5

Ovako je hodža zaklinjao na vernost muslimane u kraljevskoj srpskoj vojsci (FOTOGRAFIJE)

U proglasu „Mome dragom narodu“ koji je pratio „Proklamaciju o prisajedinjenju oslobođenih oblasti Kraljevini Srbiji“, Njegovo Veličanstvo kralj Petar dana 7. septembra 1913. godine u Ribarskoj Banji kod Kruševca obraćajući se novim podanicima kaže: „Svi ćete biti pred zakonima i pred vlastima jednaki. Vera svačija, imanje i ličnost biće poštovani kao svetinja“

Srpska vojska, Kraljevina Srbija, Muslimani, Hodža, Balkanski ratovi, Prvi svetski rat, Veliki rat, Istorija Srba, Srpska istorija, Istorija Srbije
„Hodža zaklinje na vjernost muslimane srpske vojske“, fotografija nastala tokom Oslobodilačkih ratova 1912—1918. Foto: velikirat.nb.rs/Risto Šuković

Postoje mnogi ljudi koje će iznenaditi ova fotografija, nastala tokom najslavnijeg perioda moderne srpske istorije, pokrenute o Sretenju 1804. godine na zboru u Orašcu. Period je to naših Oslobodilačkih ratova vođenih praktično tokom čitave druge decenije dvadesetog veka, od trenutka kada smo o jeseni 1912. Osmanskom carstvu sa našim saveznicima objavili rat, pa sve do pred zimu 1918. kada smo dokusurili Austrougarsku monarhiju.

Na toj fotografiji vojnog sveštenika Rista Šukovića, koji je služio u Limskom odredu, vidimo „hodžu koji zaklinje na vjernost muslimane srpske vojske, kako glasi njen zvanični opis u digitalnoj kolekciji „Veliki rat“ koja se nalazi na sajtu Narodne biblioteke Srbije, gde smo fotografiju i pronašli.

Pitanje je, međutim, kada je TAČNO nastala ova slika; iako nekima možda deluje svejedno, daleko je od toga, jer su konteksti potpuno drugačiji. Ako se datira na period pre početka združene nemačko-austrougarsko-bugarske ofanzive na Kraljevinu Srbiju krajem leta 1915. godine, onda su ovo verovatno muslimani sa prostora Stare Srbije, dakle možda Raške, možda Kosova i Metohije, možda Makedonije — uglavnom sa zemljišta koja su faktički priključena našem kraljevstvu 1912. a službeno naredne godine, kao ishod povoljnog vojevanja protiv Turske i potom bivše saveznice Bugarske tokom Balkanskih ratova.

"Iz Novog Pazara: Srbi muslimani uzimaju ovdes na sred ulice". Tako glasi originalni potpis ove slike objavljenje 1913. u listu "Balkanski rat u slici i reči". Foto: Balkanski rat u slici i reči/unilib.rs

Prizor je na slici tako savršeno usklađen sa „Proklamacijom o prisajedinjenju oslobođenih oblasti Kraljevini Srbiji“ koju je Njegovo Veličanstvo kralj Petar I Karađorđević potpisao u nedelju 7. septembra 1913. godine u Ribarskoj Banji kod Kruševca. U pratećem proglasu „Mome dragom narodu“, kralj svim svojim novim podanicima veli: „Svi ćete biti pred zakonima i pred vlastima jednaki. Vera svačija, imanje i ličnost biće poštovani kao svetinja.“ Bilo je to takođe u savršenom skladu i sa zvaničnom nacionalnom ideologijom Crne Gore, po kojoj su takođe Srbi bili narod podeljen na pravoslavne, katolike i muslimane.

Međutim, ako je fotografija tada nastala, onda su malo posle njenog postanka pojedini pripadnici iz redova bošnjačkog naroda, tada se govorilo — domaćih muslimana, kao pripadnici zloglasnih šuckora, zajedno sa pojedinim Hrvatima, činili strašna zverstva nad srpskim življem po austrougarskoj provinciji Bosna-Hercegovina, podstrekivani od strane okupacionih vlasti kojima je išlo na ruku da se međusobno zakrvimo.

Nema dokaza da su pripadnici srpske vojske zločinima uzvraćali na te zločine, barem ne protiv naših muslimana, mada ima indicija da su mestimično činjeni protiv Albanaca (naša istoriografija nikada se time nije bavila, ali Dimitrije Tucović je o tome otvoreno pisao, pre nego što je na Kolubari poginuo u borbi za slobodu svog naroda, žrtvujući se na oltaru otadžbine samo zato da bi danas velike patriote mogle da ga nazivaju „komunjarom“ i izdajnikom jer im se ne uklapa u mantru o našem savršenstvu i bezgrešnosti).

