Vojvoda kojim Hrvati dokazuju da je Bosna u srednjem veku bila hrvatska zemlja naložio izradu zbornika na ćirilici (FOTO)

Hrvoje Vukčić najslavniji je izdanak bosanske velikaške porodice Hrvatinić, jedno vreme tokom krajem XIV i početkom XV veka najmoćniji velmožda ovog jugoslovenskog kraljevstva. Možda najbitnija stvar koja nam je ostala od njega jeste Hvalov zbornik

Hrvoje Vukčić Hrvatinić, bosanski velmoža, na minijaturi iz tzv. Hrvojevog misala 1404. godine. Foto: Wikimedia Commons/Zoupan/ookaboo.com

Hrvatinići su bili bosanska velikaška porodica koja je u srednjem veku vladala Donjim Krajima koji delom pokrivaju prostor današnje zapadne Republike Srpske, odnosno krajeve između Vrbasa na istoku, Une na zapadu i Save na severu.

Budući rođaci bribirskih knezova iz Kuće Šubić kojima i duguju svoj uspon u XII-XIII stoleću, i zbog njihovog prezimena (po utemeljitelju Hrvatinu), njihov etnički identitet (onakav kakav je bio u toj epohi, drugačiji nego danas) nije sporan. Hrvatinići su, najverovatnije, bili poreklom Hrvati.

Njihov najčuveniji izdanak svakako je bio Hrvoje Vukčić Hrvatinić, rođen u 1350. godine u Kotoru (ali ne u onom u Boki već gradu u srednjoj Bosni), koji se za života popeo visoko na lestvici moći, bivajući ban Hrvatske, veliki vojvoda bosanski i herceg splitski. Naravno, i knez Donjih Kraja.

Čitav njegov životopis nije neophodan za suštinu ove priče, ali pomenimo to da je bio oportunista kao i većina južnoslovenskih velmoža u srednjem veku, pošto je upravo on doveo Osmanlije u Bosnu da bi mu pomogli da osvoji Veselu Stražu i da u svoju korist reši sukob sa ugarskim kraljem Žigmundom i delovima bosanske vlastele (pretio je tada povratkom na "jeres"). Dogodilo se to 1415. godine, a Hrvoje je umro u Jajcu već naredne.

Hvalov zbornik iz 1404. godine, izrađen na ćirilici po nalogu bosanskog velmože Hrvoja Vukčića Hrvatinića. Foto: Wikimedia Commons/Mladifilozof

Deceniju ranije, 1404. godine, naložio je izradu rukopisa koji je danas poznat kao Hvalov zbornik i koji je papa Benedikt XIV sredinom XVIII veka poklonio biblioteci Univerziteta u Bolonji.

Reč je o rukopisu koji je na 353 strane napisao izvesni krstjanin Hval, sa gotičkim minijaturama izrađenim od strane dalmatinskih majstora, u kojem se nalazi delovi Biblije, verske himne, kratki teološki tekstovi, rasprave vizantijskih pisaca koji do tada nikada nisu prevođeni na Zapadu.

Pored toga, Hvalov zbornik je napisan na ćirilici (tačnije, bosanskoj ćirilici, koju su i sami srednjevekovni katolici na Zapadnom Balkanu nazivali "srpskim pismenima"). To, kao i njegov sadržaj i štokavski dijalekt, nedvosmisleno pokazuje verski i kulturni, a možda i etnički srpski milje, u kojem je Hrvoje Hrvatinić, premda po dalekom poreklu Hrvat, odrastao i živeo.

Čak je i nekoliko decenija ranije Tvrtko Kotromanić, kada je odlučio da se kruniše za kralja, učinio to u manastiru Mileševa u prisustvu moštiju Svetog Save, dodao sebi ime Stefan, što je bilo dinastičko vladarsko pred-ime svih Nemanjića, i konačno proglasio se za kralja Srba, Bosne, Primorja i Humske zemlje.

Stefan Tvrtko I Kotromanić, kralj Srbljem i Bosni. Foto: Wikipedia/Alenmahovic

Premda su raniji istraživači pokušavali da pronađu jeretički sadržaj u minijaturama Hvalovog zbornika, čini se da se stručnjaci polako kreću ka konsenzusu da ih u njemu nema.

