2

EVNUSI U VIZANTIJI: Zašto je prva pravoslavna imperija volela muškarce bez penisa (FOTO)

Uškopljenici su u Rimskom carstvu postojali još od perioda prvih careva, ali su se tek u njegovoj vizantijskoj varijanti popeli na vrh moći. Nikada nisu bili carevi jer car mora da obezbedi naslednika, ali su bili veliki logoteti, današnjim rečnikom rečeno premijeri, bili su generali, pa čak i vaseljenski patrijarsi

Vizantijski car Mihail VII Parapinak na Svetoj kruni Ugarske. Foto: Wikimedia Commons/Szilas/A magyar Szent Korona

Vizantijski car Mihail VII Parapinak na Svetoj kruni Ugarske. Foto: Wikimedia Commons/Szilas/A magyar Szent Korona

Čak i pre doba klasične starine, na prostoru Istočnog Mediterana razvila se kastracija muškaraca kao deo religijske prakse koja je opstala i koja se prenela u grčko-rimski svet.

Znamo da su evnusi bili uobičajeni u kulturama drevnog Egipta, Asirije, Vavilona i Persije, u kasnijim vremenima znamo da su među sledbenicima boginje Kibele bili i tzv. gali koji su praktikovali samokastraciju, a bilo je i drugih kultova u kojima su evnusi igrali važnu ulogu.

Budući da se hrišćanstvo pojavilo i tokom najkritičnijeg svog perioda razvilo na prostoru Bliskog istoka, ne čudi što se ova praksa prenela i u hrišćansku eru, mada ne možemo biti sigurni u kom obimu i u kolikoj meri je bila zastupljena u ranoj Crkvi. Znamo da se evnusi pohvalno pominju u Novom zavetu, da sam Isus Hrist o njima pohvalno govori.

"A ja vam kažem: Ko otpusti ženu svoju, osim za preljubu, i oženi se drugom, čini preljubu; i ko se oženi otpuštenicom, čini preljubu. Rekoše mu učenici njegovi: Ako je tako čovjeku sa ženom, nije dobro ženiti se. A on im reče: Ne mogu svi primiti tu riječ do oni kojima je dano. Jer ima uškopljenika koji su se tako rodili iz utrobe materine; a ima uškopljenika koje su ljudi uškopili; a ima uškopljenika koji su sami sebe uškopili Carstva radi nebeskoga. Ko može primiti, neka primi!" (Matej 19:9-12).

Pokrštavanje evnuha, Rembrantova slika iz 1626. godine na kojoj je prikazan Sveti apostol Filip koji pokrštava etiopskog uškopljenika na putu između Jerusalima i Gaze, u činu koji se smatra utemeljenjem Etiopske crkve. Foto: Wikimedia Commons/rkd.nl/nl

Pokrštavanje evnuha, Rembrantova slika iz 1626. godine na kojoj je prikazan Sveti apostol Filip koji pokrštava etiopskog uškopljenika na putu između Jerusalima i Gaze, u činu koji se smatra utemeljenjem Etiopske crkve. Foto: Wikimedia Commons/rkd.nl/nl

Jedan od važnijih ranohrišćanskih pisaca, Tertulijan, koji je stvarao krajem II i početkom III veka, čak povremeno i samog Isusa i Svetog Pavla opisuje rečju "spadones" što se u određenim kontekstima može prevesti kao "devica" ali i kao "evnuh"; kada je metafora za celibat, Tertulijan ide toliko daleko da čak kaže da je Sveti Pavle bio kastriran premda toga nema u Svetom predanju te i nije zvanični stav Crkve nikada bio.

Zbog svega toga ne čudi što je ruska sekta iz XVIII veka, "skopci", odnosno uškopljenici, sakatila sopstvene genitalije, mada čudi zašto je bila toliko proganjana, budući da tu praksu čak i jevanđelje odobrava.

