0

Nije imao nikakve šanse da uđe u istoriju, ali to se ipak desilo: Prvi "crni" pilot u istoriji ratnog vazduhoplovstva bio je ovaj Osmanlija (FOTO)

Ahmet Ali Čelikten jedan je od brojnih Afroturaka, ljudi afričkog porekla koji su, mahom kao robovi, stizali na tlo Otomanske imperije. Njegova baka po majci bila je robinja iz Nigerije, dok se za očevu porodicu ne može pouzdano reći pod kojim je okolnostima stigla u Izmir. Položaj mu je bio takav, da nije imao nikakvu šansu da uđe u istoriju. A ipak, upravo je to uradio

Kizlar-aga je bilo zvanje glavnog evnuha sultanovog harema u Carigradu. Tokom skoro celog postojanja te institucije, položaj su držali crni evnusi zbog čega je nameštenik nazivan i Glavni crni evnuh. Dešavalo se, da bude jedan od najbogatijih ljudi u carstvu. Na slici s početka XX veka je kizlar-aga Abdula Hamida II. Foto: Wikimedia Commons/mideastimage.com

Kada su Osmanlije uspostavile svoju imperiju na prostoru Male Azije, Balkana, Bliskog istoka i Severne Afrike, od Arabljana su preuzeli dugu tradiciju afričkog ropstva. Negde od XVI stoleća pa nadalje, crnci iz Nigera, Libije, Kenije i Sudana, pa čak i samog Arabljanskog poluostrva gde su već bili u ropstvu, počeli su da pristižu i da se prodaju duž čitavog carstva.

Mnogi su bili i slobodni, a bilo je i dosta oslobođenika. Jednog od njih, Ivo Andrić pominje u romanu „Na Drini ćuprija“ kao pomoćnika majstor-Antonija čiji je donji deo trupa ostao zauvek zazidan u „kapiju“ Mehmed-pašinog mosta u Višegradu, nakon što se na njega sručio teški blok pri gradnji (pa višegradska deca gledaju u mračni otvor ispod „kapije“, u nadi da će videti „crnog Arapina“).

Zatim se zna i to, da je 24.000 afričkih vojnika, koji možda nisu morali nužno biti crnci, vojevalo u redovima osmanlijske vojske tokom Austrijsko-turskog rata 1716-1718. godine, koji je okončan Požarevačkim mirom, kojim je uspostavljena habzburška Kraljevina Srbija, koja će opstati naredne dve decenije.

Kizlar-aga je bilo zvanje glavnog evnuha sultanovog harema u Carigradu. Tokom skoro celog postojanja te institucije, položaj su držali crni evnusi zbog čega je nameštenik nazivan i Glavni crni evnuh. Dešavalo se, da bude jedan od najbogatijih ljudi u carstvu. Na slici nastaloj između 1763-1779. godine je kizlar-aga ili Mustafe III ili Abdula Hamida I. Foto: Wikimedia Commons/Google Cultural Institute

Kizlar-aga, što znači „Aga ropkinja“, zvanično Darusade-aga, što znači „Aga Kuće Blaženstva“, bilo je zvanje glavnog evnuha sultanovog harema u Carigradu (ti uškopljenici su bili zaduženi da čuvaju žene i upravljaju haremom). Gotovo od samog početka pa do kraja postojanja te institucije, položaj su držali crni evnusi zbog čega je nameštenik nazivan i Glavni crni evnuh. Dešavalo se, da bude jedan od najuticajnijih i najbogatijih ljudi u carstvu, pre svega u vrlini toga, što je bio zadužen za upravljanje vakufima Meke i Medine, ali i stoga što je imao neposredni pristup sultanovom uhu.

U stvari, sa praksom porobljavanja crnog stanovništva subsaharske Afrike u Osmanlijskom castvu nastavilo se do duboko u XIX vek. Mnogo ih je živelo na Kritu, gde po svemu sudeći nisu ni znali turski nego samo grčki, a naselili su se u Anadoliju nakon razmene stanovništva između Grčke i Turske 1923. godine. Oni, kao i crnci koji su na tom prostoru živeli od ranije, i dan-danas čine značajan deo populacije u turskoj Egejskoj regiji, pa čak i u nekim selima u provincijama Adana i Antalija.

Uglavnom, 1883. godine na maloazijskoj obali Egejskoga mora, u gradu Izmiru, rodio se Izmirli Alioglu Ahmed, kasnije preimenovan u Ahmet Ali Čelikten, koji je za života bio poznat među Turcima i kao Arap Ahmet Ali te Izmirli Ahmet Ali. I otac i majka bili su mu afričkog porekla. Otac, Ali-beg, bio je već praktično starosedelac, dok je baka njegove majke Zenčije Emine Hanim u Otomansku imperiju kao rob stigla iz Nigerije.