Nema, zapravo, nikakvih dokaza da je Crkva bosanska bila bogumilska po karakteru; po svemu sudeći, u pitanju je bio odmetnuti ogranak Pravoslavne crkve koji se sticajem istorijskih i geografskih okolnosti razvijao organizacijski nezavisno od ostatka istočnog hrišćanstva i bez liturgijskog opštenja sa njim, ali uz korišćenje (recimo tako) srpskog jezika u bogosluženju.

Versko pripadništvo samog Hrvoja — budući da je bio ban hrvatski i herceg splitski, dakle, dva tvrda rimokatolička kraja — drugo je pitanje. Velika je verovatnoća da je morao da bude katolik, ali postoji mogućnost i da je njegovo katoličanstvo bilo nominalno. Uostalom, vratimo se na onu pretnju o povratku na jeres. Koju jeres? I konačno, kakav povratak? Da li je Hrvoje rođen kao bosanski pravoslavac?

(O. Š.)

Tagovi: Bosansko kraljevstvo, Bosna, Hrvoje Vukčić Hrvatinić, Hvalov zbornik, Istorija, Srednjovekovna Srbija, Srednjovekovni rukopis, Srednji vek, Zabavnik

Pogledajte sve vesti u poslednja 24 sata

Komentari (25)
Poređaj komentare:
  • G
    Gogijard

    To je sve isti narod.

  • V
    VOJVODINA

    Hrvoje i Bosanci su imali svoju Crkvu koja je bila pravoverna crkva pretezno rimskog obreda.Ona je nastala jos dok se nije podelio rimokatolicizam i istocnopravislalje.Kada je dislo do ppdele ,kada je papa hteo da nametne vecu vkast nad bosanskom biskupijom Bosanci nisu hteli da prihvate takve izmene u rimokatolickoj crkvi da bi konacno i otcepili su svoju biskupiju od pape 1180 godine.To nije dugo trajalo pa su od bilinoppljske izjave oko 1200 te godine formalno priznavali papu a sustina njihove vere je bila bez komplikkvanih teologija rima i carigrada.Ipak nikad nisu usli u evharistijsko opstenje sa istocnopravoslavnom crkvom a zapadna crkva je pocesto sumnjala u njihovu prabovernost doduse iz politickih razloga.Dolaskom bosanskih franjevaca ciji je katolicizam bio blizi narodom hriscanstvu i nezavisniji od pape ,Bosanci se formalno vracaju euharistijskom opstenju sa rimom iako nikada nisu pa sve do 19 veka prihvatali preveliko mesanje pape u svoje poslove i veru.Zato je u Bosni sacuvan narodni pravoverni katolicizam stare rimske patrijarsije ciji se tragovi i danas mogu naci medju starijim ljudoma.

  • G
    G

    Bosna nikad nije bila hrvatska u to vreme. Bila su tri najveca vlastelona.Kosara,Tomaševic i ovaj Hrvatinic.

„Žena! Zamislite, žena!“: Kako je Musolini primio metak kroz nos prilikom prvog pokušaja atentata

Posle 40 godina skrivanja "Himleru NDH" se sudilo u Zagrebu: Nije znao za šta i sve je prespavao

Zašto Rusi ponovo obožavaju Staljina, čoveka koji ubio milione Rusa?

Dan kada je rođen Nikola Tesla: Ovako je govorio jedan od najvećih umova svih vremena

Tragična sudbina srpske Ane Frank: Jevrejka Reli jedini je preživeli član svoje porodice u Beogradu

Dan kada je umrla dvostruka nobelovka Marija Kiri, jedna od najpriznatijih naučnica svih vremena

Spektakularno bekstvo Sima Vučkovića: Ustaše vodile 30 ljudi na streljanje, a samo on odbio da umre

U SAD-u su ranije zatvarali nemoralne i "sumnjive žene", kao i one koje nisu htele seks sa policijom

Jedan pozitivni primer saradnje Srba i Albanaca tokom procesa našeg razgraničenja pre sto godina

Pre 52 godine australijski premijer je nestao bez traga i glasa. Misterija nikada nije rešena

U malom selu čak 250 bračnih parova ima blizance: Fenomen je misterija, zbunjeni su čak i genetičari