Međutim, da se vratimo unazad kroz vreme, dosta unazad, nekih hiljadu i po godina unazad. Iako su evnusi postojali u Rimu još od prvih careva (uvek su dolazili sa strane jer su Rimljani branili kastraciju sopstvenih građana i podanika), njihov uspon je istinski počeo tek onda kada su imperatori Dioklecijan krajem III veka i par decenija kasnije Konstantin Veliki uveli istočnjačke ceremonijalne običaje na dvor, jer su tek tada rimski carevi počeli ozbiljno da se okružuju evnusima.

Evnusi su ih kupali, šišali, oblačili i vršili administrativne uloge služeći kao fizička barijera između vladara i drugih pripadnika vladajuće strukture, što je im donelo veliku moć i uticaj u imperiji.

Vizantijski car Justinijan I na mozaiku u Raveni. Foto: Wikimedia Commons/Petar Milošević

Vizantijski car Justinijan I na mozaiku u Raveni. Foto: Wikimedia Commons/Petar Milošević

Od ranog vizantijskog vremena, kada je podela na Istočno i Zapadno rimsko carstvo u V veku postala trajna, broj evnuha u državnoj administraciji, pa čak i među upravnicima privatnih imanja, počeo je nezaustavljivo da raste. Toliko je, zapravo, narastao, da je došlo do pojave paralelne strukture u okviru koje su evnusi živeli i radili: recimo, postojali su obični evnusi a postojali su i arhievnusi, oni koji su kontrolisali veći broj evnuha i koji su obavljali najviše funkcije u imperiji, u hijerarhiji odmah ispod imperatora.

Dakle, gde god bi se okrenuli, mogli ste da vidite evnuhe. Prvo su dolazili sa prostora Kavkaza i Persije jer je Justinijan svojim zakonikom produžio zabranu kastracije unutar svojih granica, a onda se pojavio islam i tržište robova je dodatno naraslo pa su evnusi počeli da stižu i iz kalifata. Konačno su i sami Romeji smekšali svoj stav o ovom pitanju te počeli da kastriraju mlađe sinove shvativši koje sve prednosti to donosi u karijeri; posebno je iz Paflagonije dolazio veliki broj domaćih evnuha. Sve to je jedva bilo dovoljno da zadovolji potražnju za uškopljenicima koje je ondašnja grčka crkva videla kao bića slična anđelima koja transcendiraju stvarnost i premošćuju jaz između ovostranog i onostranog.

Postojala su dva osnovna tipa evnuha, oni kastrirani pre puberteta (koji su imali duže udove, bili isfeminiziraniji zbog nedostatka testosterona tokom razvoja, i posedovali anđeoske glasove zbog čega su bili traženi za potrebe crkvenih horova) i oni kastrirani posle puberteta (koji su zadržali sve muške karakteristike, izuzev očiglednog nedostatka). Takođe, evnuh je mogao da bude delimično kastriran, uklanjanjem testisa, ili potpuno kastriran, uklanjanjem i penisa i testisa. U prvom slučaju bili su traženi kod dama, što je bila kao neka stara forma "sigurnog seksa", savršeni zločin.

Narzes, romejski evnuh jermenskog porekla koji je za vreme Justinijana u VI veku bio jedan od dvojice najuspešnijih i najuglednijih generala. Foto: Wikimedia Commons/Vahan.hovh

Narzes, romejski evnuh jermenskog porekla koji je za vreme Justinijana u VI veku bio jedan od dvojice najuspešnijih i najuglednijih generala. Foto: Wikimedia Commons/Vahan.hovh

Što se tiče slavnih evnuha, pomenimo, ilustracije radi, da je za vreme Justinijana u VI veku živeo evnuh Narzes, čovek jermenskog porekla koji je uz Velizara bio najistaknutiji i najuspešniji general svog vremena. U istom periodu postojao je i general Solomon, takođe evnuh, a vek ranije na dvoru Teodosija II glavni ministar bio je Hrisafije.

