Senzacionalno otkriće na Antarktiku: Kilometrima ispod leda naučnici pronašli SKRIVENOG DŽINA

Duboko ispod jednog od najnepristupačnijih mesta na Zemlji, naučnici su otkrili fascinantan drevni pejzaž koji milionima godina nije ugledao svetlost dana.

Zahvaljujući naprednim geofizičkim istraživanjima i detaljnom mapiranju terena ispod ledenog pokrivača Antarktika, identifikovana je mreža ogromnih basena u obliku slova “V”, skrivenih ispod više od tri kilometra debelog leda.

Preporučujemo

"Izuzetni geološki obrazac"

Stenovito tlo Antarktika gotovo je u potpunosti zaklonjeno ledenim pokrivačem, i to na više od 99 odsto kontinenta. Međutim, najnovija istraživanja podledenog reljefa omogućila su naučnicima da sa do sada nezabeleženom preciznošću prikažu niz niskih, duboko usečenih basena koji se prostiru ispod velikog dela Istočne antarktičke ledene ploče.

Ukrštajući topografske podatke ispod leda sa geofizičkim podacima, istraživački tim je otkrio da se brojni baseni šire radijalno iz jedne centralne tačke u blizini Južnog pola.

Ovaj izuzetni geološki obrazac naveo ih je da novootkrivenom području daju naziv Istočnoantarktička pokrajina subglacijalnih basena lepezastog oblika (East Antarctic Fan-Shaped Basin Province).

Ilustracija: MARIO TAMA / Getty images / Profimedia

Tragovi raspada superkontinenta

Prema mišljenju istraživača, ogromna geološka struktura mogla bi da predstavlja ključ za razumevanje načina na koji je Antarktik oblikovan tokom raspada Gondvane - drevnog superkontinenta koji je nekada povezivao današnju Afriku, Južnu Ameriku, Australiju, Indiju, Antarktik i Arabijsko poluostrvo.

Novootkrivena oblast se sastoji od džinovskih basena, a njihov raspored nije slučajan. Naučnici smatraju da su nastali usled procesa poznatog kao rotaciona ekstenzija, tokom kojeg se kontinentalna kora postepeno širila iz centralne tačke, istovremeno se rotirajući i deformišući.

Istraživači veruju da bi ova oblast mogla predstavljati jedan od najvećih do sada poznatih primera rastezanja i rotacije kontinentalne kore koji su prethodili konačnom raspadu Gondvane i nastanku današnjih južnih kontinenata.

Foto: Shutterstock

Tri događaja koja su promenila Antarktik

Prema rezultatima studije, drevno rastezanje kontinentalne kore proizvelo je tri posledice planetarnih razmera:

- snažnu kompresiju usmerenu ka zapadu, koja je izazvala izdizanje misterioznog planinskog masiva Gamburcev. Reč je o planinskom vencu koji je i danas potpuno skriven ispod ledenog pokrivača Antarktika;

- rotaciju ka istoku, koja je severni deo Transantarktičkih planina zarotirala za približno 20 stepeni;

- stvaranje tektonske nestabilnosti duž severnog oboda novootkrivenih basena. Ta zona odigrala je značajnu ulogu u odvajanju Antarktika od Australije.

Foto: Jam Press / Jam Press / Profimedia

Efekti su vidljivi i danas

Iako su se pomenuti tektonski događaji odigrali pre više desetina miliona godina, njihovi efekti nisu ostali “zarobljeni” u prošlosti, prenosi Tech Explorist.

Naprotiv, naučnici su utvrdili da baseni skriveni ispod Istočne antarktičke ploče i danas usmeravaju formiranje ledenjačkih dolina i izlaznih glečera. Drugim rečima, reljef nastao tokom raspada Gondvane određuje način na koji se ogromne mase leda kreću preko kontinenta.

To znači da su geološki procesi koji su oblikovali drevni superkontinent ostavili svojevrsne “otiske“ koji i danas kontrolišu tokove antarktičkih ledenih reka.

Foto: Shutterstock

Koliko tajni krije zaleđeni kontinent?

Otkriće još jednom potvrđuje koliko malo znamo o tajnama skrivenim kilometrima ispod leda Antarktika. Uprkos decenijama istraživanja, najveći južni kontinent i dalje skriva čitave geološke svetove.

Kombinovanjem savremenih tehnika snimanja pod ledenim pokrivačem sa naprednim geofizičkim analizama, naučnici postepeno sastavljaju mapu drevnih pejzaža koji nisu oblikovali samo Antarktik, već i globalnu “tektonsku slagalicu” naše planete.

Novo otkriće pruža jedinstven pogled u geološku prošlost Zemlje i otvara mogućnost da se razumeju procesi koji su pre više desetina miliona godina preoblikovali kontinente, a čiji se uticaj i danas može pratiti u kretanju antarktičkog leda i obliku južne hemisfere.

(Telegraf.rs)