0

Zašto je hoklica na sklapanje simbol škotskog otpora Englezima

Religija danas igra sve manju ulogu u javnom životu, pa čak i u privatnom svedena je na nivo folklora. A nekada su zbog izbora reči u molitveniku izbijali građanski ratovi, o čemu svedoči događaj iz Škotske koji se odigrao sredinom sedamnaestog veka

"Trostruki portret kralja Čarlsa I", Antonis van Dajk, 1635-1636. Foto: Wikimedia Commons/Google Cultural Institute

Još od prvih godina sedamnaestog veka, Škotska crkva, uspostavljena po episkopalnom principu, ležala je na istim osnovama kao i njena srodnica Anglikanska crkva, ali je bila mnogo više puritanska i po doktrini i po praksi.

Škotski kralj Džejms VI iz dinastije Stjuart postao je 1603. godine kralj Engleske kao Džejms I, čime su po prvi put ujedinjene krune dve zemlje, koje su tako stupile u personalnu uniju i ostale razdvojenih institucija ali s istim monarhom, koji je mahom sada prebivao u Londonu (Velika Britanija će nastati tek 1707. godine).

Njegov sin Čarls I došao je 1633. godine u edinburšku katedralu Svetog Džajlsa radi krunisanja za kralja Škotske, u društvu novog kanterberijskog arhiepiskopa Vilijama Loda; ovenčan je po punom anglikanskom obredu i narednih je godina pokušao da progura reformu Škotske crkve kako bi se ona što više usaglasila sa Anglikanskom. Imenovao je s tim ciljem komisiju koja je imala da sroči novu Knjigu opšteg bogosluženja (ili Opšti molitvenik), prigodnu za svoje škotske podanike, i dao ju je u štampu 1637. godine.

Neredi u škotskoj katedrali u Edinburgu zbog promene opšteg molitvenika jula 1637. godine. Žena po imenu Dženi Gedes prva je bacila hoklicu na sveštenika i pogodila ga u glavu. Foto: Wikimedia Commons/Scotland, A Concise History, Fitzroy Maclean, Thames and Hudson 1991

Ovo je izazvalo buru negodovanja među Škotima, koji su se suprotstavili svom sopstvenom ali poengleženom kralju. Prvo njeno korišćenje u katedrali Svetog Džajlsa 23. jula dovelo je do ustanka. Tom prilikom, kada je Džejms Hanej dekan Edinburga, počeo da čita delove iz novog Opšteg molitvenika, izvesna Dženi Gedes, pijačna prodavačica ili piljarka, gađala ga je svojom hoklicom u pogodila pravo u glavu.

Neki izvori pominju hoklicu na sklapanje, drugi pak da je u pitanju bio tronožac. Šta god, dok je hoklica letela ona je viknula nešto što se teško prevodi, ali što otprilike glasi: „Vrag ti dao grč u trbuhu, lažni lopove: smeš li misu kazivati u moje uho?“ (škot. De'il gie you colic, the wame o' ye, fause thief; daur ye say Mass in my lug?).

Ovo je izazvalo opštu pometnju i gomila je počela da viče i da sveštenstvo gađa Biblijama, hoklicama, štapovima i kamenjem. Jedan svedok događaja, Džon Prebl, novinar i pisac, kasnije je tvrdio da je pitanje „smeš li misu kazivati u moje uho?“ bilo zapravo upućeno čoveku koji je pokorno odgovarao na liturgiju, a da je Dženi Gedes bila jedna od nekoliko žena koje su bile plaćene da dođu ranije kako bi sačuvale mesto svojim pokroviteljima.

Suđenje engleskom kralju Čarlsu I 1649. godine u Londonu dovelo je do njegovog pogubljenja. Foto: Wikimedia Commons/"The Phelps Family of America and their English Ancestors" by Judge Oliver Seymour Phelps and Andrew T. Servin

U svakom slučaju, snage reda su izbacile bundžije, ali su ovi nastavili da udaraju po vratima hrama i da kamenjem gađaju prozore. No tu nije bio kraj: iza ovoga su usledili nemiri na ulicama, koji su se proširili i u druge gradove. Bilo je neophodno stupiti u pregovore sa pobunjenim delovima stanovništva, ali je Čarls na sebi svojsten način odbio svaku mogućnost da razgovara sa protivnicima.