Pomenimo i Teofilakta Lakapina, najmlađeg sina imperatora Romana I, koji je u svojoj ranoj mladosti kastriran da bi se što brže uspeo uz crkvene lestvice moći i koji je februara 933. godine postao carigradski patrijarh. Tu poziciju će držati do svoje smrti dvadeset i tri godine kasnije, što je neuobičajeno dugo, posebno imajući u vidu da su mu otac i ostatak porodice svrgnuti sa vlasti 944. godine. Konačno, pomenimo i Svetog Ignjatija Carigradskog, patrijarha iz IX veka i prvog nedvosmisleno dokazanog evnuha među svecima i Pravoslavne i Katoličke crkve.

Konačno, bilo je i drugih slavnih evnuha pošto su mnogi carevi svoje političke suparnike i njihove sinove nakon ustoličenja za svaki slučaj kastrirali kako bi ih odstranili iz svake buduće jednačine u eventualnoj borbi za presto, pošto car ne može biti neko ko nije sposoban da obezbedi naslednika. Nama to možda zvuči kao divljaštvo, ali da li je zaista tako? Da li je to možda rafinirani i prefinjeni oblik političke borbe i opšte kulture? Nisu li Romeji bili u pravu kada su govorili da je to humanije od ubistva?

(O. Š.)

Tagovi: Evnuh, Evnusi, Grci, Hrišćanstvo, Istorija, Justinijan, Kastracija, Pravoslavno hrišćanstvo, Romejsko carstvo, Uškopljenici, Vizantija, Vizantijsko carstvo, Zabavnik

Pogledajte sve vesti u poslednja 24 sata

Komentari (2)
Poređaj komentare:
  • B
    Beograd

    bili su bez mošnica a ne bez penisa.

Evu Braun svi znaju po vezi sa Hitlerom, ali je ona imala i veliki uticaj: Zaljubila se u njega na prvi pogled, pokušala samoubistvo, a udala se pred smrt (FOTO) (VIDEO)

Poslednji nemački car je bio nesvakidašnja ličnost: Mrzeo je Engleze, kružile su priče da je bio homoseksualac, imao je brojne fetiše, a u Prvom svetskom ratu je poražen (FOTO) (VIDEO)

Ljubavna priča poslednjeg ruskog cara i carice jedna je od najlepših: Zavoleli su se kao tinejdžeri, zbog njega je promenila ime i veru, a sve se završilo tragedijom (FOTO) (VIDEO)

„Devojčice sa periferije sanjare pred Pelivanovim izlogom“: Zbog ovakvih stvari je kod nas izbila komunistička revolucija

Kako smo maštali nekada: Šinski cepelin kod nas tridesetih proglašen saobraćajnim sredstvom budućnosti

Zagreb su 1945. godine oslobodili partizani iz 45. srpske divizije, dok su zagrebački čekali sa strane

Izrael je danas mogao da se nalazi u Indijskom okeanu, da je sproveden tajni plan o deportaciji evropskih Jevreja na Madagaskar

Zelenašenje u Kraljevini Jugoslaviji: Zbog čega su Srbi podržali komuniste i tokom rata masovno odlazili u partizane

Nepoznata veza Musolinija sa Srbima: Kako je još 1918. sazvao milanske tajkune da pomognu našim studentima koji su se mučili u Italiji

Srpski „mug shot“ sa početka prošlog veka: Da li prepoznajete ovo lice? Zovu ga Štrk

Kako bi izgledao prerušeni Hitler: Amerikanci već 1944. napravili ove montaže zlu ne trebalo, pa njima oblepili Nemačku odmah posle rata

Prvi srpski komunista u Holivudu: Naš čovek 1934. bio glavni lik u ekranizaciji romana velikog engleskog pisca

Da li je Srbin koji je pre 105 godina napisao da „Balkanu nije suđeno da živi jednim kulturnim životom, životom koji je dostojan ljudi“ bio u pravu?

