Istražili nemačku podmornicu potopljenu pre 100 godina: Otkrili da njen tovar i dalje TRUJE MORE

Nemačka podmornica iz Prvog svetskog rata, poznata kao SM UC-30, vraćala se u aprilu 1917. godine u matičnu luku kada je naišla na britansku minu i potonula.

Život je izgubilo 27 članova posade, a na morskom dnu ostao je i njen opasan teret - 18 mina i šest torpeda.

Preporučujemo

"Imali smo veliku pomoć mornarice"

Decenijama niko nije znao gde se podmornica nalazi, a onda je 2016. godine danski ronilac Gert Norman Andersen ponovo pronašao olupinu na dnu Severnog mora, zajedno s njenim teretom.

Civilno ronjenje na toj lokaciji bilo je zabranjeno zbog rizika, ali naučnicu Katrine Jul Andresen sa Univerziteta u Orhusu to nije odvratilo od istraživanja. Želela je da utvrdi da li eksplozivni materijal “curi” iz olupine i kakav bi uticaj mogao da ima na morski svet.

U okviru šireg projekta lociranja i proučavanja opasnih olupina u Severnom moru, Andresenova i njeni saradnici su sarađivali s Kraljevskom danskom mornaricom, kako bi istražili mesto na kojem leži SM UC-30.

“Imali smo veliku pomoć mornarice. Pošto su dobili uputstva, zaronili su i prikupili uzorke sedimenta, vode i živih organizama sa različitih delova olupine, kao i sa morskog dna”, objasnila je naučnica.

Vojni ronioci napravili su fotografije i video-snimke, što je istraživačima omogućilo da procene stanje olupine i utvrde koliko su mine izložene spoljašnjoj sredini. Rezultati su pokazali da problem nije samo “potencijalan”.

“Pronašli smo tragove TNT-a u živim organizmima i na morskom dnu“, rekla je Andresenova.

Zagađenje se, dakle, zaista događa. Međutim, ključno pitanje bilo je koliko je ono značajno i koliko daleko od olupine njegovi efekti mogu da se prošire na morski ekosistem.

Neobičan eksperiment sa dagnjama

Andresenova smatra da je izvor zagađenja za sada relativno lokalizovan, ali upozorava da bi problem mogao da se pogorša kako se olupina bude dalje raspadala, a sve veća količina eksplozivnog materijala iz mina dolazila u kontakt s morskom vodom.

“Mnoga od ovih hemijskih jedinjenja su toksična i predstavljaju pretnju morskoj sredini i organizmima koji u njoj žive“, navodi naučnica.

Da bi utvrdili kakve posledice takvo zagađenje može da ima na morske organizme, istraživači su sproveli terenski eksperiment. Postavili su plave dagnje (Mytilus edulis) na tri olupine u Severnom moru, među kojima je bila i podmornica SM UC-30, i ostavili ih tamo 11 nedelja.

Pošto su dagnje na početku eksperimenta poticale iz približno istih uslova uzgoja, razlike koje su se pojavile do njegovog završetka mogle su poslužiti kao pokazatelj “uticaja sredine” u kojoj su bile izložene olupinama s eksplozivnim materijalom.

Naravno, između različitih lokacija na kojima se nalaze olupine postoji niz drugih faktora koji mogu da utiču na rast i zdravlje morskih organizama. Ipak, koncentracije TNT-a i njegovih jedinjenja, 4-ADNT i 2-ADNT, pružile su istraživačima prilično jasnu sliku o tome koje olupine predstavljaju veći rizik po životnu sredinu.

Pomenuta dva jedinjenja nastaju kada TNT razgrađuju bakterije ili kada se podvrgne hemijskim reakcijama u morskoj vodi, prenosi Science Alert.

Kod ostataka SM UC-30 pronađen je posebno važan detalj. Iako je bilo poznato da sve tri olupine nose municiju, mine u nemačkoj podmornici bile su jedine u direktnom kontaktu sa morskom vodom. Zbog toga su bile izložene intenzivnoj koroziji.

U digestivnim žlezdama dagnji naučnici su pronašli različite nivoe nakupljanja TNT-a i njegovih jedinjenja, što je ukazivalo na negativne efekte povezane sa olupinama koje sadrže municiju.

Printskrin: Youtube/JD-Contractor A/S

"Mogu se uočiti značajne razlike"

Najveće koncentracije ovih supstanci zabeležene su upravo kod dagnji koje su bile postavljene u blizini SM UC-30. Kod njih su istovremeno registrovani i najizraženiji pokazatelji oksidativnog stresa i poremećaja metabolizma.

“Mogu se uočiti značajne razlike u aktivnosti enzima uključenih u procese detoksikacije“, naveli su autori istraživanja.

Drugim rečima, analiza organizama koji žive u neposrednoj blizini olupine podmornice pokazala je da hemikalije koje potiču iz stare municije nisu samo prisutne u okolini, već da su povezane i sa fiziološkim promenama kod morskih organizama.

SM UC-30 nije usamljen slučaj. Hiljade olupina iz ratova širom sveta i dalje leže na morskom dnu, a mnoge od njih još sadrže municiju.

Decenije provedene u slanoj vodi ostavljaju trag. Metalni omotači koji štite eksploziv vremenom korodiraju, čime se povećava mogućnost da njihov sadržaj dospe u okolnu sredinu.

Razmere problema posebno su velike u vodama severne Evrope. Stručnjaci procenjuju da se u nemačkim vodama Severnog i Baltičkog mora nalazi oko 1,6 miliona tona konvencionalne municije - odnosno klasičnih eksplozivnih sredstava, za razliku od nuklearnog ili hemijskog oružja.

Veći deo potiče iz Prvog i Drugog svetskog rata, a značajna količina municije namerno je odlagana u more nakon završetka ratova.

Uklanjanje takvog nasleđa nije jednostavno. Detoniranje municije može da proširi zagađenje i dodatno pogorša problem, dok je izvlačenje eksplozivnih sredstava opasno i veoma skupo.

Istraživanje je objavljeno u časopisu Marine Pollution Bulletin.

(Telegraf.rs)