To je izazvalo nove nemire i Škoti su februara 1638. godine potpisali Nacionalni kovenant, odnosno sporazum, čime su odbili mogućnost prihvatanja novog Opšteg molitvenika dok ne prođe raspravu u škotskom parlamentu i opštoj skupštini Crkve. Novembra meseca su iz iste izbacili sve episkope i arhiepiskope, i potom je nanovo utemeljili na osnovama koje su bile čisto prezviterske. Čarls je reagovao tako, što je pokrenuo Episkopske ratove, kojima su počeli Ratovi tri kraljevstva (Čarls je bio monarh Škotske i Engleske, i u vrlini te činjenice Irske).

Episkopske ratove Čarls je izgubio nedugo potom, a 1649. izgubio je i sopstvenu glavu, kada mu je ona doslovno, na vrhuncu Engleskog građanskog rata koji je počeo sedam godina ranije, odsečena nakon suđenja za izdaju. Što se tiče Dženi Gedes, ima ih koji misle da ona nije ni postojala, ali uprkos toj skepsi malobrojnih istoričara ona živi u edinburškoj tradiciji, kao i njena hoklica, koja je postala svojevrsni simbol otpora Englezima, iako je zapravo bila uperena protiv njihovog poengleženog kralja.

(P. L.)

Tagovi: Anglikanska crkva, Britanska istorija, Čarls I, Edinburg, Engleska, Engleska istorija, Engleski građanski rat, Istorija, Škotska, Škotska crkva, Škotska istorija, Velika Britanija, Zabavnik

Pogledajte sve vesti u poslednja 24 sata

Iz kog razloga milioni katolika već hiljadu godina odlaze na hodočašće u Santijago de Kompostelu

Ko je bio Smail-aga Ćemalović, čovek spaljen u Jasenovcu: „Bosna i Hercegovina će ostati deo Srbije dokle ima i jednog ne samo Šumadinca nego uopšte Srbina u ovoj državi“

Istorijska čitanka: Ruski car radio kao tesar na holandskom brodogradilištu pa po povratku u Rusiju uveo porez na bradu

Zašto su nekada vojskama prosti balvani služili kao topovi

Nemački kolor-snimci osvajanja Francuske: Ovo su bili dani kada su delovali nepobedivo. Godinu dana kasnije su krenuli na Ruse...

Jedina zemlja u kojoj možete biti na četiri mesta u isto vreme: 11 neobičnih činjenica iz američke geografije

Šofer novosadskog trgovca 1930. pregazio babu, policija utvrdila da je baba kriva i - nikom ništa

Japanski listovi su od 1941. do 1945. godine svakog osmog dana u mesecu na naslovnim stranama štampali objavu rata Americi. Zašto?

FOTO-UBOD: Čudesni pogled na Hor Virap, jermenski manastir na najspektakularnijem mestu na svetu

Prizor koji potpuno zbunjuje posmatrača: Gde prestaje „realnost“ a počinje umetnost?

Kako erupcija vulkana izgleda Rusima i Amerima koji nas posmatraju iz Međunarodne svemirske stanice u Zemljinoj orbiti

Istorijska čitanka: Zašto pet uzastopnih rimskih papa nije kročilo van zidina Vatikana od 1870. pa do 1929. godine

Ovo nisu pikseli nego satelitski snimak, ali nema šanse da pogodite čega. Nisu vanzemaljci!