Šokirani dečak stoji iznad leševa svoje streljane porodice, nacisti ga gledaju i smeju se. Zatim dobija metak u potiljak (POTRESNA FOTOGRAFIJA)

Poslednje utvrđenje nacista: Posle Hitlerovog samoubistva svi su pobegli u ovaj grad, ali su ipak uhvaćeni (FOTO)

Kako je sekretar Crvene zvezde trpao bombone u džepove krišom od Tita, a onda mu je Broz postavio pitanje (FOTO)

Vulkanska eksplozija koja se čula na drugoj strani zemaljske kugle, gde su ljudi mislili da je topovska paljba sa obližnjeg broda

Treba li žena da brine o porodici, dok muž radi i zarađuje? Mladi Jugosloveni su vrlo moderno odgovorili na ovo pitanje, a šta bi rekli danas

Hitler je doveo do smrti miliona ljudi širom sveta, a evo kako su izgledali najpoznatiji pokušaji atentata na njega

Ruski car Nikolaj II i britanski kralj Džordž V su izgledali gotovo identično: Ove njihove fotografije i danas zbunjuju mnoge (FOTO)

Elizabeti Kokran, majci istraživačkog novinarstva i perjanici Pulicerovog tabloida, želimo srećan 155. rođendan

Bio je zvanični egzekutor u Trećem Rajhu: Ubijao je ljude na giljotini, rekord mu je 32 osobe u jednom danu, a posle rata je isti posao radio za saveznike (FOTO)

Ako je Zemlja ravna ploča, da li preti opasnost da se Mlečni put razlije po njoj i da se podavimo u laktozi?

"Ja sam skinuo Tita sa aparata, ali ga nisam ubio": Sve o poslednjim trenucima Josipa Broza (FOTO)

Danas se navršava 70 godina od kako je naša štampa najavila da je palestinsko pitanje pred konačnim rešenjem

Boj ne bije svijetlo oružje, već boj bije... bruto domaći proizvod: Evo zbog čega su Sile Osovine izgubile Drugi svetski rat

Porno-slike i homoseksualni skandal koji su učvrstili Hitlerovu vlast i donele mu potpunu kontrolu nad Vermahtom

ZAVIRITE U FIRERBUNKER: Mesto gde je Adolf Hitler sebi pucao u glavu, bio spaljen i pokopan

Iz minuta u minut, iz sata u sat: Sva dešavanja u Hitlerovom bunkeru pre i posle samoubistva, sa detaljima koje nikada do sada niste čuli

Legenda kaže da je Tito obišao ceo svet, ali nikad nije kročio u Čačak. Evo i zbog čega

Bizarni događaj s kraja rata: Hitler uz sendviče i mađarsko vino slavi ženidbu, Himler 300 km dalje od astrologa traži savet gde da beži

Stara priča sa srpskog Kosova: Kako je Ajdar tokom turske vlasti spalio srpsku crkvu pa prešao iz islama u pravoslavlje

Šta se desilo sa Bogorodicom nakon Hristovog vaskrsenja? (FOTO)

Mesto rođenja presvete Bogorodice: Da li je Marija došla na svet u pećini ispod ove crkve? (FOTO)

Otisak Isusove šake u kamenu: Nalazi se na putu kojim je Hrist nosio krst na Golgotu (FOTO)

Adolf Hitler je Jugoslaviju posetio samo jednom, a evo u koji grad je kročio odmah nakon okupacije

Ulica kojom je Hrist nosio krst: 16 slika sa jerusalimskog Puta suza koji će vas do suza i dovesti (FOTO)

„Arnaut ubija kaluđera na Kosovu u manastiru Devič 1912. godine“: Kratka priča iz istorije srpskog Kosova

Amerikanci teraju Nemce da šetaju pored tela Jevrejki koje su umrle od gladi nakon što su ih nacisti primorali na marš dug 500 kilometara

Čovek koji na duši nosi više desetina hiljada ljudi, kome ništa nije bilo sveto: Diktator Pinoče je bukvalno gazio preko mrtvih (FOTO) (VIDEO)

"Dvije srpske kraljevine - Crna Gora i Srbija": Reči kralja Nikole koje su danas izuzetno zanimljive za čitanje (FOTO)

Teorije zavere o napadu na Perl Harbor: Amerikanci su znali da će se desiti japanski udar, dopustili su ga da bi ušli u Drugi svetski rat (FOTO) (VIDEO)

/
<% galerijaAlt  %>

Najnovije vesti

Dozvoljavam da mi Telegraf.rs šalje obaveštenja o najnovijim vestima