Svalbard u fokusu velesila: Ovde je obavezno nošenje oružja, nema klasičnih sahrana, a sve je okovano snegom

Decenijama je Svalbard, arhipelag u Arktičkom okeanu, bio poznat uglavnom naučnicima. Zatim su ga otkrili avanturistički nastrojeni turisti, a danas je postao mesto sukoba interesa velikih sila (slično kao Grenland).

Svalbard pripada Norveškoj koja insistira na njegovoj zaštiti. Geografska lokacija, relativna blizina Severnog pola i sporazum iz 1920. godine dali su arhipelagu poseban status.

Preporučujemo

Prekriven glečerima i snegom

Arhipelag se sastoji od više ostrva, a jedino trajno naseljeno ostrvo je Špicbergen.

Oko 60 odsto Svalbarda je prekriveno glečerima i snegom, ali Severnoatlantska struja ublažava arktičku klimu i čini da okolne vode budu plovne veći deo godine.

Pošto se arhipelag nalazi severno od Arktičkog kruga, u naselju Longjerbijenu na ostrvu Špicbergen od 20. aprila do 23. avgusta traje polarni dan, dok je od 26. oktobra do 15. februara u toku polarna noć.

Svalbard je 1925. godine zvanično priključen Norveškoj kao svojevrsna “neutralna zona” u kojoj je zabranjeno podizanje vojnih baza. Međutim, tokom Drugog svetskog rata bio je poprište niza pomorskih vojnih operacija i sukoba između savezničkih snaga i nacističke Nemačke.

Arhipelag omogućava nadzor nad ključnim pomorskim rutama između Barencovog mora i Severnog Atlantika, a ujedno predstavlja jedno od najboljih mesta na Zemlji za preuzimanje satelitskih podataka, prenosi Jutarnji list.

Drumske veze ne postoje

Svalbard je i važna “prirodna klimatološka laboratorija“. Studije pokazuju da se zagreva šest puta brže od globalnog proseka, a neki istraživači predviđaju da će do 2100. godine njegovi glečeri gubiti led dvostruko brže nego danas.

Na ostrvu Špicbergen, čija je površina oko 37.673 kvadratna kilometra, živi oko 2.900 stanovnika. Pošto za život na Svalbardu nije potrebna viza, niti radna dozvola (dokle god osoba može sama sebe da izdržava), Špicbergen je postao dom ljudima iz celog sveta - trećina stanovnika su imigranti iz 50 zemalja.

Zajednice na Svalbardu nemaju drumske veze - ljudi se kreću brodom, avionom/helikopterom ili motornim sankama. Svako ko napušta naselje mora nositi pušku. Nošenje vatrenog oružja izvan naseljenih područja zakonom je propisano zbog mogućeg susreta s polarnim medvedom.

Zbog permafrosta (trajnog smrznutog tla), koji sprečava razgradnju tela, na Svalbardu ne postoji opcija za klasičnu sahranu, o čemu više možete OVDE saznati.

Dom brojnih istraživačkih baza

Iako Svalbard pripada Norveškoj, dva mesta na ostrvu Špicbergen uglavnom su naseljena Rusima, a do rata u Ukrajini tamo su živeli i Ukrajinci. Oko 450 ljudi živi u modernoj ruskoj rudarskoj zajednici Barencburg, dok manje od deset osoba živi u sovjetskom selu Piramidenu, koje je dobilo ime po veličanstvenoj obližnjoj planini prepoznatljivog piramidalnog oblika.

Ostrvo Špicbergen je dom brojnih istraživačkih baza raznih zemalja. Većina naučnika je koncentrisana oko Ni-Olesuna, koji je morskim putem udaljen oko 100 kilometara od Longjerbijena.

Ni-Olesun je najsevernije funkcionalno civilno naselje na svetu i može se pohvaliti aerodromom i lukom.

Od 2021. godine, 18 institucija iz 11 zemalja ima manje-više stalno prisustvo u ovom naselju - pet deluje tokom cele godine, dok su ostale prisutne uglavnom tokom prolećno-letnje-jesenje sezone. Pored Norveške, tamo se nalaze baze Velike Britanije, Francuske, Holandije, Italije, Nemačke, Južne Koreje i Japana, a od 2004. godine deluje i “Žuta reka”, kineska istraživačka stanica čiji je fokus na glaciologiji, kopnenoj i morskoj ekologiji, svemirskoj fizici i atmosferskim istraživanjima.

Idealni uslovi za "Trezor sudnjeg dana"

Simbol arhipelaga je polarni medved. Procenjuje se da na Svalbardu živi oko 3.000 opasnih predatora, otprilike koliko i ljudi. Na ostrvima postoji i veliki broj ptica, poput morskog papagaja i arktičke čigre.

Permafrost i celogodišnje niske temperature pokazali su se idealnim za “Trezor sudnjeg dana” (Global Seed Vault), jedinstveni objekat sa složenim sigurnosnim sistemom, gde se čuvaju semene kulture iz svih delova sveta.

Dakle, možete ga posmatrati kao modernu verziju Nojeve barke.

Od 2008. godine, kada je otvoren, u trezor je pohranjeno više od 1,3 miliona uzoraka semena, koji predstavljaju 13.000 godina poljoprivredne istorije.

I Srbija je deponovala 96 ovdašnjih najznačajnijih sorti pšenice, ječma, ovasa i raži, koje je odabrao Institut za ratarstvo i povrtarstvo iz Novog Sada, a više detalja možete OVDE saznati.

(Telegraf.rs)