Kinezi decenijama sade drveće u pustinji: Satelitski snimci otkrili da sada imaju problem

Kina decenijama unazad sprovodi jedan od najvećih ekoloških poduhvata u istoriji čovečanstva.

Još sedamdesetih godina prošlog veka pokrenut je plan pošumljavanja s ciljem da se zaustavi širenje pustinja, ublaže razorne peščane oluje i popravi stanje životne sredine.

Preporučujemo

Prirodna prepreka

Od tada je, prema pojedinim procenama, zasađeno više od 66 milijardi stabala.

Najveći deo njih čini “Veliki zeleni zid” - pojas šuma koji se proteže duž severnog dela Kine i služi kao prirodna prepreka peščanim olujama koje nastaju u pustinjskim oblastima. Neke od tih oluja toliko su snažne da stižu do Pekinga.

Istovremeno, novoformirane šume imaju važnu ulogu u vezivanju ugljen-dioksida iz atmosfere i usporavanju procesa isušivanja zemljišta.

Pored severnog pojasa, značajne površine novih šuma nalaze se na jugu Kine, u regionima sa vlažnom suptropskom i tropskom monsunskom klimom, gde su uslovi izuzetno povoljni za razvoj vegetacije.

Do 2020. godine, veštački podignute šume prostirale su se na 90,31 milion hektara, što predstavlja 36,6 odsto ukupne šumske površine Kine. Tokom godina, naučnici su pažljivo pratili obim projekta, njegov uticaj na životnu sredinu i promene koje donosi.

Otkrili ubrzan rast

Međutim, tek najnovije istraživanje donelo je iznenađujuće otkriće.

Naučnici sa Univerziteta u Pekingu analizirali su satelitske snimke koristeći metode mašinskog učenja kako bi uporedili ponašanje prirodnih i veštački zasađenih šuma pod istim klimatskim i ekološkim uslovima.

Rezultati su pokazali da novoformirane šume ne funkcionišu na isti način kao prirodne.

Prema studiji, veštački zasađene šume povećavale su površinu lisne mase dva do tri puta brže od prirodnih šuma, prenosi IFL Science.

Jedan od razloga za tako ubrzan rast jeste starost drveća. Mladi listovi prirodno efikasnije obavljaju fotosintezu i bolje apsorbuju ugljen-dioksid iz atmosfere. Ipak, istraživači su ustanovili da mladost stabala nije jedino objašnjenje.

Čak i pošto su u analizi uzeli u obzir starost drveća i lokalne uslove rasta, pokazalo se da su veštački podignute šume rasle u proseku 4,6 odsto brže nego što su naučni modeli predviđali. Najizraženiji efekat zabeležen je kod mešovitih i zimzelenih šuma, koje su pokazale posebno snažnu reakciju na povećane koncentracije ugljen-dioksida u atmosferi.

Autori studije smatraju da ovo ukazuje na važan nedostatak postojećih klimatskih i ekoloških modela. Većina njih tretira sve šume kao jedinstven sistem, ne praveći razliku između prirodno nastalih i planski podignutih ekosistema, niti uzimajući u obzir njihovu starost i istoriju upravljanja.

Foto: Pedro PARDO / AFP / Profimedia

Brojne koristi

Kako navode istraživači, upravo zbog toga aktuelni modeli sistematski potcenjuju povećanje indeksa lisne površine u mladim šumama, što može dovesti do manje preciznih procena budućih klimatskih promena i sposobnosti šuma da vezuju ugljenik.

Naučnici ističu da ovi rezultati ne znače da je kineski projekat pošumljavanja neuspešan. Naprotiv, pokazuju da se šume koje je čovek podigao ponašaju drugačije nego što su dosadašnji modeli predviđali, zbog čega bi način njihovog proučavanja trebalo da bude unapređen.

Da projekat već daje konkretne rezultate pokazalo je drugo istraživanje objavljeno ranije ove godine. Naučnici su utvrdili da su šume posađene oko pustinje Taklamakan između 2004. i 2017. godine godišnje apsorbovale oko 8,3 miliona tona ugljen-dioksida, dok su u istom periodu oslobađale približno 6,7 miliona tona.

To znači da su postale “ponor ugljenika“, odnosno da iz atmosfere uklanjaju više gasova sa efektom staklene bašte nego što ih same emituju.

Osim skladištenja ugljenika, pošumljavanje donosi i brojne druge koristi - povećava zelene površine, stvara nova staništa za divlje životinje, doprinosi stabilizaciji zemljišta i smanjuje rizik od erozije.

Ipak, stručnjaci upozoravaju da sadnja drveća sama po sebi nije dovoljno rešenje za klimatske promene, to predstavlja samo važan deo šire strategije.

Nova studija objavljena je u naučnom časopisu Geophysical Research Letters.

(Telegraf.rs)