Kako su u Jordanu otkriveni ostaci hleba starog više od 14.000 godina

Vicevi o Staljinu i režimu zbog kojih su mnogi završili u zatvoru, zbog pošalica se plaćalo i glavom

Selo kao izašlo iz bajke ili „Ubistava u Midsameru“, kako vam više odgovara

Bizarnosti sovjetskog sistema: Staljin nikada nije bio šef države

Aljende je ostavio trag u politici Čilea, a njegovo samoubistvo i danas budi mnoge sumnje (FOTO)

Kako je po jednom narodnom predanju nastalo prezime Obilić?

Za ovog princa su govorili da je posećivao bordele, ali i da je bio serijski ubica Džek Trbosek

Da li je ova žena u češkim Sudetima srećna ili tužna dok roni suze i salutira Hitleru?

Kako je Rusija samo 35 godina posle Krimskog rata ušla u savez sa bivšim neprijateljima

Prvi parobrod koji je preplovio Atlantik: Zabranili mu kretanje da ne bi njime oslobodili Napoleona

91 godina od atentata u Beogradu koji je uništio jugoslovensku ideju i promenio Hrvatsku (VIDEO)

Princeza Margaret je važila za ikonu stila i buntovnu ženu, koja se odrekla prave ljubavi (FOTO)

Tri mlada srpska pilota bila su prve kamikaze, ovako su pohrlili svojim avionima u smrt

Na današnji dan obnarodovan je Milanski edikt: Posle 3 veka mučenja, hrišćani su mogli da ispovedaju svoju veru, bez straha od progona

Ana Frank bi danas napunila 90 godina: Njeni prijatelji prisećaju se dana kada su je poslednji put videli

Na današnji dan su dovedeni Karađorđevići na vlast: Koja je pozadina mučkog ubistva Obrenovića

Ukleta kuća u Hrvatskoj: Borivoj je zakoračio i našao kolevku i postavljen sto. Tad kreće jeza (FOTO)

Dan kad je pukla "Nevesinjska puška" i zadat ozbiljan udarac Osmanskom carstvu

Trideset Engleza spasilo Srbe od tifusa: Ovim lekarima, koji su se kockali sopstvenim životima, dugujemo naše (FOTO)

Najtužniji dan današnjeg Brankovog mosta na dosad neviđenoj slici: Njegovo rušenje od strane Jugoslovenske vojske je bilo dvostruko glupo

Katastrofa u Černobilju je pravi razlog raspada Sovjetskog Saveza: Gorbačov tvrdi da će pogledati seriju

Kraljevski Beograd imao najmoderniji evropski aerodrom: Komunisti nisu baš zatekli pustinju kao što su pričali

Dan D: Kako su saveznici uspeli da poraze Treći rajh i da li su iskrcavanjem na Normandiju iznenadili Hitlera

Srbija, zemlja u kojoj su rimski imperatori nicali kao pečurke posle kiše: Niko sem Italije ne može da se podiči ni približno tolikim brojem careva

„Ustaše i četnici, zajedno ste bežali“: Šta je naša štampa ’79. pisala o ekstremistima koji su iz Australije rušili SFRJ

Vojvoda Stevan Sinđelić jednim potezom na Čegru ušao u legendu, a njegov herojski čin i danas se prepričava

Kako su se Britanci u 19. veku obračunavali sa transvestitima u Indiji, ali nisu uspeli da ih istrebe

Najtužnija prva dama: Preživela je smrt dece, muževi su je varali, ali je jedan muškarac obožavao Džeki Kenedi

FOTO-UBOD: Odred JNA na Sinaju 1964. godine odaje počast zlosrećnim Hrvatima izbeglim pred Hitlerovom mašinerijom

"Prvi put kada sam se srela sa drugom Titom u Domu omladine, to je bilo nešto posebno" (FOTO) (VIDEO)

Manastir Krka, svetionik pravoslavlja u Dalmaciji: Podignut na mestu gde je apostol Pavle širio hrišćanstvo (FOTO)

/
<% galerijaAlt  %>

Najnovije vesti

Dozvoljavam da mi Telegraf.rs šalje obaveštenja o najnovijim vestima