Srpski vojnik sa dva Turčina, u stvari poturčena Srbina, na kapiji ispred Dušanovog Grada iznad Skoplja, 1913. godine. Foto: Balkanski rat u slici i reči br. 13/unilib.rs

U prilog ovakvog datiranja fotografije ide zvanični opis (kasnije nije bilo „srpske vojske“ jer je stvorena KSHS), ali i zastava koju drži barjaktar: položaj bele boje na njoj snažno indicira da je u pitanju srpska crveno-plavo-bela trobojka (kasnije je zastava bila plavo-belo-crvena). Pritom se nalazi u zbirci „U borbi za oslobođenje 1914—1918.“

Ipak, pomenuta zbirka kao procenjeni datum navodi: „posle 1918“, dakle, stavlja se u period Kraljevine SHS odnosno Jugoslavije, čiji je raspad tokom Drugog svetskog rata bio praćen velikim zločinima sa svih strana, prema svima. Mi smo brojčano najviše stradali, ali popisi žrtava pokazuju da su procentualno najviše izginuli baš — domaći muslimani. I to uglavnom od ruku srpskih četnika, mada ne isključivo.

Zato je ova fotografija značajna i sa te društvene strane: ona demonstrira jednu višu i bolju stvarnost, inkluzivnu prirodu Kraljevine Srbije, njenu toleranciju i želju za trajnim pomirenjem. Klali smo se i međusobno ubijali vekovima pre nastanka ove slike, ali to vlasti naše ondašnje države nije sprečilo da im pruže ruku, niti je ovog hodžu i ove muslimane sprečilo da je prihvate i stegnu. Niti je sprečilo sve ostale hodže, i sve ostale muslimane koji su bili deo kraljevske srpske vojske.

VIDEO: Šta bi se sa svetom desilo da je Srbija bila uništena u Prvom svetskom ratu?

(P. L.)

Tagovi: Balkanski ratovi, Istorija, Kralj Petar I Karađorđević, Kraljevina Srbija, Prvi svetski rat, Srpska vojska, Veliki rat, Zabavnik

Pogledajte sve vesti u poslednja 24 sata

Komentari (5)
Poređaj komentare:
  • L
    Lala

    Svi znamo za herojstvo Majora Gavrilovica I njegove hrabre vojnike koji su zrtvovani u odbrani Beograda. Ali skoro istog dana herojska muslimanska jedinica sa oko 1500 vojnika je u okolini danasnjeg Narodnog pozorista pruzala zestok otpor nadmocnijem eprijatelju koji je prodirao sa Dorcola I danasnjih Terazija. Nisu se povukoi i svi su herojski izginuli u odbani Beograda. Barem im plocu treba postaviti.

  • R
    Rastko

    CAK i uvoj slici TRAZI se 1000 opravdanja zasto je i kada je nastala a TO je 'tada' bila tako NORMALNA i tako JEDNOSTAVNA STVAR koju smo vremenom sami ZAKOMPLIKOVALI.

  • R
    Rastko

    S'ljudima bilo koje vere i nacije LAKO je uspostaviti normalan odnos i dijalog, s'NEljudima je to nemoguca misija !!!

Postoji jeziva simbolika u tome što se statua majke sa mrtvim sinom nalazi tačno ispod okulusa na vrhu kupole

Pokolj jugoslovenskih partizana u Norveškoj: Dobro skrivana javna tajna najbogatije zemlje u Evropi

Šta muslimanski grobovi stari 1.300 godina traže usred Francuske

Kako danas izgleda Olimpijsko selo u Berlinu: Srušeni Hitlerov san o hiljadugodišnjem rajhu u sedam slika

Samo za ljubitelje istorije i strategije: Strašan kartografski prikaz Operacije „Barbarosa“, od prvog dana do sloma u predgrađu Moskve

Neviđeni prizor iz doma Romanovih: Anastasija se s lažnim zubima izmotava pred kamerom koju drži sam car Nikolaj. Evropom bukti rat

Srbin katolik iz Cavtata piše 1903. godine: „Hrvat hoće Srbinu da bude brat? Je li to zbilja? Mogu li ja to vjerovati? Spavam li il' bdijem?“

Špijunska igra ili nešto drugo? Čudni novinski oglas upozorio Amerikance da će biti napadnuti u Perl Harboru

Ruski genije dešifrovao pismo drevnih Maja, pa njegovi sunarodnici odlučili da izrade najlepši špil karata, koji je svet ikad video

„Ovo što radite Srbima nema primjera u povjesti u bilo kojega naroda“: Vapaj bosanskih muslimana ustaškim ministrima u Zagrebu 1941. godine (FOTO)

Živi leševi naše slavne vojske ukrcavaju se na italijanski brod: Potresna fotografija iz srpske istorije

