Pomor riba u stonskoj solani: "Uvek je tako, samo što ove godine čaplje nisu odradile svoj posao"

Čitalac Dubrovačkog vjesnika poslao je video-snimak jata riba zarobljenih u bazenima Solane Ston.

Stonska solana je najstarija u Evropi i već vekovima neprekidno proizvodi so gotovo na isti tradicionalni način.

So vredna kao zlato

Ston je, uz Dubrovnik, bio jedno od privredno i strateški najvažnijih mesta Dubrovačke Republike. Bio je drugi planski izgrađen grad u Evropi, a nastao je upravo zbog soli koja je donosila trećinu prihoda Dubrovačkoj Republici, navodi se na zvaničnoj stranici solane.

Zbog zaštite solila izgrađene su monumentalne zidine u 14. i 15. veku, po uzoru na dubrovačke, a kule su dobile ista imena. Najveći građevinski poduhvat tog vremena bila je izgradnja potpuno novih gradova na teritoriji Republike, Stona i Malog Stona, kao i kilometar dugog zida između njih sa kulom na vrhu brda.

Tako je čitavo poluostrvo Pelješac bilo pregrađeno i zaštićeno od mogućih napada sa kopna, sa ciljem očuvanja solane u kojoj se vekovima proizvodila morska so, tada monopolni proizvod Dubrovačke Republike. Nekadašnja vrednost Stona kao grada soli potvrđuje se i danas u pogonima najstarije aktivne solane na svetu.

U solani postoji 58 bazena podeljenih u pet grupa, jer ceo proces proizvodnje soli prolazi kroz pet faza koje traju do dva meseca, u zavisnosti od vremenskih uslova. Devet bazena služi za kristalizaciju, a imena su dobili po svecima: Frano, Nikola, Baltazar, Antun, Josip, Ivan, Petar i Pavle, dok jedan nosi naziv Mundo (svet).

Za vreme Dubrovačke Republike, kada je so vredela gotovo kao zlato, koristili su se i bazeni Vlaho i Lazar sa granitnim dnom, iz kojih se dobijala najčistija so koja je slata na bečki dvor.

So se dobija isparavanjem morske vode u velikim plitkim bazenima, a sezona proizvodnje traje tokom letnjih meseci, odnosno od aprila do oktobra. Nije neuobičajeno da tokom punjenja bazena morskom vodom u njih dospeju i ribe.

Ove godine ih je bilo posebno mnogo, a veliki broj je uginuo jer u bazenima u kojima voda isparava nema uslova za njihov opstanak. Pojava na snimku zato izgleda neobično ljudima koji nisu upoznati sa procesom rada solane.

"To se događa svake godine"

Novinari su kontaktirali vlasnika stonske solane, poznatog ugostitelja Svetana Pejića, koji ih je uputio na tehnologa solane Senija Medija.

"To se javlja svake godine", rekao je Medi. "To je prvi red bazena za isparavanje. Ove godine je ranije otoplilo nego prošle, kada su velike vrućine počele u julu. To je riba koja je ostala od zime. Bazeni sa morskom vodom se veoma zagreju, nema dovoljno kiseonika i riba ugine. Svake godine imamo isto."

Prema njegovim rečima, ove godine je situacija vidljivija jer čaplje nisu uspele da uklone veći deo ribe.

"Tokom maja dolaze bele čaplje i one očiste veliki deo te ribe do jula, pa se to manje primećuje. Sada su bile velike vrućine i čaplje nisu uspele da izlove svu ribu. One love živu ribu, a bude ih pedesetak", objasnio je Medi.

Na pitanje da li radnici sami uklanjaju ribu ili čiste uginule primerke, tehnolog je objasnio da se radi o bazenima koji su daleko od onih u kojima nastaje so.

"To je prvi bazen uz more, a do bazena za kristalizaciju ima još šest redova. U njemu je gustina mora za 0,5 baumea veća nego u samom moru", rekao je on.

Dodao je da su to veliki pripremni bazeni u koje riba ulazi tokom zime.

"U tim akumulacionim bazenima riba raste tokom zime i tu nalazi svoje stanište jer nema prirodnog neprijatelja. Jedino je čaplje očiste. Tako je svake godine, samo se vrste razlikuju. Jedne godine bilo je malih ovrata, to je bilo pravo čudo. Riba iz tih bazena ne može da izađe."

"Radim od 1984. godine i uvek je tako bilo", zaključio je Senio Medi.

Snimak možete pogledati OVDE.

(Telegraf.rs)