Ahmet Ali Čelikten, osmanlijski avijatičar, prvi crni ratni pilot u istoriji vazduhoplovstva. Slika je iz perioda Prvog svetskog rata. Foto: Wikimedia Commons/ntvmsnbc.com

Ahmet Ali je želeo da bude mornar kada je bio u mladosti, pa je 1904. stupio u Mornaričku tehničku školu iz koje je četiri godine docnije izašao kao prvi poručnik (tur. Mülâzım-ı evvel). Tri dana pre Sarajevskog atentata, u San-Stefanu (danas Ešilkej), nedaleko od Istanbula, utemeljena je Mornarička letačka škola, kojoj je Ahmet Ali pristupio. Tako je ušao u stroj Osmanlijskog ratnog vazduhoplovstva, a svoju karijeru pod oblacima počeo je novembra 1916. godine.

Tokom Prvog svetskog rata se oženio Hatičom Hanim, izbeglicom iz Preveze. Decembra 1917. godine kao kapetan poslat je u Berlin na usavršavanje.

Međutim, pošto se kraj Velikog rata poklopio sa izbijanjem Turskog rata za nezavisnost, kada su sekularni Turci pod vođstvom Kemal-paše Ataturka sprečili parčanje ostataka svoje zemlje i izvršili republikansku revoluciju, Ahmet Ali Čelikten stavio se 1920. godine u službu tzv. Vlade Velike narodne skupštine sa bazom u Ankari. Veteran revolucije, ostao je u vojnoj službi sve do penzionisanja 1949. godine.

Osmanlijski piloti 1915. godine. Ahmet Ali Čelikten, prvi crni pilot u istoriji, stoji ispred propelera. Foto: Wikimedia Commons/hho.edu.tr

Premda se za prvog ratnog pilota obično navodi Afroamerikanac Judžin Džejms Bulard, kojeg su Francuzi za čije je ratno vazduhoplovstvo tokom Velikog rata leteo prekrstili u Ežen Žak Bular — on je svoju obuku počeo 2. oktobra 1916. godine, a dozvolu za letenje dobio tek 5. maja 1917.

Drugi kredibilan kandidat za prvoga crnoga pilota, jeste Vilijam Robinson Klark, rodom Jamajčanin, koji je decembra 1916. počeo svoju obuku pri britanskom Kraljevskom letačkom korpusu (koji će se tek 1. aprila 1918. ujediniti sa Kraljevskom mornaričkom vazduhoplovnom službom i obrazovati Kraljevstvo ratno vazduhoplovstvo).

Međutim, on je svoju pilotsku značku dobio tek 26. aprila 1917. godine (prvi službeni let imao je već narednog dana iznad belgijskog sela Abele). Prema tome, otomanski pilot Ahmet Ali Čelikten prvi je crni pilot u istoriji ratnog vazduhoplovstva. Preminuo je 1969. godine.

VIDEO: Vek od povratka srpske vojske kući, ovako je izgledalo probijanje Solunskog fronta

(O. Š.)

Tagovi: Avijacija, Istorija, Osmanlije, Osmanlijsko carstvo, Otomanska imperija, Otomansko carstvo, Pilot, Piloti, Prvi svetski rat, Ratno vazduhoplovstvo, Turci, Turska, vazduhoplovci, Vazduhoplovstvo, Veliki rat, Zabavnik

Pogledajte sve vesti u poslednja 24 sata

Nemački kolor-snimci osvajanja Francuske: Ovo su bili dani kada su delovali nepobedivo. Godinu dana kasnije su krenuli na Ruse...

Jedina zemlja u kojoj možete biti na četiri mesta u isto vreme: 11 neobičnih činjenica iz američke geografije

Šofer novosadskog trgovca 1930. pregazio babu, policija utvrdila da je baba kriva i - nikom ništa

Japanski listovi su od 1941. do 1945. godine svakog osmog dana u mesecu na naslovnim stranama štampali objavu rata Americi. Zašto?

FOTO-UBOD: Čudesni pogled na Hor Virap, jermenski manastir na najspektakularnijem mestu na svetu

Prizor koji potpuno zbunjuje posmatrača: Gde prestaje „realnost“ a počinje umetnost?

Kako erupcija vulkana izgleda Rusima i Amerima koji nas posmatraju iz Međunarodne svemirske stanice u Zemljinoj orbiti

Istorijska čitanka: Zašto pet uzastopnih rimskih papa nije kročilo van zidina Vatikana od 1870. pa do 1929. godine

Ovo nisu pikseli nego satelitski snimak, ali nema šanse da pogodite čega. Nisu vanzemaljci!

