Čemu zapravo služe zelena svetla na borbenim avionima? Uvedena su davne 1955. godine

Gotovo svako je makar jednom video avion koji noću jezdi nebom sa trepćućim crvenim i zelenim svetlima.

Reč je o navigacionim svetlima koja su od ključnog značaja za određivanje položaja letelice i, samim tim, za bezbednost aviona i njegovih putnika. Međutim, vojni avioni imaju više od obaveznih navigacionih svetala.

Preporučujemo

Tokom noćnih operacija na njihovom trupu i vertikalnom stabilizatoru mogu se videti svetleće zelene trake. Ova svetla izgledaju poput trake ili svetlećih panela pričvršćenih za površinu aviona. Čemu zapravo služe ova neobična svetla?

Reč je o formacijskim svetlima, poznatim i kao "slime lights". Formacijska svetla uvedena su 1955. godine, tokom Hladnog rata, kako bi piloti mogli da uoče prijateljske letelice tokom noćnih operacija, a da pritom ne otkriju svoj položaj potencijalnom neprijatelju, prenosi portal Slash Gear.

Ovaj sistem obezbeđuje dovoljno osvetljenja za vojne avione koji lete u formaciji, uz zadržavanje veoma niske uočljivosti.

Zašto borbeni avioni koriste "slime lights"?

Borbeni avioni često lete u grupama, naročito tokom obuke, vazdušnog dopunjavanja gorivom, prilaska nosačima aviona i borbenih misija. Sve ove operacije postaju znatno složenije kada se izvode noću ili u uslovima slabe vidljivosti.

Prema Aeronautičkom standardu za projektovanje, formacijska svetla imaju zadatak da obezbede "jasne i nedvosmislene vizuelne informacije o položaju i orijentaciji vodećeg aviona pilotima ostalih letelica u formaciji". Drugim rečima, ova svetla pomažu pilotima da prate jedni druge i spreče sudare u vazduhu.

Klasična navigaciona svetla na avionima često su previše jaka i nisu pogodna za taktičke operacije. Nasuprot tome, "slime lights2 emituju prigušeno zeleno svetlo, kao i infracrveno zračenje koje se uglavnom može uočiti samo sa relativno male udaljenosti i od strane savezničkih letelica.

To omogućava pilotima da održavaju odgovarajući razmak i pravilnu orijentaciju u formaciji, a da pritom ne odaju svoju poziciju svima na nebu.

Položaj ovih svetala razlikuje se od jednog tipa aviona do drugog, ali se najčešće postavljaju na trup, vertikalne stabilizatore, a ponekad i na krila, kako bi oblik letelice bio lakše prepoznatljiv.

Kako su ova svetla postala standardna oprema savremenih borbenih aviona

Potreba za formacijskim svetlima proistekla je iz iskustava američkih pilota tokom Drugog svetskog rata, kada je broj nesreća tokom noćnih letova bio dva do četiri puta veći nego tokom dnevnih misija.

Sa početkom Hladnog rata i raspoređivanjem američkih vojnih aviona u brojne zemlje NATO, tadašnji savremeni borbeni avioni leteli su većim brzinama i na manjim međusobnim rastojanjima nego ikada ranije. Zbog toga je potreba za bezbednijim sistemom vizuelnog praćenja letelica postala još izraženija.

Danas, ova svetla ostaju uobičajena čak i na najnaprednijim i najmodernijim lovcima, uprkos upotrebi radara, opreme za noćno gledanje i naprednih senzora. Čak i lovci pete generacije, poput F-22 Raptora, i dalje koriste varijacije sistema, jer nijedno elektronsko pomagalo ne može u potpunosti zameniti sposobnost pilota da vizuelno identifikuje skoro sve letelice, barem ne još.

Nekima mogu izgledati kao futurističke nalepnice, ali ove svetleće zelene trake su jednostavna bezbednosna karakteristika koja pomaže pilotima da lete u različitim misijama u mraku noći.

(Telegraf.rs)