Naučnike zbunio neobičan novčić, star 1.200 godina, koji dovodi Vikinge u vezu sa Svetim Jovanom Krstiteljem

Neočekivano arheološko otkriće u Velikoj Britaniji uzdrmalo je dosadašnja saznanja o širenju hrišćanstva u Evropi i otvorilo novo poglavlje u proučavanju istorije Vikinga.

Naizgled beznačajan nalaz - zlatni novčić pretvoren u privezak - mogao bi da promeni način na koji razumemo susret paganskih nordijskih ratnika i ranog hrišćanstva, pre više od 1.200 godina.

Preporučujemo

Slučajno otkriće u Norfolku

Sve je počelo kada je jedan “lovac na blago” u današnjoj engleskoj grofoviji Norfolk, koristeći detektor za metal, naišao na neobičan predmet u zemlji.

Reč je o malom, oštećenom zlatnom novčiću koji je u nekom trenutku prepravljen u privezak, što sugeriše da nije služio samo kao sredstvo plaćanja, već i kao lični ili simbolični predmet.

Nakon detaljne analize, stručnjaci su utvrdili da novčić potiče iz kasnog 9. veka. To je vreme kada su Vikinzi osvojili Kraljevinu Istočna Anglija na istoku današnje Engleske i učvršćivali svoju vlast nad tim područjem.

Foto: Shutterstock/Alexander Ishchenko

Lik svetitelja zbunio stručnjake

Ono što je posebno zapanjilo istraživače, jeste ikonografija novčića. Na jednoj strani nalazi se lice bradatog muškarca uz latinski natpis “IOAN”, što predstavlja skraćenicu za ime Jovan. Na drugoj strani uočljiv je delimičan latinski natpis koji su stručnjaci preveli kao “Krstitelj i Jevanđelista”.

Ovakav motiv je neobičan, jer novac iz 9. veka u zapadnoj Evropi gotovo bez izuzetka prikazuje likove kraljeva i careva, dok su religijske figure bile izuzetno retke, gotovo nepostojeće.

Upravo zbog toga, mnogi veruju da je ovo prvi pronađeni novčić ili komad nakita iz tog perioda u zapadnoj Evropi na kojem je prikazan Sveti Jovan Krstitelj.

Izazov za istoričare

Preovlađujuće mišljenje među istoričarima glasi da su Vikinzi u 9. veku bili gotovo isključivo pagani, odani nordijskim bogovima, poput Odina i Tora.

Prema toj teoriji, masovnije prihvatanje hrišćanstva započelo je tek u 10. veku, pošto su se mnogi od njih trajno naselili, stupili u brak sa lokalnim stanovništvom i postepeno usvajali novu veru.

Međutim, neobični novčić sugeriše mogućnost da su pojedini Vikinzi prihvatili hrišćanstvo znatno ranije nego što se do sada verovalo, prenosi Daily Mail.

Istoričar dr Sajmon Kaupland ukazao je na dodatnu misteriju: “Ovakve imitacije zlatnog rimskog solidusa obično su izrađivali Skandinavci, koji u tom trenutku nisu bili hrišćani. Pa, zašto bi onda prikazivali Jovana Krstitelja“.

On dodaje da je pojava lika Jovana Krstitelja na novčiću iz tog perioda “toliko neobična i izuzetna da ne poznaje nijedan sličan primer iz karolinškog doba”, naglašavajući da je nalaz “bizaran i bez presedana”.

Foto: Peter Horree / Alamy / Profimedia

Između vere, trgovine i radoznalosti

Ipak, uprkos uzbudljivim implikacijama, stručnjaci su oprezni. Nađeni privezak ne predstavlja “konačan dokaz” da su Vikinzi masovno ili čak delimično prešli iz paganstva u hrišćanstvo u kasnom 9. veku.

Poznato je da su Vikinzi bili ne samo osvajači, već i trgovci koji su održavali kontakte s brojnim evropskim zajednicama.

Tako ovaj predmet može predstavljati rezultat kulturne razmene, trgovine, pljačke ili čak lične fascinacije nepoznatom religijom, a ne nužno dokaz duboke verske promene.

Takođe, nije sasvim izvesno ni da je predmet bio u posedu Vikinga, već je mogao pripadati lokalnom hrišćanskom stanovništvu ili poticati iz šire cirkulacije predmeta u tom periodu.

Vikinški pohod... Foto: akg / North Wind Picture Archives / akg-images / Profimedia

Otkriće koje menja istoriju

Ovaj nalaz ne predstavlja usamljen slučaj - u kojem arheologija pomera granice poznate istorije hrišćanstva. Istraživači su 2024. godine pronašli srebrni amulet, star oko 1.800 godina, u rimskoj grobnici u blizini Frankfurta.

Amulet, datiran između 230. i 270. godine nove ere, sadržao je natpis na latinskom od 18 redova u kojem se Isus više puta pominje kao “sin Božji”, uz direktan citat iz Biblije.

Pomenuti predmet predstavlja najstariji poznati hrišćanski artefakt pronađen severno od Alpa, pomerajući potvrđenu istoriju hrišćanstva u tom delu Evrope za čak 50 do 100 godina unazad.

Pitanja bez odgovora

Zlatni privezak iz Norfolka ostaje enigma koja izaziva više pitanja nego što daje odgovora.

Da li su Vikinzi počeli da prihvataju hrišćanstvo znatno ranije nego što se mislilo? Ili je reč o izolovanom primeru kulturnog dodira dve civilizacije?

Kako god bilo, jedno je sigurno - mali komad zlata iz Engleske uspeo je da uzdrma vekovima stare pretpostavke i podseti da istorija još krije brojne tajne koje čekaju da budu otkrivene.

(Telegraf.rs)