj teren prepustiti na javnu upotrebu ili to ne učiniti, jer je to njegovo privatno vlasništvo.

Svaki vlasnik ima pravo da ogradi i zabraniti prolaz svojim zemljištem, jednako kao što ima pravo da vam naplati prolazak ili boravak, ukoliko će za to prethodno registrovati delatnost, vama izdati valjani račun i državi platiti porez.

Član 14., stav 1., tačka 1. Zakona o pomorskom dobru pak navodi da jedinica lokalne samouprave (JLS - grad ili opština) upravlja pomorskom dobrom u opštoj upotrebi, što uključuje "redovno održavanje i osiguravanje opšte upotrebe pomorskog dobra".

"Osiguravanje opšte upotrebe" znači da opština mora preduzeti sve radnje (uklanjanje prepreka, čišćenje puteva, održavanje staza) kako bi pomorsko dobro bilo fizički dostupno ljudima. Ako je put urušen ili zastao, opština je dužna da to sanira.

Ukoliko puta baš do vaše omiljene plaže nema, onda niko nije dužan da vam ga osigura. Na plažu uvek možete doći morskim ili vazdušnim putem. A neke jedinice lokalne samouprave, poput Primoštena, Tribunja ili pak Umaga imaju gotovo celom svojom dužinom šetališta na samom pomorskom dobru, pa tako dostupnost plaža i pristup moru, nigde nije upitan.

(Telegraf.rs)