Pravi samuraj uslikan u poslednjem trenutku, baš pre nego što će njegov stalež biti skroz uništen

Velike misterije univerzuma: Na šta vam ovo liči, na glavu konja ili kobre? Naučnici se slažu, ali mi nismo baš sigurni

11 veličanstvenih razloga zbog kojih bi trebalo da padnete na kolena pred Prirodom

Velški beskućnik koji je nasamario Hitlera, celu Vrhovnu komandu Vermahta i lukavog Kanarisa, a Benita Musolinija srušio sa vlasti

Kako je „moćni i plemeniti narod Velike Britanije“ pomogao Srbima u Prvom svetskom ratu: Tada smo bili zahvalni, danas sve relativizujemo i nipodaštavamo

Jezero lave izgleda kao otvorena rana u zemlji koja neprestano ključa i preti

Dala je svoj život negujući Srbe: Medicinska sestra iz Škotske je preživela povlačenje preko Albanije, pa umrla u Predejanu (FOTO)

Ako su Nemci Beograd sravnili sa zemljom, kojom rečju onda opisati ono što su uradili nesrećnom Roterdamu?

Ruska pomoć Srbiji tokom Velikog rata: Šta je o tome pričao general Viktor Artamonov, tada vojni izaslanik u našoj zemlji

Najlepše selo u Engleskoj, krasi svaki britanski pasoš, a najpoznatije po tome što iz njega ne potiče niko poznat

Ova slika je u kategoriji najtužnije na svetu, iako na prvi pogled nije očigledno zbog čega

Srbin među prvim žrtvama borbe protiv fašizma: Fudbalski reprezentativac, pilot i pravnik, kod nas zaboravljen a slavljen širom sveta (FOTOGRAFIJE)

Nekada su Danska, Švedska i Norveška bile u uniji. Ako bi Sever ponovo stao pod jedan barjak, koliko bi im moćna bila zajednička država?

Staljin nudio savezništvo Engleskoj i Francuskoj osam dana pre pakta sa Hitlerom, ovi se nećkali a sudbina sveta bila zapečaćena

Fantastičan tajmleps razvitka Dubaija: Kako je malena arapska varoš iz 1960. godine postala današnja svetska metropola (VIDEO)

Najbrutalnija politička karikatura u istoriji našeg novinarstva nastala pre 90 godina (FOTO)

On je danski Renato, iz nabujale vode spasao je više od 200 ljudi: Ni oluja nije mogla da ga spreči (FOTO)

Ko je Avdo Karabegović čiju šabačku ulicu žele da preimenuju u Šabana Šaulića: Bio je pesnik, učitelj i jedan od najznamenitijih Srba muslimana svog doba

Da li je ova najskromnija srpska vladarska zadužbina — najhrišćanskija i najlepša? (FOTO)

Najveća Hitlerova glupost nije bila napad na Sovjetski Savez već ono što je uradio šest meseci kasnije

Kako se Britaniji ovih dana kao bumerang vraća 15 miliona indijskih mrtvih i raseljenih od pre sedam decenija

Velika tragedija ruske crkve: Kako je mitropolit, optužen da je agent KGB, pao mrtav tokom prijema kod pape u Vatikanu

Sve bolesti nacističke Nemačke sabrane na jednoj jedinoj karti od koje se ledi krv u žilama

Kako su se projugoslovenski Hrvati usred Rusije 1917. pretvarali da su Srbi jer „o Hrvatima nije nitko imao ni pojma“

Užasi robovlasništva: Slika zbog koje čovek mora da bude nečovek pa da istakne zastavu Konfederacije

FOTO-UBOD: Šta vidite na ovoj slici? Ili, šta mislite da vidite na ovoj slici?

Postoji jeziva simbolika u tome što se statua majke sa mrtvim sinom nalazi tačno ispod okulusa na vrhu kupole

Pokolj jugoslovenskih partizana u Norveškoj: Dobro skrivana javna tajna najbogatije zemlje u Evropi

Šta muslimanski grobovi stari 1.300 godina traže usred Francuske

/
<% galerijaAlt  %>

Najnovije vesti

Dozvoljavam da mi Telegraf.rs šalje obaveštenja o najnovijim vestima