Pravi samuraj uslikan u poslednjem trenutku, baš pre nego što će njegov stalež biti skroz uništen

Velike misterije univerzuma: Na šta vam ovo liči, na glavu konja ili kobre? Naučnici se slažu, ali mi nismo baš sigurni

11 veličanstvenih razloga zbog kojih bi trebalo da padnete na kolena pred Prirodom

Velški beskućnik koji je nasamario Hitlera, celu Vrhovnu komandu Vermahta i lukavog Kanarisa, a Benita Musolinija srušio sa vlasti

Kako je „moćni i plemeniti narod Velike Britanije“ pomogao Srbima u Prvom svetskom ratu: Tada smo bili zahvalni, danas sve relativizujemo i nipodaštavamo

Jezero lave izgleda kao otvorena rana u zemlji koja neprestano ključa i preti

Dala je svoj život negujući Srbe: Medicinska sestra iz Škotske je preživela povlačenje preko Albanije, pa umrla u Predejanu (FOTO)

Ako su Nemci Beograd sravnili sa zemljom, kojom rečju onda opisati ono što su uradili nesrećnom Roterdamu?

Ruska pomoć Srbiji tokom Velikog rata: Šta je o tome pričao general Viktor Artamonov, tada vojni izaslanik u našoj zemlji

Najlepše selo u Engleskoj, krasi svaki britanski pasoš, a najpoznatije po tome što iz njega ne potiče niko poznat

Ova slika je u kategoriji najtužnije na svetu, iako na prvi pogled nije očigledno zbog čega

Srbin među prvim žrtvama borbe protiv fašizma: Fudbalski reprezentativac, pilot i pravnik, kod nas zaboravljen a slavljen širom sveta (FOTOGRAFIJE)

Nekada su Danska, Švedska i Norveška bile u uniji. Ako bi Sever ponovo stao pod jedan barjak, koliko bi im moćna bila zajednička država?

Staljin nudio savezništvo Engleskoj i Francuskoj osam dana pre pakta sa Hitlerom, ovi se nećkali a sudbina sveta bila zapečaćena

Fantastičan tajmleps razvitka Dubaija: Kako je malena arapska varoš iz 1960. godine postala današnja svetska metropola (VIDEO)

Najbrutalnija politička karikatura u istoriji našeg novinarstva nastala pre 90 godina (FOTO)

On je danski Renato, iz nabujale vode spasao je više od 200 ljudi: Ni oluja nije mogla da ga spreči (FOTO)

Ko je Avdo Karabegović čiju šabačku ulicu žele da preimenuju u Šabana Šaulića: Bio je pesnik, učitelj i jedan od najznamenitijih Srba muslimana svog doba

Da li je ova najskromnija srpska vladarska zadužbina — najhrišćanskija i najlepša? (FOTO)

Najveća Hitlerova glupost nije bila napad na Sovjetski Savez već ono što je uradio šest meseci kasnije

Kako se Britaniji ovih dana kao bumerang vraća 15 miliona indijskih mrtvih i raseljenih od pre sedam decenija

Velika tragedija ruske crkve: Kako je mitropolit, optužen da je agent KGB, pao mrtav tokom prijema kod pape u Vatikanu

Sve bolesti nacističke Nemačke sabrane na jednoj jedinoj karti od koje se ledi krv u žilama

Kako su se projugoslovenski Hrvati usred Rusije 1917. pretvarali da su Srbi jer „o Hrvatima nije nitko imao ni pojma“

Užasi robovlasništva: Slika zbog koje čovek mora da bude nečovek pa da istakne zastavu Konfederacije

FOTO-UBOD: Šta vidite na ovoj slici? Ili, šta mislite da vidite na ovoj slici?

Postoji jeziva simbolika u tome što se statua majke sa mrtvim sinom nalazi tačno ispod okulusa na vrhu kupole

Pokolj jugoslovenskih partizana u Norveškoj: Dobro skrivana javna tajna najbogatije zemlje u Evropi

Šta muslimanski grobovi stari 1.300 godina traže usred Francuske

Kako danas izgleda Olimpijsko selo u Berlinu: Srušeni Hitlerov san o hiljadugodišnjem rajhu u sedam slika

Samo za ljubitelje istorije i strategije: Strašan kartografski prikaz Operacije „Barbarosa“, od prvog dana do sloma u predgrađu Moskve

Neviđeni prizor iz doma Romanovih: Anastasija se s lažnim zubima izmotava pred kamerom koju drži sam car Nikolaj. Evropom bukti rat

Srbin katolik iz Cavtata piše 1903. godine: „Hrvat hoće Srbinu da bude brat? Je li to zbilja? Mogu li ja to vjerovati? Spavam li il' bdijem?“

/
<% galerijaAlt  %>

Najnovije vesti

Dozvoljavam da mi Telegraf.rs šalje obaveštenja o najnovijim vestima