Ljubav jedne majke, mržnja jednog naciste: Srž jevrejskog života pod nemačkom okupacijom u jednoj slici (FOTO)

„Ona tamo se pomera, dokusuri je, a ja ću ovog malog koji se pravi da je mrtav“: Gole Jevrejke i deca iz Mizočkog geta leže u samrtnom ropcu dok nacisti traže preživele (FOTO)

Skrivena oblast Kine: Ovo su čudesne, zemljane zgrade u kojima skoro 1.000 godina vlada komunizam (FOTO)

Nije imao nikakve šanse da uđe u istoriju, ali to se ipak desilo: Prvi "crni" pilot u istoriji ratnog vazduhoplovstva bio je ovaj Osmanlija (FOTO)

Stravične ispovesti izvršitelja smrtne kazne u Jugoslaviji: Mi više nemamo mira, u snove nam dolaze ubijeni

Fotka koja savršeno ilustruje sunovrat Trećeg rajha: Srećna godišnjica Staljingradske bitke svima koji slave pobedu Crvene armije

Ustaše lancima ruše spomenik kralja Aleksandra u Varaždinu dan nakon uspostave NDH: Jedan detalj otkriva kakav je to društveni talog bio

Kako se sve okrene: Oholi austrougarski oficir prežalio Srbe, tri godine kasnije morao da preda ključeve Visokih Dečana vojvodi Kosti Pećancu

Zaboravljene veličine naše istorije: Ivan Ivanić i Dragutin Anastasijević, načelnici Dračkog okruga Kraljevine Srbije tokom Balkanskih ratova

Misteriozna smrt lepog austrijskog princa dovela do atentata na Franca Ferdinanda i izazvala Veliki rat

Misteriozni put pištolja kojim je na današnji dan ubijen Mahatma Gandi

Kvebečani vode poreklo od 800 kraljevih kćeri koje su došle u Kanadu pre tri i po veka

Šta je tačno komandant zloglasne Princ-Eugen-divizije Oto Kum napisao o četnicima

Grobnica jednog velikog BIBLIJSKOG PROROKA nalazi se u iranskom gradu neobično srpskog imena

Muslimanski trgovci robljem bili najveće zlo čovečanstva: Okovali 18 miliona Evropljana i Afrikanaca, a pakao trajao sve donedavno

Šta je bio Sinan-paša koji je na Vračaru spalio mošti našeg Svetog Save?

Ovo je poslednji prizor pred očima Svetog Save: Kako je pre 783 godine u bugarskoj prestonici Velikom Trnovu umro naš prosvetitelj

Preplitanje ruske i srpske sudbine počelo Svetim Savom: Jedan razgovor njihovog monaha i našeg Rastka promenio tok istorije

Kako je crveni telefonski kiosk postao ikona britanske kulture, i koliko su odvratni njegovi naslednici

„Ne čistiti skupštinu od gada, neka bude muzej austrijskog varvarstva“: Šta su Srbi zatekli u svojoj prestonici nakon Kolubarske bitke

Misterija rođenja Svetog Save: Kako su monasi pre osam vekova opisali čudesne događaje koji su prethodili Rastkovom dolasku na svet

FOTO-DOKAZ: Najčuveniji podvig „Otpisanih“ stvarno se desio, neki Prle i Tihi su zapalili garažu Vermahta u Ruzveltovoj

Naučno dokazana sličnost između cara Dušana i najslavnijih rimskih imperatora

Kako da ćiriličnim brojevima izrazite godinu svog rođenja, visinu ličnih primanja i milion razloga zbog kojih taj sistem više ne koristimo

Najveća mornarička bitka u istoriji sveta, vođena pre 1810 godina: Milion ljudi se tuklo u boju o kojem vam nikada nisu pričali

„Ovaj je stariji od onog“: Čarobni jermenski manastir iz X veka ima najčudniji naziv na svetu

Da li je homoseksualna ljubavna afera između mladog Nemca i jevrejskog tinejdžera pokrenula Holokaust?

Ako 13,8 milijardi godina univerzuma sažmemo u 365 dana, koliko sekundi pre Nove godine car Dušan proglašava Zakonik?

Tragična sudbina velikog srpskog vojvode: Heroja oslobodilačkih ratova komunisti su pretukli na smrt, a na sahranu mu niko nije došao (FOTO)

Nepotopljivi Sem: Crno-beli mačor kao stric Albert iz „Mućki“, preživeo potapanje tri ratna broda, a služio obema zaraćenim stranama

Zašto se srpski pop na Bogojavljenje 1916. pred Sabornom crkvom zahvaljivao hrvatskom grofu i guverneru okupirane Srbije

/
<% galerijaAlt  %>

Najnovije vesti

Dozvoljavam da mi Telegraf.rs šalje obaveštenja o najnovijim vestima